Grzegorz Jasiński

Motywacja i wsparcie ze strony rodziców kluczem do sukcesów dzieci w matematyce

Thu, 11 Jun 2026 16:11:00 +0200

Jak dzieci uczą się matematyki? Jak sprawić, by uczyły się chętniej i skuteczniej? Odpowiedzi na te pytania okazują się znacznie bardziej złożone, niż mogłoby się wydawać. Dotychczasowe badania koncentrowały się głównie na tym, czego rodzice uczą swoje pociechy np. przez rozmowy o liczbach czy wspólne rozwiązywanie zadań. Najnowsze analizy naukowców z Uniwersytet Illinois w Urbanie i Champaign wskazują jednak, że ogromną rolę odgrywa nie tylko wiedza przekazywana przez rodziców, ale także ich postawa, wsparcie emocjonalne oraz sposób...

Wszechświat wciąż rozszerza się coraz szybciej. Naukowcy rozwiewają wątpliwości

Thu, 11 Jun 2026 12:06:02 +0200

Międzynarodowy zespół astrofizyków potwierdził, że ekspansja wszechświata nie tylko trwa, ale wciąż przyspiesza. To bezpośrednia odpowiedź na sensacyjne doniesienia z 2025 roku, kiedy to południowokoreańscy badacze ogłosili, że tempo rozszerzania się Kosmosu może zwalniać. Najnowsze wyniki, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society", nie tylko obalają te rewelacje, ale także wzmacniają obowiązującą od dekad teorię o istnieniu ciemnej energii, tajemniczej siły napędzającej ekspansję wszechświata.

Teleskop Webba odkrył tajemnicę małych czerwonych kropek

Wed, 10 Jun 2026 18:13:50 +0200

Przełomowe odkrycie naukowców, korzystających z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, opisuje dziś czasopismo "The Astrophysical Journal". Zespół kierowany przez Vasilija Kokoreva z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin, wskazuje najpoważniejsze dowody na istnienie tzw. "gwiazd czarnych dziur". Pozwoliła na to analiza widma jednego z tajemniczych obiektów znanych jako "małe czerwone kropki" (LRD – Little Red Dots). Naukowcy zidentyfikowali go jako GLIMPSE-17775.

Rekordowa liczba konfliktów między państwami. Za nami najkrwawszy rok od dziesięcioleci

Tue, 09 Jun 2026 17:45:01 +0200

Rok 2025 przyniósł dramatyczny wzrost liczby konfliktów zbrojnych między państwami na świecie, wynika z najnowszego raportu Uppsala Conflict Data Program (UCDP). Według opublikowanych danych, liczba takich konfliktów osiągnęła najwyższy poziom od zakończenia II wojny światowej. Eksperci alarmują, że wzrostowi liczby konfliktów towarzyszy bezprecedensowa eskalacja przemocy, której ofiarami coraz częściej padają cywile. Szczegółową analizę danych za 2025 rok opublikowano w czasopiśmie naukowym "Journal of Peace Research".

Jak rozmnażanie płciowe przyspieszyło ewolucję? Nowe badania

Tue, 09 Jun 2026 11:39:00 +0200

Brak seksu zahamował różnorodność życia na Ziemi przez miliony lat. Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Cambridge sugerują rozwiązanie jednej z największych zagadek paleontologii: dlaczego po pojawieniu się pierwszych zwierząt na Ziemi ich różnorodność przez miliony lat niemal nie wzrastała, by nagle eksplodować w okresie kambryjskim. Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature Ecology & Evolution" wskazują, że kluczową, blokującą rolę w tym procesie odegrał sposób rozmnażania się najstarszych organizmów, a dokładnie brak...

Prof. Piotr Sankowski: Wciąż warto uczyć się trudnych rzeczy

Sun, 07 Jun 2026 11:45:49 +0200

Sztuczna Inteligencja to nie jest pierwsza rewolucja technologiczna, choć ona rzeczywiście jest dużo szybsza i może być dużo bardziej dogłębna, niż wszystkie poprzednie. Ale ludzkość przeżyła wiele rewolucji technologicznych i przy każdej były głosy, że to doprowadzi do zagłady ludzkości. Dotychczas się to nie wydarzyło i miejmy nadzieję, że i tym razem też się nie wydarzy - mówi RMF FM prof. Piotr Sankowski, szef instytutu IDEAS. W rozmowie z Grzegorzem Jasińskim przekonuje, że wciąż warto uczyć się trudnych rzeczy, bo zapotrzebowanie na...

Storczyki w naturze tak długo nie kwitną. Te, które kupujemy, nigdy tropików nie widziały

Sun, 07 Jun 2026 10:00:28 +0200

"Sprzedawane u nas storczyki nigdy nie widziały lasu tropikalnego, są wynikiem hodowli. To jednak sprzyja ich ochronie" - mówi RMF FM prof. Marta Kolanowska z Uniwersytetu Łódzkiego. Szefowa Katedry Geobotaniki i Ekologii Roślin, która była gościem niedawnego Copernicus Festival w Krakowie, opisała dotychczas ponad 400 nowych gatunków storczyków. W rozmowie z Grzegorzem Jasińskim przyznaje, że storczyki w naturze tak długo nie kwitną, opowiada jak się je odkrywa, opisuje i nazywa.

Nie tylko skład, ale i sposób produkcji wysokoprzetworzonej żywności może szkodzić zdrowiu

Wed, 03 Jun 2026 17:21:33 +0200

Rosnące zaniepokojenie wpływem wysokoprzetworzonej żywności na zdrowie znajduje potwierdzenie w wynikach najnowszych badań naukowych. Artykuł opublikowany właśnie w prestiżowym "American Journal of Public Health" wskazuje, że nie tylko same składniki pożywienia, ale również sam proces przemysłowego przetwarzania żywności może mieć niezależny, negatywny wpływ na zdrowie człowieka.

Kontakty społeczne zwiększają gupikom mózg. I nie tylko im

Wed, 03 Jun 2026 14:58:41 +0200

Nowe badania przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Sztokholmskiego potwierdzają znaczenie bezpośrednich kontaktów społecznych dla rozwoju mózgu u... młodych ryb. Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Biology Letters" pokazują, że młode gupiki, które miały możliwość obserwowania i wchodzenia w interakcje z innymi żywymi osobnikami, rozwijały większe mózgi niż te, które oglądały jedynie nagrania innych ryb na ekranie. Inspiracją dla projektu były przy tym rosnące obawy dotyczące wpływu biernego korzystania z ekranów...

Ponad 5000 lat mikrobiomu Ötziego. Niezwykłe odkrycie naukowców

Wed, 03 Jun 2026 11:07:00 +0200

Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół naukowców z Eurac Research ukazują mikrobiologiczne dziedzictwo jednego z najsłynniejszych ludzi epoki miedzi, Ötziego, zwanego Człowiekiem Lodu. Dzięki zaawansowanym analizom genetycznym i mikrobiologicznym, naukowcy uzyskali niezwykle szczegółowy obraz mikrobiomu związanego z tą liczącą ponad pięć tysięcy lat mumią. Wyniki badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Microbiome”, nie tylko pozwalają lepiej zrozumieć życie i środowisko ludzi epoki miedzi, ale także otwierają nowe perspektywy...

Przypadkowe odkrycie pomoże w walce z grypą?

Tue, 02 Jun 2026 15:47:53 +0200

Naukowcy z Uniwersytetu Vermont dokonali przypadkowego, ale prawdopodobnie przełomowego odkrycia, które może zrewolucjonizować metody walki z grypą. Wyniki badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym "The Journal of Virology" wskazują na nieznane wcześniej mechanizmy, dzięki którym wirusy grypy wnikają do komórek ludzkiego organizmu. Odkrycie to otwiera perspektywy opracowania skuteczniejszych leków zapobiegających zakażeniom, co może mieć ogromne znaczenie dla zdrowia publicznego na całym świecie.

Hawks: W badaniach ewolucji nie szukamy już jednego "brakującego ogniwa"

Tue, 02 Jun 2026 11:57:00 +0200

W badaniach przodków człowieka nie szukamy już jednego "brakującego ogniwa", znajdujemy ich wiele - mówi RMF FM John Hawks, wybitny ekspert w dziedzinie genetyki i ewolucji człowieka. Każde odkrycie otwiera jednak nowe niewiadome. Gość niedawnego Copernicus Festival w Krakowie podkreśla, że kolejne badania potwierdzają, jak niezwykle złożone jest drzewo naszych dalekich krewnych. W rozmowie z Grzegorzem Jasińskim, współodkrywca dwóch nowych gatunków przodków człowieka ujawnia, że wkrótce świat dowie się o kolejnej paleoantropologicznej...

Przełomowe odkrycie. Pole magnetyczne wokół planet pozasłonecznych

Tue, 02 Jun 2026 11:20:08 +0200

Międzynarodowy zespół naukowców dokonał przełomowego odkrycia, dotyczącego planet pozasłonecznych. Po raz pierwszy udało się znaleźć bezpośrednie dowody na to, że niektóre z nich mogą posiadać własne pola magnetyczne. Biorąc pod uwagę, jak ważne dla naszego życia jest pole magnetyczne Ziemi, odkrycie opublikowane w najnowszym numerze prestiżowego czasopisma "Nature Astronomy" otwiera zupełnie nowy rozdział badań warunków, które mogą panować na tych odległych obiektach.

Emocje nauczycieli kluczowe dla sukcesów uczniów

Mon, 01 Jun 2026 15:12:44 +0200

Emocje nauczycieli mają ogromny wpływ na efektywność nauczania i osiągnięcia uczniów - wynika z najnowszych, międzynarodowych badań, których wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Journal of Educational Psychology". Praca potwierdza to, czego właściwie można było się spodziewać. Pokazuje, że radość i satysfakcja nauczyciela mogą znacząco poprawić wyniki uczniów, podczas gdy złość i frustracja prowadzą do pogorszenia jakości nauczania i słabszych rezultatów w nauce.

Rusz się. Nawet jak nie schudniesz, będziesz zdrowszy

Mon, 01 Jun 2026 14:56:13 +0200

W obliczu rosnącej epidemii otyłości, która dotyka już np. ponad 40 proc. dorosłych Amerykanów i przyczynia się między innymi do wzrostu zachorowań na choroby serca, eksperci American Heart Association podkreślają, że regularna aktywność fizyczna powinna być nieodłącznym elementem każdej strategii leczenia nadwagi i otyłości. W najnowszym stanowisku, opublikowanym w prestiżowym czasopiśmie "Circulation" wskazują, że korzyści z ruchu wykraczają daleko poza samą utratę kilogramów.

Orangutany karmią swoje młode najdłużej spośród ssaków. Aż 6,5 roku

Fri, 29 May 2026 13:44:54 +0200

Premia za najdłuższy okres karmienia piersią w świecie ssaków należy do samic orangutanów - wynika z najnowszych badań przeprowadzonych przez międzynarodowy zespół naukowców. Analizy przeprowadzone w grupie dziko żyjących orangutanów na Borneo wykazały, że młode tych zwierząt naczelnych spożywają mleko matki nieprzerwanie nawet do ukończenia 6,5 roku. O tym rekordowym wyniku wśród wszystkich znanych gatunków ssaków pisze w najnowszym numerze czasopismo "Communications Biology".

W obliczu ataku rośliny "wołają" o pomoc do os. Skutecznie

Fri, 29 May 2026 13:04:00 +0200

Naukowcy University of Washington odkryli niezwykły mechanizm obronny roślin. Wyniki ich najnowszych badań, opisane na łamach czasopisma "Science Advances" wskazują, jak fasola radzi sobie z atakami głodnych gąsienic. Okazuje się, że w obliczu zagrożenia rośliny te potrafią w bardzo wyrafinowany sposób "wołać o pomoc". Co ważne, faktycznie są w stanie tę pomoc uzyskać.

Kluczowy odstraszacz komarów przestanie działać?

Thu, 28 May 2026 20:00:03 +0200

Niepokojące doniesienia z frontu walki z komarami. Najpopularniejsza substancja odstraszająca owady - DEET - może tracić swoją moc, a komary zamiast jej unikać, mogą zacząć kojarzyć zapach z szansą zdobycia pożywienia. Wskazują na to wyniki najnowszych badań naukowców z Uniwersytetu w Tours oraz Virginia Tech, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Journal of Experimental Biology". Autorzy pracy podkreślają, że DEET pozostaje jednym z najskuteczniejszych środków ochrony, zwłaszcza w regionach o wysokim ryzyku zachorowań na...

Przełomowe odkrycie z głębin. Tkanki morskich ogórków mogą rozwijać się poza organizmem

Thu, 28 May 2026 16:01:00 +0200

Zespół badaczy z Memorial University of Newfoundland, przy współpracy z Bigelow Laboratory for Ocean Sciences, dokonał niezwykłego odkrycia, które może zrewolucjonizować podejście do regeneracji tkanek oraz leczenia urazów. Naukowcy opisali na łamach czasopisma "Science Advances" przypadek, w którym odcięte fragmenty tkanek morskiego ogórka (Psolus fabricii) umieszczone w przepływającej wodzie morskiej, nie tylko przetrwały i nie uległy rozkładowi, ale także wykazywały oznaki wzrostu i różnicowania komórek przez ponad trzy lata poza...

Przewlekłe zmęczenie może być wynikiem... niedoboru witamin

Thu, 28 May 2026 12:55:00 +0200

Przewlekłe zmęczenie to coraz powszechniejszy problem współczesnego społeczeństwa. W świecie, gdzie tempo życia nieustannie przyspiesza, a obowiązków przybywa, coraz więcej osób skarży się na brak energii, spadek motywacji i trudności w codziennym funkcjonowaniu. Wyniki najnowszych badań naukowców z Uniwersytetu w Osace w Japonii wskazują, że kluczową rolę może odgrywać nie tylko brak odpoczynku, ale również niedobory określonych składników odżywczych, szczególnie witaminy B12 i kwasu foliowego. Pisze o tym w niedawnym numerze czasopismo...

Odkrycie w Opolu. Analiza DNA ujawnia tajemnice średniowiecznego pochówku dwóch kobiet

Tue, 26 May 2026 16:11:00 +0200

Najnowsze badania archeologiczne i genetyczne rzucają nowe światło na niezwykłe znalezisko z Opola. W pobliżu XIII-wiecznej Katedry Podwyższenia Krzyża Świętego odkryto wspólny grób dwóch osób, które spoczywały w uścisku. Szczegółowa analiza starożytnego DNA wykazała, że pochowane tam osoby były kobietami i nie łączyły ich więzy krwi. To pierwsze w Polsce genetycznie potwierdzone pochowanie dwóch niespokrewnionych kobiet w jednym grobie z okresu średniowiecza. Pierwszą autorką pracy opublikowanej na łamach czasopisma "Journal of...

Dalekie podróże kosmiczne mogą być jeszcze trudniejsze niż myśleliśmy

Tue, 26 May 2026 14:22:02 +0200

Stacja Concordia, zlokalizowana na Antarktydzie w jednym z najbardziej odizolowanych obszarów Ziemi, stała się miejscem wyjątkowego eksperymentu naukowego. Przez dziesięć miesięcy grupa badaczy analizowała, jak ekstremalne warunki wpływają na dynamikę pracy zespołowej. Wyniki tych badań rzucają nowe światło na relacje międzyludzkie w środowiskach zamkniętych i odizolowanych, takich jak misje kosmiczne, stacje polarne czy platformy wiertnicze. Wnioski, opisane przez badaczy z Uniwersytetów w Zurychu i Bernie na lamach czasopisma "Proceedings...

Bezzębny, dwunożny krokodyl. Odkrycie z Rancza Czarownic

Tue, 26 May 2026 14:00:00 +0200

Naukowcy ogłosili odkrycie nowego, niezwykłego gatunku prehistorycznego gada, który żył na terenie dzisiejszego Nowego Meksyku około 210 milionów lat temu. Labrujasuchus expectatus, nazwany potocznie "Krokodylem Wiedźmą", to przedstawiciel grupy Shuvosauridae, pradawnych krewniaków krokodyli. W przeciwieństwie do współczesnych kuzynów poruszały się one na dwóch nogach, miały niewielkie kończyny przednie, a ich szczęki pozbawione były zębów. Odkrycie opisane na lamach czasopisma "Journal of Vertebrate Paleontology" wskazuje na różnorodność...

Przełom w badaniach atmosfer planet pozasłonecznych. Poranne chmury na gorącym Jowiszu

Fri, 22 May 2026 18:21:00 +0200

Najnowsze badania prowadzone przez międzynarodowy zespół astronomów pokazują złożone procesy zachodzące w atmosferach egzoplanet. Dzięki danym z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) naukowcy po raz pierwszy zarejestrowali cykl powstawania i zanikania chmur na planecie typu gorący Jowisz - WASP-94A b, oddalonej o niemal 700 lat świetlnych od Ziemi. To odkrycie otwiera zupełnie nowe możliwości w analizie składu i ewolucji atmosfer planet pozasłonecznych. Wyniki tych badań publikuje czasopismo naukowe "Science".

SpaceX szykuje historyczny start. Nowy Starship po raz pierwszy w akcji

Thu, 21 May 2026 19:13:34 +0200

Testowy lot pojazdu Starship - najnowocześniejszego systemu rakietowego, który ma zrewolucjonizować podróże kosmiczne – w nocy z czwartku na piątek polskiego czasu został odwołany. Powodem były problemy techniczne, które doprowadziły do przerwania odliczania na kilkadziesiąt sekund przed planowanym startem. Firma SpaceX zaplanowała kolejną próbę w nocy w piątku na sobotę o godz. 00:30 czasu polskiego. Po raz pierwszy zostaną wykorzystane całkowicie przeprojektowane pojazdy Starship i stopień napędowy Super Heavy z najnowszą wersją silników...

Dlaczego T. rex miał tak krótkie ramiona? Bo miał dużą głowę

Wed, 20 May 2026 14:48:58 +0200

Dlaczego mięsożerne dinozaury, takie jak T. rex, wyewoluowały nieproporcjonalnie małe przednie kończyny? Najnowsze badania przeprowadzone przez naukowców z University College London oraz Cambridge University wskazują na możliwe przyczyny jednej z najbardziej intrygujących cech mięsożernych dinozaurów. Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Proceedings of the Royal Society B" sugerują, że ewolucja miniaturowych ramion u tych drapieżników była ściśle powiązana z rozwojem potężnych czaszek i szczęk, które stały się głównym narzędziem...

Kosmiczny wędrowiec minie tej nocy Ziemię. Jest wielkości autobusu

Mon, 18 May 2026 20:27:08 +0200

W nocy z poniedziałku na wtorek w pobliżu Ziemi przeleci planetoida rozmiarów autobusu. Naukowcy uspokajają, że nie ma zagrożenia. Kosmiczna skała oznaczona jako 2026JH2 minie naszą planetę w odległości ponad 91 tysięcy kilometrów, odpowiadającej mniej więcej 1/4 średniej odległości Księżyca od Ziemi. Obiekt, którego rozmiary szacowane są na 15 do 30 metrów średnicy, został odkryty zaledwie kilka dni temu przez astronomów z Mount Lemmon Survey w Arizonie.

Sonda Psyche przeleci dziś obok Marsa

Fri, 15 May 2026 15:27:00 +0200

Już dziś wieczorem czasu polskiego sonda Psyche zbliży się na odległość zaledwie 4 500 kilometrów od powierzchni Czerwonej Planety. Przelot obok Marsa to jeden z najważniejszych etapów misji NASA, której ostatecznym celem jest dotarcie do niezwykłej, metalicznej planetoidy Psyche krążącej w głównym pasie asteroid. Wykorzystując tzw. asystę grawitacyjną, sonda rozpędzi się dziś do imponującej prędkości blisko 20000 km/h i skoryguje trajektorię, by w 2029 roku dotrzeć do celu swojej podróży.

Dlaczego kura lata, a emu nie? Decyduje o tym jedna chwila

Fri, 15 May 2026 11:41:14 +0200

Naukowcy z Uniwersytetu Kyushu w Japonii odkryli kluczowy mechanizm, który decyduje o tym, czy ptaki mogą wzbić się w powietrze, czy też - jak emu - pozostają na ziemi. Wyniki najnowszych badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature Communications", wskazują na istotny moment ewolucji szkieletu ptaków. Okazuje się przy tym, że o zdolności do lotu decyduje nie tyle zestaw genów, co precyzyjny moment aktywacji pewnego sygnału molekularnego podczas rozwoju zarodkowego.

Dinozaur jak 9 słoni. Sensacyjne odkrycie w Tajlandii

Fri, 15 May 2026 10:42:18 +0200

Międzynarodowy zespół naukowców zbadał znalezione w północno-wschodniej Tajlandii szczątki dinozaura i uznał, że to nowy gatunek, który okazuje się być największym znanym dotąd przedstawicielem dinozaurów w Azji Południowo-Wschodniej. Na podstawie przeprowadzonych analiz naukowcy oszacowali, że zwierzę ważyło około 27 ton, co odpowiada masie dziewięciu dorosłych słoni azjatyckich, a jego długość sięgała 27 metrów. Szczegółowe wyniki badań opublikowano w prestiżowym czasopiśmie "Scientific Reports".

Kiedy udomowiono konie? Nowe badania zaskakują

Thu, 14 May 2026 19:02:00 +0200

Najnowsze badania archeologiczne i genetyczne rzucają nowe światło na początki relacji człowieka z koniem. Przesuwają granicę udomowienia tych zwierząt o całe stulecia wstecz. Okazuje się, że ludzie wykorzystywali konie w zorganizowany sposób już w IV tysiącleciu p.n.e., znacznie wcześniej, niż dotychczas sądzono. Wnioski te wzbogacają nasze rozumienie historii ludzkości. Podkreślają, jak istotną rolę w rozwoju cywilizacji odegrały konie. Naukowcy z Harvard University i University of Helsinki piszą o tym na łamach czasopisma "Science...

Dlaczego stewia bywa gorzka? Badacze w końcu poznali prawdę

Thu, 14 May 2026 14:00:50 +0200

Stewia od lat cieszy się ogromną popularnością jako naturalny zamiennik cukru, wykorzystywany zarówno w domowych kuchniach, jak i przez przemysł spożywczy. Jednak nie wszystkie substancje słodzące pozyskiwane z odmian tej rośliny smakują tak samo, niektóre charakteryzują się czystym cukrowym posmakiem, inne natomiast pozostawiają wyczuwalną gorycz. Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Toyama wyjaśniają przyczyny tych różnic, wskazując na kluczową rolę określonych genów oraz ich aktywności w konkretnych komórkach liści stewii. O...

Poród u ludzi nie jest, na tle innych ssaków, wyjątkowo trudny

Wed, 13 May 2026 18:34:42 +0200

Przez lata w powszechnej świadomości utrwaliło się przekonanie, że poród u człowieka jest wyjątkowo trudny i niebezpieczny w porównaniu z innymi ssakami. Przyczyną tego ma być specyficzne połączenie dwunożności oraz dużych rozmiarów mózgu, co sprawia, że główka dziecka ledwie mieści się w kanale rodnym kobiety. Najnowsze badania przeprowadzone na Uniwersytecie Wiedeńskim podważają jednak ten pogląd, wskazując, że komplikacje porodowe są powszechne wśród wielu gatunków ssaków, zarówno tych udomowionych, jak i dziko żyjących. Pisze o tym w...

Pszczoły nauczą drony nawigacji

Wed, 13 May 2026 17:55:52 +0200

Drony inspirowane zachowaniem pszczół miodnych mogą zrewolucjonizować rolnictwo i przemysł. Zespół naukowców z Niderlandów i Niemiec opracował nowatorską strategię nawigacji dla powietrznych robotów, która pozwala im samodzielnie odnajdywać drogę do domu – nawet po długich i krętych trasach. Rozwiązanie, nazwane "Bee-Nav" wykorzystuje mechanizmy obserwowane u pszczół i otwiera nowe możliwości dla lekkich, energooszczędnych dronów pracujących w szklarniach, magazynach czy na terenach przemysłowych. Pisze dziś o tym prestiżowe czasopismo...

Poważny problem z windami w Europie. Wszystko przez pasażerów

Wed, 13 May 2026 11:27:00 +0200

Naukowiec związany z International Prader Willi Syndrome Organisation i wcześniej z University College London zaprazentował podczas Europejskiego Kongresu Otyłości w Stambule raport wskazujący na poważny problem dotyczący bezpieczeństwa i funkcjonalności wind w całej Europie. Okazuje się, że informacje o maksymalnej liczbie osób, które mogą jednocześnie korzystać z windy, są coraz bardziej nieadekwatne do rzeczywistych warunków. Wszystko przez dynamicznie rosnącą średnią masę ciała mieszkańców kontynentu. Ekspert sugeruje, że tabliczki z...

Nowy pomysł na szukanie życia poza Ziemią

Tue, 12 May 2026 17:15:50 +0200

Naukowcy z University of California - Riverside oraz Weizmann Institute of Science w Izraelu proponują innowacyjne podejście do poszukiwania życia poza Ziemią, które może zrewolucjonizować sposób interpretowania danych z misji kosmicznych. Wyniki ich badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature Astronomy" sugerują, że to nie sama obecność konkretnych, pojedynczych cząsteczek, lecz ich statystyczny rozkład może stanowić najbardziej wiarygodny ślad istnienia życia na innych planetach.

Ziewanie jest zaraźliwe już w łonie matki. Zaskakujące badania

Mon, 11 May 2026 18:20:00 +0200

O tym, że ziewanie jest zaraźliwe, nikogo nie trzeba przekonywać. Okazuje się jednak, że jesteśmy podatni na to dużo wcześniej, niż myślano. Badania naukowców z Uniwersytetów w Parmie, Sienie i Rzymie pokazują, że już w czasie ciąży dzieci reagują na ziewanie mam, co może być jednym z pierwszych przejawów więzi emocjonalnej między matką a dzieckiem. Dotychczas sądzono, że zaraźliwość ziewania pojawia się dopiero w późniejszym dzieciństwie, gdy rozwijają się podstawowe umiejętności społeczne. Wyniki najnowszych badań, opublikowane w...

Mózg nie służy do zapewniania nam szczęścia

Sun, 10 May 2026 12:57:00 +0200

Mózg nie ma zapewnić nam szczęścia, ma umożliwić nam przetrwanie - mówi RMF FM szwedzki psychiatra Anders Hansen, twórca bestsellerowych, także wydawanych w Polsce, książek o mózgu. Jak przekonuje, mózg człowieka wciąż działa tak, jak byśmy walczyli o przeżycie na sawannie. To dlatego wciąż chcemy więcej i więcej, satysfakcję odczuwamy krótko i nigdy nie potrafimy czuć się w pełni zaspokojeni. W rozmowie z Grzegorzem Jasińskim podkreśla, że chwilowe uczucia smutku, lęku czy przygnębienia są całkowicie normalne i powinniśmy szukać pomocy...

Kosmiczne wyjaśnienie piekielnych kręgów Dantego?

Fri, 08 May 2026 14:00:51 +0200

Najnowsze badania naukowca z Marshall University rzucają zupełnie nowe światło na jedno z najważniejszych dzieł literatury światowej - "Boską komedię" Dantego Alighieri. Według najnowszej hipotezy, poemat ten nie tylko stanowił przełomowe dzieło literackie, ale również, na długo przed narodzinami współczesnej nauki, był intuicyjnym eksperymentem myślowym z fizyki planetarnych zderzeń. Zdaniem autora pracy, zaprezentowanej podczas odbywającego się w Wiedniu Zgromadzenia Ogólnego Europejskiej Unii Nauk o Ziemi, opisywane przez Dantego kręgi...

Trudne czasy wymuszały prehistoryczną kreatywność

Thu, 07 May 2026 17:30:00 +0200

Odkrycie wyrafinowanych narzędzi z epoki lodowcowej w Chinach potwierdza powiedzenie, że potrzeba jest matką wynalazków. Najnowsze badania archeologiczne prowadzone w środkowych Chinach pod kierunkiem badaczy z Shandong University pokazują zdolności adaptacyjne i kreatywność pradawnych ludzi żyjących w wyjątkowo trudnych warunkach klimatycznych. Analiza kryształów powstałych wewnątrz prehistorycznej kości pozwoliła zrewidować dotychczasowe szacunki wieku stanowiska archeologicznego Lingjing. Obecne wyniki sugerują, że zaawansowane narzędzia...

Powstanie kontynentów mogło otworzyć drogę do pojawienia się życia na Ziemi

Thu, 07 May 2026 16:43:00 +0200

Najnowsze wyniki badań naukowców z University of British Columbia i University of Oxford rzucają nowe światło na jedną z największych zagadek nauki, jaką jest powstanie życia na Ziemi. Według ustaleń, opublikowanych w czasopiśmie "Terra Nova", to formowanie się pierwszych kontynentów mogło odegrać kluczową rolę w regulacji poziomu boru w pradawnych oceanach, tworząc tym samym odpowiednie warunki chemiczne dla narodzin życia jakie znamy. Odkrycie ma istotne znaczenie dla oceny szans na powstanie życia na planetach pozasłonecznych.

Efekt serii gwałtownych zderzeń. Wielkie czarne dziury powstają w kosmicznym tłoku

Thu, 07 May 2026 13:43:00 +0200

Największe czarne dziury powstają w zatłoczonych gromadach gwiazd, przekonuje na łamach czasopisma "Nature Astronomy" międzynarodowy zespół naukowców. Według opublikowanych dziś wyników badań, najbardziej masywne czarne dziury we Wszechświecie nie powstały bezpośrednio w wyniku zapadania się pojedynczych gwiazd, lecz są efektem serii gwałtownych zderzeń i połączeń czarnych dziur w niezwykle gęstych gromadach.

Wulkany sprzątają po sobie? Jak erupcje mogą oczyszczać atmosferę

Thu, 07 May 2026 11:56:00 +0200

Naukowcy z Danii, Niderlandów, Belgii i Hiszpanii, badający skutki erupcji podwodnego wulkanu Hunga Tonga - Hunga Ha’apai, która miała miejsce w styczniu 2022 roku na południowym Pacyfiku, odkryli zaskakujący mechanizm. Okazuje się, że ten jeden z najbardziej gwałtownych wybuchów wulkanicznych współczesnych czasów nie tylko uwolnił do atmosfery ogromne ilości gazów cieplarnianych, ale także przyczynił się do... oczyszczenia powietrza z metanu, jednego z najgroźniejszych dla klimatu gazów. Dr Maarten van Herpen, główny autor badania...

Nowoczesne buty do biegania poprawiają wyniki, ale mogą zwiększać ryzyko kontuzji

Wed, 06 May 2026 13:43:24 +0200

Zaawansowane technologicznie buty do biegania, znane jako "super shoes", zrewolucjonizowały świat sportu wyczynowego. Najnowszy rekord świata w maratonie, przebiegniętym po raz pierwszy w oficjalnych zawodach w czasie poniżej dwóch godzin, tylko dodaje tej technologii sławy. Najnowsze badania wpływu tego typu obuwia na zdrowie biegaczy, przeprowadzone przez naukowców z Mass General Brigham, przynoszą jedna niepokojące wnioski. Choć innowacyjne buty mogą poprawiać osiągi, jednocześnie mogą przyczyniać się do powstawania urazów...

Ziemniaki wpłynęły na DNA rdzennych mieszkańców Andów

Wed, 06 May 2026 12:45:53 +0200

Wyniki najnowszych badań prowadzonych przez międzynarodowy zespół naukowców pod kierunkiem badaczy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles (UCLA) oraz Uniwersytetu w Buffalo pokazują, że ziemniaki miały istotną rolę w kształtowaniu genomu rdzennych mieszkańców Andów. Publikacja w prestiżowym czasopiśmie "Nature Communications" wskazuje, że społeczności te zawdzięczają wyjątkowe zdolności trawienne rekordowo wysokiej liczbie kopii genu odpowiedzialnego za produkcję amylazy ślinowej, enzymu kluczowego dla trawienia skrobi. To efekt...

Przełomowe odkrycie w prehistorii Pirenejów. Ludzie osiedlali się naprawdę wysoko

Tue, 05 May 2026 18:40:47 +0200

W sercu Doliny Núria, na wysokości 2235 metrów n.p.m., archeolodzy dokonali odkrycia, które stawia życie prehistorycznych społeczności w Pirenejach w nowym świetle. Jaskinia Cova 338, zlokalizowana w trudno dostępnych, wysokogórskich terenach, okazała się miejscem często wykorzystywanym przez ludzi na przestrzeni ponad 5000 lat. Wyniki badań nie tylko podważają dotychczasowe przekonania o marginalnym znaczeniu wysokich gór w historii naszych praprzodków, ale również dokumentują jedne z najwcześniejszych śladów eksploatacji minerałów...

Zaskakujące odkrycie w Układzie Słonecznym. Mały obiekt, a ma atmosferę

Tue, 05 May 2026 14:34:59 +0200

Naukowcy z Japonii dokonali niezwykłego odkrycia w odległych rejonach Układu Słonecznego. Wspólny zespół profesjonalistów i astronomów amatorów zaobserwował obecność cienkiej atmosfery wokół niewielkiego obiektu, krążącego za orbitą Neptuna, znanego jako (612533) 2002 XV93. To zaskakujące, ponieważ według dotychczasowej wiedzy tak małe ciała niebieskie nie powinny być w stanie utrzymać atmosfery przez dłuższy czas. Odkrycie opisano w publikacji na łamach czasopisma "Nature Astronomy".

Taniec łączy nie tylko ciała, ale i umysły

Tue, 05 May 2026 09:58:23 +0200

O tym, że do tanga trzeba dwojga, doskonale wiemy. Naukowcy z Uniwersytetu Colorado w Boulder wiedzą teraz, na czym ten efekt dokładnie polega. Wyniki ich najnowszych badań pokazują, że taniec łączy nie tylko ciała, ale i umysły tancerzy. Okazuje się, że gdy para tancerzy jest w pełni zsynchronizowana, nie tylko ich ruchy stają się harmonijne, synchronizacji ulegają również ich mózgi. Zaczynają pracować w niemal identycznym rytmie. To zjawisko może mieć znaczący wpływ nie tylko na naukę tańca czy ćwiczenia sportowe, ale dzięki niemu można...

Jesteś uzależniony od chatbota? Naukowcy opisują objawy

Tue, 28 Apr 2026 12:53:09 +0200

Nowe badania naukowców z University of British Columbia, Georgia Institute of Technology i Korea Institute of Science and Technology wskazują na rosnący problem uzależnienia od chatbotów AI. Badacze podkreślają, że w sytuacji, gdy sztuczna inteligencja coraz mocniej wkracza w codzienne życie milionów ludzi na całym świecie, chatboty AI, takie jak ChatGPT czy Claude, stają się nieodłącznym elementem pracy, nauki, czy rozrywki. Wyniki zaprezentowane podczas konferencji CHI 2026 Conference on Human Factors in Computing Systems w Barcelonie...

Przeanalizowali 3700 marzeń sennych. Wyniki badań pokazują, jak mózg „przepisuje” naszą rzeczywistość

Tue, 28 Apr 2026 08:55:23 +0200

Od czego zależą nasze nocne projekcje i dlaczego bywają tak zróżnicowane – od realizmu po zupełny chaos? Według analiz ekspertów z IMT School for Advanced Studies w Lukce, decydującą rolę w formowaniu marzeń sennych odgrywają cechy osobowości oraz wspólne przeżycia. O szczegółach tych badań informuje branżowy periodyk "Communications Psychology".

Dbając o serce i nerki, zmniejszasz też ryzyko nowotworów

Mon, 27 Apr 2026 15:11:00 +0200

Zaawansowane choroby serca, nerek i zaburzenia metaboliczne mogą zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów, przestrzegają naukowcy z Uniwersytetu Tokijskiego. W pracy opublikowanej dziś w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Circulation: Population Health and Outcomes" opisują wyniki analiz wskazujących, że zaburzenia w jednym z tych obszarów mogą prowadzić do pogorszenia funkcji pozostałych, a wspólne czynniki ryzyka, takie jak otyłość, cukrzyca, nadciśnienie czy przewlekłe stany zapalne, odgrywają kluczową rolę nie tylko w rozwoju chorób serca, ale...

Rewolucja w badaniach nad mózgiem. Klucz do zdrowia może kryć się... w brzuchu

Mon, 27 Apr 2026 11:00:00 +0200

Współczesne analizy ekspertów z Penn State dowodzą istnienia fizycznych zależności łączących ruch ciała z pracą mózgu. Z publikacji w piśmie "Nature Neuroscience" wynika, że nawet lekkie napięcie brzucha prowokuje drobne przemieszczenia mózgu, wspierające krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego. Ten "hydrauliczny" proces usprawnia eliminację toksyn, chroniąc przed schorzeniami neurodegeneracyjnymi.

Mount Everest mniej śmiertelny niż kiedyś

Fri, 24 Apr 2026 21:39:00 +0200

Mount Everest od ponad stu lat przyciąga śmiałków z całego świata. Najnowsze badania naukowe, obejmujące okres od 1921 roku i pierwszych wypraw, do 2024 roku, pokazują, jak zmienia się ryzyko związane z próbami wejścia na najwyższy szczyt Ziemi. Analiza danych z ponad 30 tysięcy wypraw wykazała, że śmiertelność wśród wspinaczy powyżej bazy znacząco spadła, mimo rosnącej liczby prób zdobycia szczytu. Naukowcy z USA, Wielkiej Brytanii i Kanady piszą o tym w najnowszym numerze czasopisma "The Journal of Physiology".

To rytmiczna praca serca hamuje rozwój nowotworów

Fri, 24 Apr 2026 15:20:00 +0200

Wyniki przełomowych badań rzucają nowe światło na niezwykłą odporność serca na rozwój nowotworów. Zespół naukowców pod kierunkiem Giulio Ciucciego z International Centre for Genetic Engineering and Biotechnology (ICGEB) w Trieście wykazał, że nieustanna, rytmiczna praca serca aktywnie przeciwdziała powstawaniu i rozwojowi nowotworów w tkance mięśnia sercowego. Wyniki tych badań mogą otworzyć nowe perspektywy leczenia nowotworów, oparte na mechanicznej stymulacji komórek. Pisze o tym w najnowszym numerze czasopismo "Science".

Tajemnice rzymskiego statku sprzed 2200 lat

Fri, 24 Apr 2026 10:49:00 +0200

Archeolodzy badający wrak rzymskiego statku z okresu republiki odkryli fascynujące ślady po kolejnych naprawach, które przeprowadzano w różnych miejscach na trasie przez Adriatyk. Analiza pyłku roślinnego uwięzionego w warstwach uszczelniających kadłub pozwoliła nie tylko na określenie użytych materiałów, ale również na odtworzenie środowiska naturalnego, w którym statek był budowany i naprawiany. Francuscy i chorwaccy badacze opisali to odkrycie na łamach czasopisma "Frontiers in Materials".

Międzygwiezdna kometa 3I/ATLAS ujawnia kolejne sensacyjne szczegóły swego pochodzenia

Thu, 23 Apr 2026 14:22:15 +0200

Grupa naukowców pod kierunkiem badaczy z University of Michigan ogłosiła właśnie kolejne, przełomowe wyniki badań dotyczących komety 3I/ATLAS, jednego z nielicznych znanych nam obiektów międzygwiezdnych, który dotarł do naszego Układu Słonecznego. Najnowsze analizy, opisane na łamach czasopisma "Nature Astronomy" wykazały, że woda zawarta w tej komecie znacząco różni się od tej, którą znamy z naszej planety i innych ciał Układu Słonecznego. Zawiera dużo więcej cięższego izotopu wodoru, deuteru. Odkrycie to rzuca nowe światło na procesy...

Kolebka ludzkości nam się rozpada

Thu, 23 Apr 2026 11:45:15 +0200

Wschodnia Afryka, uznawana za kolebkę ludzkości, przechodzi obecnie przez proces tektoniczny, który może w przyszłości doprowadzić do rozłamu kontynentu. Najnowsze badania międzynarodowej grupy naukowców pokazują, że skorupa ziemska w rejonie Rowu Turkana staje się stopniowo coraz cieńsza, co może być zwiastunem nadchodzącego podziału Afryki. Odkrycie te nie tylko zmienia spojrzenie na geologię regionu, ale także wskazuje na szczególne warunki, które właśnie w tym rejonie mogły wpłynąć na zachowanie bogatego zapisu kopalnego naszych...

Odkryto kolejną tajemnicę mózgu, nieznaną dotąd sieć połączeń

Wed, 22 Apr 2026 18:44:00 +0200

Naukowcy odkryli nową, nieznaną wcześniej sieć połączeń w mózgu. Najnowsze badania przeprowadzone na myszach pokazały, że astrocyty, zwane też komórkami glejowymi, dotychczas uznawane za elementy drugoplanowe w funkcjonowaniu mózgu, tworzą własną, rozległą sieć połączeń. Odkrycie to wskazuje na złożoność komunikacji między różnymi obszarami mózgu i może mieć kluczowe znaczenie dla zrozumienia mechanizmów działania układu nerwowego, a także rozwoju i leczenia chorób neurodegeneracyjnych. Pracę na ten temat opublikowano w najnowszym numerze...

Dlaczego makaki z Gibraltaru zaczęły jeść ziemię?

Wed, 22 Apr 2026 13:42:06 +0200

Nieodłącznie kojarzone z Gibraltarem makaki berberyjskie wykształciły zaskakujące zachowanie, coraz częściej jedzą ziemię. Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Cambridge wskazują, że ten nietypowy zwyczaj może być odpowiedzią na zmiany w diecie zwierząt, które coraz częściej sięgają po wysokokaloryczne przekąski oferowane przez turystów. Zjawisko to, określane jako geofagia, może być sposobem na łagodzenie skutków spożywania słodkich i słonych smakołyków, które nie są naturalnym elementem diety tych zwierząt. Pisze o tym w najnowszym...

Sensacyjne doniesienia na temat "Drugiego Jowisza". Astronomowie odkryli tam wodno-lodowe chmury

Wed, 22 Apr 2026 10:00:50 +0200

Międzynarodowy zespół astronomów pod kierunkiem Elisabeth Matthews z Max Planck Institute for Astronomy (MPIA) dokonał niezwykłego odkrycia, które rzuca nowe światło na badania atmosfer planet pozasłonecznych. Po raz pierwszy udało się zaobserwować obecność chmur wodno-lodowych na odległej, przypominającej Jowisza egzoplanecie - Epsilon Indi Ab. To przełomowe osiągnięcie nie tylko poszerza naszą wiedzę o gazowych olbrzymach poza Układem Słonecznym, ale także wyznacza nowe kierunki dla przyszłych poszukiwań planet podobnych do Ziemi. Pracę na...

Przełomowe odkrycie łazika Curiosity na Marsie

Tue, 21 Apr 2026 11:16:11 +0200

Łazik Curiosity, badający powierzchnię Marsa od 2012 roku, dokonał odkrycia, które rzuca nowe światło na możliwości istnienia życia na Czerwonej Planecie. W ramach innowacyjnego eksperymentu chemicznego, przeprowadzonego po raz pierwszy poza Ziemią, naukowcy zidentyfikowali na Marsie różnorodne związki organiczne, w tym takie, które uznawane są za podstawowe budulce życia na naszej planecie. Wyniki badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature Communications", wskazują, że powierzchnia Marsa potrafi zachować związki organiczne przez...

Tajemnica jaskini Stajnia. Co pokazały wyniki badań DNA "polskich" neandertalczyków?

Mon, 20 Apr 2026 17:00:05 +0200

Międzynarodowy zespół naukowców, z udziałem polskich badaczy, ogłosił przełomowe wyniki badań genetycznych prowadzonych na szczątkach neandertalczyków z jaskini Stajnia w południowej Polsce. Analizy starożytnego mitochondrialnego DNA, przeprowadzone na ośmiu zębach odnalezionych w tym stanowisku, pozwoliły po raz pierwszy zrekonstruować genetyczny portret niewielkiej grupy neandertalczyków zamieszkujących Europę Środkowo-Wschodnią około 100 tysięcy lat temu. Wyniki tych badań publikuje dziś czasopismo "Current Biology".

Grzyby mogą przetrwać podróż na Marsa

Mon, 20 Apr 2026 15:00:00 +0200

Najnowsze badania naukowców z USA wskazują, że niektóre gatunki grzybów mogą być znacznie bardziej odporne na ekstremalne warunki panujące podczas podróży kosmicznych, niż dotychczas sądzono. Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Applied and Environmental Microbiology" sugerują, że wybrane szczepy grzybów są w stanie przetrwać nie tylko rygorystyczne procedury dezynfekcji stosowane w laboratoriach i cleanroomach, ale także symulowane warunki marsjańskie oraz trudy samej podróży przez przestrzeń kosmiczną.

Michael Hsieh: Dobrze, by w rozwoju AI przodowały kraje, których system wymusza odpowiedzialność

Sun, 19 Apr 2026 18:57:00 +0200

"Nigdy nie było wielkiej zmiany technologicznej, która nie pociągałaby za sobą wielkiej transformacji społecznej, dlatego obawy związane z rozwojem sztucznej inteligencji są zrozumiałe" - mówi RMF FM Michael Hsieh z Center for International Security and Cooperation na Uniwersytecie Stanforda. Jak podkreśla w rozmowie z RMF FM, po raz pierwszy pytania o przyszłość stawiają nie tylko pracownicy fizyczni, ale też wysoko wykwalifikowani specjaliści. W rozmowie z Grzegorzem Jasińskim Hsieh przypomina, że sztuczna inteligencja to globalna gra, a...

Mózg kobiety i mężczyzny a choroby neurologiczne

Fri, 17 Apr 2026 17:30:58 +0200

Najnowsze badania naukowe rzucają nowe światło na różnice w funkcjonowaniu mózgu kobiety i mężczyzny. Analiza prowadzona na poziomie pojedynczych komórek wykazała, że ekspresja ponad 3000 genów w mózgu różni się w zależności od płci. Różnice te są subtelne, ale występują powszechnie w różnych obszarach kory mózgowej. Odkrycia opisane na łamach czasopisma "Science" przez badaczy z National Institute of Mental Health mogą pomóc wyjaśnić, dlaczego niektóre zaburzenia psychiczne i neurologiczne dotykają kobiety i mężczyzn w odmienny sposób.

Łagodzenie bólu bez leków? Naukowcy ogłaszają przełom w badaniach efektu placebo

Fri, 17 Apr 2026 12:55:08 +0200

Efekt placebo, czyli poprawa samopoczucia lub zmniejszenie dolegliwości po zastosowaniu substancji lub procedury, która nie ma właściwości leczniczych, od lat fascynuje naukowców. Dotychczas jednak nie było jasne, jakie dokładnie procesy zachodzą w mózgu, gdy pacjent po podaniu placebo odczuwa ulgę w bólu. Wyniki najnowszych badań neurobiologów z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego wskazują na mechanizm, który może za to odpowiadać. Publikacja na łamach prestiżowego czasopisma "Neuron" może otworzyć drogę do opracowania skutecznych...

A może by tak Wenecję... przenieść?

Fri, 17 Apr 2026 11:34:52 +0200

Naukowcy rozważają radykalne scenariusze ochrony Wenecji przed skutkami podniesienia się poziomu morza. W obliczu narastającego zagrożenia na łamach czasopisma "Scientific Reports" przedstawili cztery potencjalne strategie ochrony Wenecji, z których jedną jest... przeniesienie całego miasta wraz z jego zabytkami i mieszkańcami w głąb lądu. To jeden z czterech proponowanych scenariuszy, które mają zapewnić przetrwanie tego unikatowego miasta na przestrzeni najbliższych dwóch stuleci.

Planety potrzebują więcej wody, by podtrzymać życie, niż dotąd sądzono

Thu, 16 Apr 2026 17:08:47 +0200

Najnowsze badania naukowców z University of Washington wskazują na warunki, jakie muszą zostać spełnione, by planeta poza Układem Słonecznym mogła podtrzymać życie. I wnioski mogą nie spodobać się miłośnikom literatury science fiction. Tak często opisywane na jej łamach pustynne światy są w rzeczywistości mało prawdopodobnymi kandydatami do zamieszkania przez organizmy żywe. Kluczowym czynnikiem okazuje się ilość wody. Planeta o rozmiarach Ziemi potrzebuje co najmniej 20-50 proc. objętości ziemskich oceanów, by utrzymać niezbędny cykl obiegu...

Fale na Tytanie mogłyby nas zadziwić

Thu, 16 Apr 2026 13:34:18 +0200

Fale na jeziorach, czy oceanach innych planet, czy księżyców mogą wyglądać zupełnie inaczej niż na Ziemi, mogą być gigantyczne lub niemal niewidoczne. Najnowsze badania naukowców z Massachusetts Institute of Technology (MIT) pokazują, jak bardzo różnić się mogą fale na powierzchniach pokrytych cieczami w różnych zakątkach Układu Słonecznego i poza nim. Zespół badaczy opublikował na łamach czasopisma "Journal of Geophysical Research: Planets" innowacyjny model „PlanetWaves”, który pozwala przewidywać, jak powstają i rozwijają się fale w...

Przełom w terapii genowej? Naukowcy proponują sposób wyciszenia dodatkowego chromosomu w zespole Downa

Wed, 15 Apr 2026 13:39:11 +0200

Naukowcy z Beth Israel Deaconess Medical Center oraz Harvard Medical School dokonali przełomowego odkrycia, które może zrewolucjonizować podejście do leczenia zespołu Downa. Wykorzystując zaawansowaną technikę edycji genów CRISPR/Cas9, badaczom udało się wyciszyć aktywność dodatkowego chromosomu 21, głównej przyczyny tej najczęściej występującej choroby chromosomalnej na świecie. Budzące poważne nadzieje wyniki badań zostały opublikowane na łamach prestiżowego czasopisma naukowego "Proceedings of the National Academy of Sciences".

Gość spoza Układu Słonecznego. Co się stało z kometą 3I/ATLAS?

Wed, 15 Apr 2026 11:36:00 +0200

Japoński teleskop Subaru przeprowadził przełomowe obserwacje komety 3I/ATLAS, która przybyła do naszego Układu Słonecznego z przestrzeni międzygwiezdnej. Zaawansowane instrumenty teleskopu zarejestrowały zmiany w składzie chemicznym otoczki tego niezwykłego obiektu, po jego największym zbliżeniu do Słońca. Wyniki tych badań odsłaniają nowe informacje na temat procesów zachodzących w jądrach komet i różnic między obiektami pochodzącymi z naszego Układu Słonecznego a tymi, które powstały w odległych systemach gwiezdnych. Praca na ten temat...

Teleskop Webba pomaga odróżnić planetę od gwiazdy. Nie, to nie jest oczywiste

Tue, 14 Apr 2026 17:35:50 +0200

Najnowsze badania przeprowadzone przy użyciu Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba rzucają nowe światło na odwieczne pytanie astronomów: gdzie przebiega granica między największymi planetami a najmniejszymi gwiazdami? Odpowiedź na to pytanie okazuje się bardziej złożona, niż wcześniej sądzono. Zależy nie tylko od masy obiektu, ale przede wszystkim od mechanizmu jego powstania. Pisze o tym w najnowszym numerze czasopismo "Astrophysical Journal Letters".

Misja Artemis II na ostatniej prostej. Astronauci wracają na Ziemię

Fri, 10 Apr 2026 17:52:03 +0200

W nocy z piątku na sobotę zakończy się misja kosmiczna Artemis II. Czteroosobowa załoga, w skład której wchodzą Amerykanie Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch oraz Kanadyjczyk Jeremy Hansen, wraca na Ziemię. Jednym z najtrudniejszych etapów misji będzie wejście w ziemską atmosferę i wodowanie w Pacyfiku.

Artemis II: Jak osłona termiczna wytrzyma lądowanie?

Thu, 09 Apr 2026 18:26:01 +0200

Im bliżej powrotu załogi misji Artemis II na Ziemię, tym głośniej eksperci zadają pytania o to, jak osłona termiczna wytrzyma lądowanie. Kapsuła Orion, nazwana przez załogę Integrity, z czterema astronautami na pokładzie, ma po północy polskiego czasu z piątku na sobotę wylądować na wodach Pacyfiku u wybrzeży Kalifornii. Zanim jednak astronauci NASA Reid Wiseman, Christina Koch i Victor Glover oraz astronauta kanadyjskiej Agencji Kosmicznej Jeremy Hansen bezpiecznie wrócą na Ziemię, czeka ich najtrudniejszy etap podróży, wejście w atmosferę.

Artemis II: Nowy rekord najdalszego od Ziemi załogowego lotu

Mon, 06 Apr 2026 19:54:27 +0200

Około godziny 19:56 czasu polskiego załoga misji Artemis II pobiła rekord najdalszej odległości od Ziemi, w jakiej kiedykolwiek znalazł się człowiek. Rekord ten wynosił dotychczas 398 594 km i został ustanowiony przez załogę Apollo 13 w kwietniu 1970 roku podczas awaryjnego powrotu na Ziemię. Astronauci kontynuują przygotowania do dzisiejszego przelotu wokół Księżyca

Będą najdalej od Ziemi w historii. Kluczowy dzień misji Artemis II

Mon, 06 Apr 2026 09:47:00 +0200

Kończy się piąty dzień lotu księżycowej misji Artemis II. Astronauci w tej chwili śpią. NASA opublikowała dokładny rozkład kolejnego, kluczowego dnia, misji. W poniedziałek wieczorem pojazd Orion przeleci za Księżycem.

Artemis II: Lecą do Księżyca, spoglądają na Ziemię

Fri, 03 Apr 2026 18:55:13 +0200

NASA opublikowała pierwsze zdjęcia Ziemi, wykonane przez załogę misji Artemis II. Po ponad 50-ciu latach ludzie wracają w rejon Księżyca i po drodze mogą zobaczyć Ziemię w całości. Astronauci kontynuują testy aparatury do podtrzymania życia, urządzeń nawigacyjnych, łączności i aparatury naukowej. Mają za sobą kluczowy manewr wejścia na trajektorię w stronę Srebrnego Globu. Podróż do Księżyca potrwa jeszcze trzy dni, to pod wpływem grawitacji naszego naturalnego satelity pojazd Orion zawróci w stronę naszej planety.

Artemis II: Teraz już naprawdę w stronę Księżyca

Fri, 03 Apr 2026 09:29:40 +0200

Misja Artemis II coraz bliżej Księżyca. Po kolejnym odpaleniu silników Europejskiego Modułu Serwisowego statek Orion z czteroosobową załogą na pokładzie wszedł na trajektorię w kierunku Srebrnego Globu. Manewr dodatkowego rozpędzenia pojazdu przebiegł bez problemów i... zaczęła się już prawdziwa przygoda. Teraz, nawet gdyby pojawiły się jakieś problemy, załoga nie może już misji przerwać, w ciągu najbliższych dni zbliży się do Księżyca i dopiero korzystając z jego grawitacji, zawróci na Ziemię. W poniedziałek znajdzie się po niewidocznej...

Trwa misja Artemis II: Co wydarzy się w kolejnych godzinach?

Thu, 02 Apr 2026 14:05:58 +0200

Trwa pierwsza, bardzo pracowita doba misji Artemis II. Czteroosobowa załoga, po starcie z Centrum Kennedy'ego na Florydzie prowadzi serię testów aparatury pojazdu Orion i jego systemów podtrzymania życia. Potwierdzenie sprawności aparatury odpowiedzialnej za napęd, zasilanie elektryczne, łączność, ręczne sterowanie, wreszcie zaopatrzenie w wodę i tlen, ma kluczowe znaczenie dla dalszej części lotu, kiedy statek wyruszy już w podróż wokół Księżyca. Pierwsze trudności, związane z awarią toalety, zostały opanowane.

Naprawdę zobaczą ciemną stronę Księżyca. Przełomowa misja Artemis II rozpoczęta

Thu, 02 Apr 2026 07:35:08 +0200

Pierwszy od ponad pół wieku załogowy lot księżycowy rozpoczęty. 35 minut po północy rakieta SLS (Space Launch System) z załogą Artemis II na pokładzie statku Orion wystartowała z Centrum Kosmicznego im. Kennedy’ego na Florydzie. Załoga złożona z trojga astronautów NASA, Reida Wisemana, Victora Glovera i Christiny Koch oraz astronauty Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej Jeremy’ego Hansena ma w ciągu 10-dniowego lotu przetestować systemy podtrzymywania życia, komunikacji i sterowania statku Orion i przeprowadzić obserwacje niewidocznej z Ziemi...

Po ponad pół wieku ludzkość wraca na Księżyc

Wed, 01 Apr 2026 18:42:01 +0200

Startuje misja Artemis II. Jeśli wszystko przebiegnie zgodnie z planem i pogoda będzie dobra, w nocy z Centrum Kosmicznego im. Kennedy'ego na Florydzie wyruszy w stronę Księżyca rakieta SLS z pojazdem Orion i czteroosobową załogą na pokładzie. Dwugodzinne okno startowe otwiera się o 00:24 czasu polskiego. Po ponad 52 latach od poprzedniej misji księżycowej ludzie znów znajdą się w pobliżu Srebrnego Globu. W najdalszym punkcie załoga ustanowi nowy rekord odległości, na jaką kiedykolwiek ludzie oddalili się od naszej planety.

Tym razem Europa też leci do Księżyca

Tue, 31 Mar 2026 18:47:00 +0200

Po ponad pół wieku od ostatniej załogowej misji poza orbitę Ziemi, astronauci w ramach programu Artemis znów wyruszają w stronę Księzyca. Tym razem istotnym elementem tego historycznego przedsięwzięcia będzie Europejski Moduł Serwisowy, który odpowiada za napęd i zasilanie statku Orion. ESM, zbudowany przez konsorcjum przemysłowe pod przewodnictwem Airbusa na zlecenie Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), będzie odpowiedzialny także za kontrolę termiczną oraz dostarczanie czteroosobowej załodze niezbędnych do życia zasobów powietrza i wody.

Odliczanie trwa! Człowiek znów poleci wokół Księżyca

Tue, 31 Mar 2026 15:04:42 +0200

W Centrum Kosmicznym im. Kennedy’ego na Florydzie trwa odliczanie do testowego lotu w ramach misji Artemis II. Po raz pierwszy od ponad 53 lat odliczanie dotyczy misji, w której załoga opuści tak zwaną niską orbitę Ziemi i poleci wokół Księżyca. Artemis II to pierwszy załogowy start rakiety SLS (Space Launch System) NASA oraz statku kosmicznego Orion. Test ma pomóc w przygotowaniach do planowanego na 2028 rok powrotu ludzi na Księżyc. Misja Artemis II ma rozpocząc się w czwartek o 00:24 czasu polskiego.

9 kroków do zdrowego serca

Tue, 31 Mar 2026 14:18:54 +0200

W obliczu utrzymujących się wysokich wskaźników nadciśnienia tętniczego, otyłości i innych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, eksperci American Heart Association opublikowali dziś zaktualizowane zalecenia dotyczące diety, które mogą znacząco obniżyć ryzyko rozwoju tych schorzeń. Najnowsze wytyczne podkreślają, że utrzymanie zdrowych nawyków żywieniowych przez całe życie ma kluczowe znaczenie nie tylko dla zdrowia serca, ale również dla ogólnego stanu zdrowia i jakości życia.

Wapowanie prowadzi do raka? Eksperci alarmują: zagrożenie większe niż sądzono

Tue, 31 Mar 2026 12:41:29 +0200

Najnowsze ustalenia naukowców budzą poważne obawy dotyczące bezpieczeństwa e-papierosów. Zespół badaczy z kilku australijskich uniwersytetów i szpitali, pod kierownictwem profesora Bernarda Stewarta z University of New South Wales w Sydney, przeanalizował szeroką listę publikacji naukowych z całego świata, dochodząc do wniosku, że stosowanie e-papierosów na bazie nikotyny prawdopodobnie zwiększa ryzyko zachorowania na raka płuc oraz jamy ustnej. Pisze o tym w najnowszym numerze czasopismo "Carcinogenesis".

Coraz bliżej załogowego lotu do Księżyca

Mon, 30 Mar 2026 19:30:13 +0200

Po ponad 53 latach NASA jest już na ostatniej prostej przed ponownym wysłaniem ludzi w rejon Księżyca. W Centrum Kosmicznym im. Kennedy’ego na Florydzie trwają ostatnie przygotowania do planowanego w nocy ze środy na czwartek startu rakiety SLS z pojazdem Orion i czteroosobową załogą na pokładzie. W ramach misji Artemis II astronauci mają sprawdzić w rzeczywistych warunkach głębokiej przestrzeni kosmicznej wszystkie kluczowe systemy pojazdu. Mają też obserwować i fotografować niewidoczną z Ziemi stronę Srebrnego Globu. NASA podkreśla, że to...

Nie musisz ćwiczyć długo. Ale ćwicz do utraty tchu

Mon, 30 Mar 2026 11:31:05 +0200

Jeśli chcesz, by aktywność fizyczna istotnie, korzystnie wpłyneła na twoje zdrowie, nie musisz ćwiczyć długo, ważne, by ćwiczyć intensywnie. Międzynarodowy zespół naukowców potwierdza zalecenia, które już od pewnego czasu przekazują nam instruktorzy fitness. Warto przeplatać aktywność chwilami silnego wysiłku i uspokojenia. Chodzi zresztą nie tylko o tak zwany trening interwałowy. Przydają się nawet pojedyncze chwile intensywnego wysiłku, takiego do utraty tchu. Pisze o tym w najnowszym numerze czasopismo "European Heart Journal".

Globalny eksperyment ujawnia tempo ewolucji roślin w obliczu zmian klimatu

Fri, 27 Mar 2026 16:53:26 +0100

Rzodkiewnik pospolity (Arabidopsis thaliana), niepozorna roślina o drobnych, białych kwiatach, stał się bohaterem jednego z najbardziej ambitnych eksperymentów biologicznych ostatnich lat. Międzynarodowy zespół naukowców przez pięć lat śledził ewolucję tej rośliny na 30 stanowiskach rozsianych po całym świecie, od chłodnych górskich rejonów Europy po gorące pustynie Ameryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Wyniki tych badań, opisane w czasopiśmie "Science", pozwalają na nowo spojrzeć na zdolność roślin do przystosowywania się do gwałtownie...

Plemniki zagubione w kosmosie

Fri, 27 Mar 2026 12:25:00 +0100

Rozmnażanie się ludzi i zwierząt poza Ziemią może być trudniejsze, niż myśleliśmy. Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu w Adelajdzie wskazują, że brak grawitacji może znacząco utrudniać proces zapłodnienia, a nawet rozwój zarodka. Autorzy piszą w najnowszym numerze czasopisma "Communications Biology", że w warunkach symulujących mikrograwitację plemniki tracą orientację.

Niezwykłe odkrycie. Kometa zmieniła kierunek obrotu "na oczach" teleskopu Hubble'a

Thu, 26 Mar 2026 17:06:21 +0100

Astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a po raz pierwszy zaobserwowali niezwykłe zjawisko w Układzie Słonecznym: zmianę kierunku obrotu komety. Ich przełomowe odkrycie rzuca nowe światło na ewolucję niewielkich ciał niebieskich i mechanizmy, które wpływają na ich ruch. Obiektem badań, których wyniki opublikowano dziś w czasopiśmie "The Astronomical Journal", była kometa 41P/Tuttle-Giacobini-Kresák, znana również jako 41P. To niewielka kometa należąca do rodziny komet jowiszowych, która prawdopodobnie powstała w Pasie...

Powtarzalność posiłków kluczem do skuteczniejszego odchudzania?

Thu, 26 Mar 2026 15:21:40 +0100

Co jeść, żeby szybciej schudnąć? Po pierwsze, to co ma mniej kalorii. Po drugie, ciągle to samo - odpowiadają naukowcy Oregon Research Institute. Wyniki badań, opublikowane przez nich w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Health Psychology" wskazują, że osoby, które wprowadziły do swojego jadłospisu powtarzalne posiłki i utrzymywały stabilny bilans kaloryczny, osiągały lepsze rezultaty podczas 12-tygodniowego programu odchudzającego niż uczestnicy stosujący bardziej urozmaiconą dietę. Różnica nie jest duża, ale wskazuje na mechanizm, który w...

Deepfake w medycynie. Sztuczna inteligencja myli nawet specjalistów

Wed, 25 Mar 2026 11:58:53 +0100

Nowe badania ujawniają poważne zagrożenia związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w diagnostyce obrazowej. Okazuje się, że zarówno doświadczeni radiolodzy, jak i zaawansowane modele językowe AI mają trudności z odróżnieniem autentycznych zdjęć rentgenowskich od tych wygenerowanych przez algorytmy. Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Radiology" wskazują na pilną potrzebę opracowania skutecznych narzędzi zabezpieczających integralność dokumentacji medycznej.

Polityczne obelgi przynoszą politykom rozgłos, ale nie sukces wyborczy

Wed, 25 Mar 2026 11:25:44 +0100

W ostatnich latach debata publiczna, choćby w Polsce, czy w Stanach Zjednoczonych coraz częściej staje się areną personalnych ataków i ostrych słownych starć, które zastępują rzeczową dyskusję o polityce. Zjawisko niepokoi zarówno obywateli, jak i ekspertów, którzy zastanawiają się, dlaczego politycy tak chętnie sięgają po obraźliwą retorykę. Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół naukowców z kilku prestiżowych amerykańskich uczelni pokazują motywacje, które za tym stoją. Faktycznie, okazują się nie do końca... polityczne. Wyniki,...

Historyczny sukces naukowców z CERN. Antymateria przewieziona ciężarówką

Tue, 24 Mar 2026 17:27:59 +0100

Niezwykły, przełomowy eksperyment w Europejskim Ośrodku Badań Jądrowych CERN pod Genewą. Naukowcy przewieźli ciężarówką blisko sto antyprotonów. Po raz pierwszy w historii udało się bezpiecznie przetransportować pułapkę wypełnioną chmurą antymaterii, co otwiera drogę do dostarczania antymaterii do innych europejskich ośrodków naukowych. Badania antycząstek mogą pomóc w zrozumieniu, jak to się stało, że choć w Wielkim Wybuchu materii i antymaterii musiało się pojawić tyle samo, dziś obserwujemy tylko tę pierwszą. Niestety, w CERN tych badań...

Sceny jak z "Moby Dicka". Naukowcy potwierdzili taktykę kaszalotów

Mon, 23 Mar 2026 15:13:08 +0100

Nowe badania naukowców z Uniwersytetu St Andrews pokazują jedno z najbardziej intrygujących zachowań kaszalotów. Po raz pierwszy w historii udało się zarejestrować na filmie, jak te olbrzymie ssaki morskie uderzają się nawzajem głowami. Obserwacje potwierdzają relacje XIX-wiecznych marynarzy, według których kaszaloty potrafiły z premedytacją taranować statki, a nawet je zatapiać. To właśnie takie opowieści zainspirowały Hermana Melville’a do napisania słynnej powieści "Moby Dick". Nowe doniesienia publikuje dziś czasopismo "Marine Mammal...

Długie paznokcie i ekrany dotykowe wreszcie się "dogadają"?

Mon, 23 Mar 2026 11:05:38 +0100

Długie sztuczne paznokcie i ekrany dotykowe nie do końca idą ze sobą w parze. Kobiety, które lubią ten styl, doskonale wiedzą, jak trudno przy dłuższych paznokciach korzystać z ekranów dotykowych smartfonów i tabletów. Zamiast wygodnie stukać opuszkami palców, trzeba nieporadnie przykładać całe palce do ekranu, co bywa frustrujące. Na szczęście na horyzoncie pojawia się innowacyjne rozwiązanie, które może raz na zawsze zakończyć ten codzienny problem. Zespół naukowców z Centenary College of Louisiana opracował prototyp przezroczystego...

Rozlatująca się kometa wpadła w oko... teleskopowi Hubble'a. Przypadkiem

Wed, 18 Mar 2026 16:53:56 +0100

Agencje NASA i ESA informują o niezwykłym kosmicznym wydarzeniu. Kometa C/2025 K1 (ATLAS) rozpadła się dosłownie na oczach teleskopu Hubble’a. Ta kometa nie była pierwotnym celem obserwacji. Naukowcy musieli jednak zmienić obiekt swoich badań ze względu na nowe ograniczenia techniczne, które uniemożliwiły obserwację pierwotnie wybranej komety. Wybór padł na K1, która w tym czasie znajdowała się w wyjątkowo interesującym momencie swojej podróży przez Układ Słoneczny, właśnie opuszczała okolice Słońca. Jak się okazało, decyzja ta przyniosła...

Sekret ludzkiej dominacji. Nie geny, a wiedza i kultura

Wed, 18 Mar 2026 16:45:00 +0100

Ludzkość zdominowała niemal każdy zakątek Ziemi, osiągając coś, czego nie dokonał żaden inny kręgowiec. Od rozpalonych pustyń, przez tropikalne lasy deszczowe, aż po skute lodem obszary Arktyki, człowiek potrafił nie tylko przetrwać, ale i rozwijać się w najbardziej ekstremalnych warunkach. Co sprawiło, że to właśnie nasz gatunek zdołał tak szybko i skutecznie rozprzestrzenić się na całym globie? Badania prof. Charlesa Perreault z Arizona State University wskazują na znaczenie ewolucji kulturowej, która przyczyniła się do naszego sukcesu w...

Łazik na Marsie pomoże w ochronie astronautów księżycowej misji Artemis II

Wed, 18 Mar 2026 15:54:00 +0100

W ramach przygotowań do historycznej misji Artemis II, podczas której czworo astronautów wyruszy w podróż wokół Księżyca, NASA z pomocą sond kosmicznych monitoruje Słońce, by chronić załogę przed przed niebezpiecznym promieniowaniem kosmicznym. Wyjątkową rolę w tym systemie pełni łazik Perseverance, który z powierzchni Marsa obserwuje tę stronę naszej gwiazdy, która w tej chwili jest niewidoczna z Ziemi. Dzięki temu naukowcy mogą z wyprzedzeniem wykrywać plamy słoneczne, obszary, w których najczęściej dochodzi do niebezpiecznych rozbłysków i...

Naukowcy świadkami spektakularnej przemiany owada. Różowe ubarwienie to nie mutacja

Mon, 16 Mar 2026 18:29:00 +0100

Naukowcy odkryli niezwykłą zdolność tropikalnego owada do zmiany barwy, która pozwala mu niemal doskonale wtopić się w otoczenie. Wyniki badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Ecology", pokazują nowe mechanizmy kamuflażu wśród zwierząt zamieszkujących lasy deszczowe Ameryki Południowej. Bohaterem tej historii jest Arota festae, owad z rodziny pasikonikowatych, znany także jako "bush cricket". Gatunek ten występuje naturalnie w Kolumbii, Surinamie oraz Panamie, gdzie naukowcy byli świadkami jego spektakularnej przemiany.

Tajemnicza planeta o zapachu zgniłych jaj. Sensacja w świecie astronomii

Mon, 16 Mar 2026 13:44:39 +0100

Międzynarodowy zespół naukowców ogłosił przełomowe odkrycie nowego typu planety pozasłonecznej, która kryje w swoim wnętrzu ogromne ilości siarki, zanurzonej w oceanie magmy. Obserwacje, przeprowadzone za pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) oraz naziemnych obserwatoriów, ujawniły zaskakująco niską gęstość planety oraz obecność dużych ilości siarkowodoru w jej atmosferze. Wyniki badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature Astronomy", dają kolejny przykład różnorodności światów poza naszym Układem Słonecznym.

Naukowcy już wiedzą, dlaczego gubimy się w stresie

Fri, 13 Mar 2026 20:24:39 +0100

Naukowcy z Uniwersytetu Ruhry w Bochum w Niemczech odkryli, dlaczego pod wpływem stresu często gubimy drogę. Jak piszą ma łamach czasopisma "PLOS Biology" hormon stresu - kortyzol - może poważnie zakłócać funkcjonowanie kluczowych struktur mózgowych odpowiedzialnych za nawigację. Wyniki ich badań pokazują, że pod wpływem kortyzolu dochodzi do zaburzeń działania tzw. komórek siatki (grid cells), które odgrywają fundamentalną rolę w orientacji przestrzennej.

Astronomowie zaobserwowali skutki potężnej kolizji planet

Fri, 13 Mar 2026 17:01:17 +0100

Astronomowie z University of Washington dokonali odkrycia, które przynosi nowe informację o procesach formowania się planet w odległych zakątkach naszej galaktyki. Analizując dane obserwacyjne z ostatnich lat natrafili na niezwykłe zjawisko w okolicach gwiazdy Gaia20ehk, położonej w gwiazdozbiorze Rufy około 11 tysięcy lat świetlnych od Ziemi. Gwiazda ta, podobna do Słońca, przez lata emitowała przewidywalne i niezmienne światło, jednak od 2016 roku jej jasność zaczęła ulegać tajemniczym wahaniom. Jak pisze w najnowszym numerze czasopismo...

Przebiegły jak kruk? Te ptaki doskonale wiedzą, gdzie ucztują wilki

Fri, 13 Mar 2026 13:02:39 +0100

Kruki, dzięki swojej inteligencji i doskonałej pamięci, udowadniają, że w świecie przyrody nie tylko siła i szybkość, ale także spryt i zdolność uczenia się decydują o przetrwaniu. Wskazują na to wyniki najnowszych badań międzynarodowego zespołu naukowców, opublikowane w czasopiśmie "Science". Obserwacje zachowań kruków w Parku Narodowym Yellowstone pokazały, że skrzydlaci padlinożercy nie śledzą polujących wilków na bieżąco, lecz polegają na swojej niezwykłej pamięci przestrzennej, regularnie odwiedzając miejsca, gdzie drapieżniki...

Zagadka kociego "lądowania na cztery łapy" rozwiązana

Wed, 11 Mar 2026 12:40:42 +0100

Koty od wieków fascynują ludzi swoją niezwykłą zdolnością do lądowania na czterech łapach po upadku z wysokości. Natura tego zjawiska, tłumaczonego jako tak zwany odruch wyprostny, pozostawała jednak zagadką. Najnowsze badania japońskich naukowców z Uniwersytetu Yamaguchi pokazują mechanizmy stojące za tym niezwykłym zachowaniem. Wyniki opublikowane w czasopiśmie "The Anatomical Record" wskazują, że kluczową rolę odgrywa tu zróżnicowana elastyczność poszczególnych odcinków kociego kręgosłupa.

Jak uratować jeże przed niebezpieczeństwem? Naukowcy znaleźli sposób

Wed, 11 Mar 2026 12:08:22 +0100

Europejski jeż, jeden z najbardziej rozpoznawalnych i lubianych ssaków na kontynencie, stoi dziś w obliczu poważnego zagrożenia. Według danych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN), od 2024 roku gatunek ten został sklasyfikowany jako "bliski zagrożenia". Jednym z głównych czynników wpływających na spadek liczebności tych zwierząt są wypadki drogowe. Szacuje się, że nawet jedna trzecia jeży w lokalnych populacjach ginie pod kołami samochodów. Badacze z Uniwersytetów w Oksfordzie i Kopenhadze przekonują na łamach czasopisma "Biology...

Międzygwiezdna kometa pełna alkoholu

Tue, 10 Mar 2026 17:18:02 +0100

Międzygwiezdna kometa 3I/ATLAS, która przybyła do Układu Słonecznego z odległych zakątków naszej galaktyki, nie po raz pierwszy zaskakuje astronomów. Najnowsze obserwacje, przeprowadzone przy użyciu potężnej sieci radioteleskopów ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) w Chile, ujawniły, że ten niezwykły obiekt uwalnia wyjątkowo dużo metanolu. Tak dużej ilości tego alkoholu nie obserwowano nigdy wśród komet naszego Układu Słonecznego. Informuje o tym w najnowszym numerze czasopismo "The Astrophysical Journal Letters".

Historyczny test obrony Ziemi. Planetoida zmieniła kurs po uderzeniu sondy

Tue, 10 Mar 2026 13:45:51 +0100

Test obrony planetarnej NASA się powiódł - informuje międzynarodowy zespół naukowców. Wyniki najnowszych badań potwierdzają, że misja DART (Double Asteroid Redirection Test) przeprowadzona przez NASA w 2022 roku nie tylko zmieniła ruch małego księżyca Dimorphos wokół większej planetoidy Didymos, ale również wpłynęła na orbitę całego układu podwójnego wokół Słońca. To przełomowe osiągnięcie w dziedzinie obrony planetarnej, które po raz pierwszy w historii udowodniło, że ludzkość jest w stanie istotnie zmienić trajektorię ciała niebieskiego w...

Najnowsze badania koali ujawniają genetyczne odrodzenie zagrożonych populacji

Tue, 10 Mar 2026 12:29:15 +0100

Wyniki najnowszych badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Science" przez naukowców University of Sydney i instytutu Cesar Australia, rzucają nowe światło na ocenę ryzyka genetycznego wśród gatunków zagrożonych wyginięciem. Naukowcy przeanalizowali kompletne genomy setek koali, odkrywając, że populacje dotychczas uznawane za najbardziej zagrożone wykazują pierwsze oznaki regeneracji genetycznej. Wyniki te podważają wieloletnie założenia dotyczące oceny bioróżnorodności i ryzyka wyginięcia.

Są sprytne i ciekawskie. Szopy pracze mądrzejsze, niż myśleliśmy

Tue, 10 Mar 2026 11:24:23 +0100

Szopy pracze od dawna budzą podziw swoją pomysłowością i zdolnością do radzenia sobie w miejskim środowisku. Najnowsze badania przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej (UBC) wskazują, że te zwierzęta nie tylko kierują się instynktem zdobywania pożywienia, ale również wykazują silną ciekawość i chęć zdobywania nowych informacji. W pracy na łamach czasopisma "Animal Behaviour" czytamy, że zwierzęta rozwiązują zagadki, bo lubią.

Jak często uczniowie sięgają po smartfony? Nowe badanie daje do myślenia

Mon, 09 Mar 2026 16:00:38 +0100

Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z University of North Carolina w Chapel Hill wykazało, że uczniowie szkół średnich niemal jedną trzecią dnia szkolnego spędzają korzystając ze smartfonów. Analiza objęła szczegółowe monitorowanie aktywności telefonicznej nastolatków w trakcie zajęć szkolnych. Wyniki wskazują na wyraźny związek między częstotliwością korzystania z urządzeń mobilnych a osłabieniem zdolności koncentracji oraz kontroli impulsów. Pisze o tym w najnowszym numerze czasopismo naukowe "JAMA".

Jak szybko ćwiczenia wpływają na Twoją pamięć? Najnowsze badania zaskakują

Mon, 09 Mar 2026 14:57:00 +0100

Najnowsze badania prowadzone przez zespół naukowców z Uniwersytetu Iowa wskazują na istotny związek między aktywnością fizyczną a funkcjonowaniem ludzkiego mózgu. Okazuje się, że już pojedyncza sesja ćwiczeń może wywołać gwałtowny wzrost aktywności fal mózgowych typu "ripples", które łączą obszary odpowiedzialne za uczenie się i pamięć. Te, pierwsze tego typu obserwacje dokonane bezpośrednio u ludzi, mogą stanowić istotny krok w zrozumieniu mechanizmów leżących u podstaw poprawy funkcji poznawczych po wysiłku fizycznym. Pisze o nich...

Nietypowe wykorzystanie mammografii. "Może uratować tysiące istnień ludzkich"

Mon, 09 Mar 2026 11:57:14 +0100

Wyniki nowatorskich badań, opublikowane przez naukowców z Emory University w Atlancie w "European Heart Journal" wskazują, że sztuczna inteligencja (AI) może z dużą precyzją przewidywać ryzyko poważnych chorób serca na podstawie standardowych mammografii. Odkrycie to otwiera nowe możliwości w zakresie profilaktyki zdrowotnej kobiet, pozwalając na jednoczesne wykrywanie zagrożenia zarówno rakiem piersi, jak i chorobami układu krążenia.

Czujesz się wyczerpana na wiosnę? Najnowsze odkrycia burzą dotychczasowe przekonania

Mon, 09 Mar 2026 10:15:12 +0100

Czujesz się wyczerpany, nie masz energii do pracy? Skarżysz się na wiosenne zmęczenie? To bujda. Naukowcy z Uniwersytetu w Bazylei twierdzą na łamach czasopisma "Journal of Sleep Research", że nie ma dowodów na faktyczne istnienie tego efektu. Ich zdaniem to raczej efekt kulturowy. Wiosną, kiedy dni są coraz dłuższe, pojawia się presja, by być bardziej aktywnym i korzystać z lepszej pogody. Gdy nie udaje nam się od razu sprostać tym oczekiwaniom, różnica między subiektywnym poziomem energii a tym, czego od siebie oczekujemy, może być...

Depopulacja nie sprzyja bioróżnorodności

Fri, 06 Mar 2026 18:18:04 +0100

W latach 1347–1353 Europa doświadczyła jednej z największych katastrof w swojej historii, pandemii Czarnej Śmierci. Zaraza, która pochłonęła życie od jednej trzeciej do nawet połowy ówczesnej populacji kontynentu, doprowadziła do dramatycznych zmian nie tylko w społeczeństwie, ale również w krajobrazie i środowisku naturalnym. Najnowsze badania naukowe, opisane na łamach czasopisma "Ecology Letters" przez badaczy z University of York, pokazują konsekwencje pandemii dla przyrody. Okazuje się, że masowe wyludnienie Europy miało nieoczekiwany,...

Przełomowa terapia mRNA przywraca płodność samcom myszy

Fri, 06 Mar 2026 18:13:07 +0100

Japońscy naukowcy dokonali przełomowego odkrycia w dziedzinie leczenia męskiej niepłodności. Zespół badaczy z Uniwersytetu w Kioto wykazał, że celowane podanie informacyjnego RNA (mRNA) może przywrócić produkcję plemników, a tym samym płodność u samców myszy dotkniętych genetycznym defektem. Wyniki tych badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Stem Cell Reports" otwierają nowe perspektywy dla terapii genetycznych w leczeniu niepłodności u mężczyzn.

Są nowe sygnały fal grawitacyjnych. I wciąż potwierdzają teorię Einsteina

Thu, 05 Mar 2026 19:23:00 +0100

Międzynarodowa sieć detektorów fal grawitacyjnych ogłosiła publikację najnowszego katalogu sygnałów, zarejestrowanych w okresie od maja 2023 do stycznia 2024 roku. W katalogu znalazło się aż 128 nowych zderzeń czarnych dziur i gwiazd neutronowych, co ponad dwukrotnie zwiększyło liczbę znanych dotąd detekcji. Najnowsze obserwacje potwierdzają teorię Einsteina, ale także rzucają nowe światło na ewolucję Wszechświata i procesy powstawania czarnych dziur.

Mogła zagrozić Ziemi, potem Księżycowi. Przeleci bezpiecznie

Thu, 05 Mar 2026 19:16:50 +0100

W ubiegłym roku światowe media obiegła wiadomość o odkryciu planetoidy 2024 YR4, która przez krótki czas uznawana była za najbardziej niebezpieczny dla Ziemi obiekt w ciągu ostatnich dwóch dekad. Około 60-metrowa skała kosmiczna wzbudziła niepokój naukowców i opinii publicznej, gdy pojawiły się prognozy, że mogłaby uderzyć w naszą planetę. Choć ryzyko zderzenia z Ziemią zostało szybko wykluczone, przez dłuższy czas utrzymywało się 4-procentowe ryzyko kolizji z Księżycem w grudniu 2032 roku. Dziś już wiadomo, że nie ma powodu do obaw....

Przełom w prognozowaniu burz. Kluczowa okazuje się rola wilgotności gleby i wiatru

Thu, 05 Mar 2026 15:01:49 +0100

Najnowsze wyniki badań brytyjskich i austriackich naukowców, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature", wskazują na nieznane wcześniej mechanizmy powstawania burz. Wyniki tych analiz mogą w przyszłości znacząco poprawić precyzję prognozowania lokalizacji gwałtownych zjawisk burzowych, co jest szczególnie istotne w dobie nasilających się zmian klimatycznych i coraz częstszych ekstremalnych opadów. Kluczowymi czynnikami, które trzeba brać pod uwagę są lokalna wilgotność gleby, a także kierunek i siła wiatru w najniższych warstwach...

Odpowiednie bakterie jelitowe i dieta mogą przekształcać tłuszcz w maszynę do spalania kalorii

Wed, 04 Mar 2026 18:35:29 +0100

Najnowsze badania opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Nature" pokazują, że bakterie jelitowe w połączeniu z dietą mogą przeprogramować mechanizm regulacji metabolizmu tłuszczu i pomóc w odchudzaniu. Zespół naukowców z City of Hope, Broad Institute oraz Uniwersytetu Keio odkrył, że określone szczepy bakterii jelitowych wspierane odpowiednią dietą, są w stanie uruchomić proces, który przekształca magazynujący energię tłuszcz biały w spalający kalorie tłuszcz beżowy. Badania przeprowadzono na myszach, jednak ich wyniki mogą w...

Najodleglejsza "meduza" we Wszechświecie. Takiej galaktyki jeszcze nie widzieliśmy

Wed, 04 Mar 2026 14:02:34 +0100

Astrofizycy z Uniwersytetu Waterloo dokonali ważnego odkrycia, identyfikując najodleglejszą znaną do tej pory galaktykę typu meduza. Obiekt ten został zaobserwowany dzięki danym z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST), a jego unikalne cechy rzucają nowe światło na procesy zachodzące we wczesnym Wszechświecie. Odkrycie opisano na łamach czasopisma "The Astrophysical Journal".

Oto oblicze jednego z najstarszych homininów. Poznaj naszego przodka "Małą Stopę"

Wed, 04 Mar 2026 13:34:02 +0100

Najnowsze badania nad jednym z najbardziej kompletnych szkieletów wczesnych homininów, znanym jako "Mała Stopa" (Little Foot), przynoszą przełomowe informacje na temat ewolucji ludzkiej twarzy. Dzięki zaawansowanym technikom cyfrowej rekonstrukcji naukowcy z University of the Witwatersrand po raz pierwszy mogli szczegółowo odtworzyć wygląd twarzy osobnika sprzed 3,67 miliona lat, którego szczątki odkryto w jaskiniach Sterkfontein w Republice Południowej Afryki. Swoją pracę opublikowali na łamach czasopisma "Comptes Rendus Palevol".

Czy życie mogłoby przywędrować z Marsa na Ziemię? Naukowcy wskazują, że tak

Tue, 03 Mar 2026 18:20:28 +0100

Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa, których wyniki opublikowano w czasopiśmie "PNAS Nexus", wskazują na duże możliwości przetrwania życia nawet w ekstremalnych warunkach kosmicznych. Wydaje się, że mikroorganizmy mogą przeżyć potężne kosmiczne zderzenia, by potem ewentualnie podróżować na odłamkach skalnych między planetami, choćby z Marsa na Ziemię. Eksperyment potwierdził, że bakterie Deinococcus radiodurans, znane już dobrze ze swej niezwykłej odporności na promieniowanie, suszę, niską temperaturę i inne skrajne...

Nie kupujesz "korporacyjnego bełkotu"? Oto jakim jesteś pracownikiem

Tue, 03 Mar 2026 13:39:41 +0100

Współczesne środowiska biznesowe coraz częściej stają się areną dla zjawiska określanego mianem "korporacyjnego bełkotu", komunikacji pełnej pustych, niejasnych sformułowań, która bazuje na modnych frazach i żargonie, lecz w rzeczywistości nie niesie za sobą konkretnej treści. Najnowsze badania naukowe, których wyniki publikuje czasopismo "Personality and Individual Differences" pokazują, jak podatność na tego typu korporacyjny żargon może wpływać na efektywność pracowników. Jak twierdzi autor pracy, dr Shane Littrell, psycholog z Cornell...

Dlaczego nawet najedzeni nie możemy się oprzeć przekąskom?

Mon, 02 Mar 2026 19:06:24 +0100

Nowe badania przeprowadzone przez naukowców z University of East Anglia we współpracy z University of Plymouth wskazują na mechanizmy, które sprawiają, że sięgamy po słodycze i przekąski nawet wtedy, gdy nasz żołądek jest już pełny. Wyniki tych analiz, opublikowane na łamach czasopisma "Appetite" mogą pomóc zrozumieć, dlaczego tak wielu ludzi ma trudności z utrzymaniem zdrowej masy ciała, mimo świadomości zasad zdrowego żywienia. Co nie jest zaskoczeniem, za wszystko odpowiada nasz mózg, który w "pogoni za nagrodą" ignoruje sygnały sytości.

Komórki macierzyste w walce z rozszczepem kręgosłupa. Przełomowe wyniki badań

Mon, 02 Mar 2026 13:33:33 +0100

Nowatorska terapia z wykorzystaniem komórek macierzystych pochodzących z łożyska może w przyszłości odmienić losy dzieci dotkniętych rozszczepem kręgosłupa. Wyniki pierwszego na świecie badania klinicznego, w którym wzięło udział sześć kobiet w ciąży, wskazują, że taki zabieg jest bezpieczny zarówno dla matek, jak i ich nienarodzonych dzieci. Przynosi też ochronę przed najpoważniejszymi powikłaniami, które mogą prowadzić do zaburzeń neurologicznych. Metodę opisano na łamach prestiżowego czasopisma "Lancet".

Sekrety dawnych romansów. Zdradzają je genomy ludzi i neandertalczyków

Fri, 27 Feb 2026 13:03:09 +0100

Najnowsze badania zespołu naukowców z Uniwersytetu Pensylwanii rzucają zupełnie nowe światło na procesy, które ukształtowały ludzki genom. Analizy prowadzone pod kierunkiem amerykańskiej genetyk, profesor Sarah Tishkoff wskazują, że to nie tylko naturalna selekcja, ale również społeczne relacje i preferencje seksualne naszych przodków odegrały kluczową rolę w tym, jak dziś wygląda nasze DNA. Wyniki tych badań podważają dotychczasowe przekonania o wyłącznej dominacji doboru naturalnego w ewolucji człowieka. Opisano je na łamach prestiżowego...

Piersi matki mają ukrytą funkcję. Najnowsze ustalenia naukowców

Fri, 27 Feb 2026 10:38:28 +0100

Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu w Oulu rzucają zupełnie nowe światło na rolę piersi u kobiet. Dotychczas sądzono, że ich kluczową funkcją jest karmienie potomstwa, a ich rozmiar i kształt tłumaczono przede wszystkim rezerwą energetyczną lub efektem doboru płciowego. Teraz pojawia się kolejna, niezwykle interesująca hipoteza: piersi karmiącej matki mogą też chronić noworodka przed wychłodzeniem, pełniąc istotną rolę w termoregulacji. Dowody na to opublikowano na łamach czasopisma "Evolutionary Human Sciences".

AI może sprawić, że będziemy mniej samolubni. Ale niedouczeni

Thu, 26 Feb 2026 16:38:00 +0100

Naukowcy próbują odpowiedzieć na kolejne pytania związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Najnowsza praca badaczy z Michigan State University dotyczyła problemu, czy sztuczna inteligencja może sprawić, że społeczeństwo stanie się mniej egoistyczne. W artykule opublikowanym w czasopiśmie "npj Complexity" pokazują, że odpowiednio zaprogramowane algorytmy AI potrafią przełamać naturalną ludzką skłonność do myślenia wyłącznie o sobie i promować współpracę na szeroką skalę. Mniej optymistyczne są odpowiedzi na pytania o wpływ AI na nasz...

Dlaczego tak łatwo się rozpraszamy? Wskazano winnego

Thu, 26 Feb 2026 13:20:47 +0100

W dobie wszechobecnych powiadomień, wyskakujących okienek i nieustannego szumu informacyjnego coraz silniej odczuwamy, jak trudno nam się skupić. Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Rochester rzucają nowe światło na ten problem wskazując, że odpowiedź na pytanie o łatwość dekoncentracji tkwi w rytmach pracy naszego mózgu. Pisze o tym w najnowszym numerze czasopismo "PLOS Biology".

Kosmiczna "czaszka" w obiektywie Teleskopu Jamesa Webba

Wed, 25 Feb 2026 19:09:00 +0100

NASA opublikowała sensacyjne zdjęcia z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, który z pomocą różnych instrumentów obrazował obiekt przypominający przezroczystą czaszkę z wyraźnie widocznym "mózgiem" w środku. Oficjalnie mgławica ta nosi nazwę PMR 1, zyskała jednak przydomek "Exposed Cranium", czyli "Odsłonięta Czaszka". Jej niezwykły wygląd to efekt zjawisk towarzyszacych końcowemu etapowi życia gwiazdy, która właśnie pozbywa się swoich zewnętrznych warstw.

Niezwykłe zdjęcie centrum Drogi Mlecznej pomoże badać ewolucję gwiazd

Wed, 25 Feb 2026 14:40:24 +0100

Międzynarodowy zespół astronomów po raz pierwszy uchwycił niezwykłe szczegóły centralnego obszaru naszej galaktyki, odsłaniając skomplikowaną sieć włókien kosmicznego gazu. Nowe zdjęcie, uzyskane dzięki obserwacjom z sieci radioteleskopów ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array), to największy obraz tego typu w historii tego obserwatorium. Zgromadzone dane pozwolą naukowcom badać procesy narodzin i ewolucji gwiazd w najbardziej ekstremalnym regionie Drogi Mlecznej, tuż obok supermasywnej czarnej dziury znajdującej się w centrum...

Prehistoryczne diety Polaków odkrywają zaskakujące strategie przetrwania

Wed, 25 Feb 2026 10:00:00 +0100

Najnowsza praca międzynarodowego zespołu naukowców, z udziałem badaczy z Uniwersytetu Gdańskiego, rzuca nowe światło na codzienne życie i strategie przetrwania społeczności zamieszkujących północno-środkową Polskę w okresie od neolitu po epokę brązu. Dzięki zaawansowanym technikom badawczym udało się zrekonstruować diety oraz praktyki rolnicze i społeczne ludzi żyjących na tych terenach nawet ponad cztery tysiące lat temu. Wyniki publikuje dziś czasopismo "Royal Society Open Science".

Tajemnicze znaki sprzed 40 tysięcy lat. To mogło być... pismo

Tue, 24 Feb 2026 13:42:28 +0100

Nasi przodkowie próbowali pisać zdecydowanie wcześniej, niż myśleliśmy. Nowe światło na początki ludzkiej komunikacji symbolicznej rzucają wyniki analizy przeprowadzonej przez lingwistę Christiana Bentza z Uniwersytetu Saary oraz archeolog Ewę Dutkiewicz z berlińskiego Muzeum Prehistorii i Wczesnej Historii w Berlinie. Na łamach czasopisma "PNAS" ujawniają, że już ponad 40 tysięcy lat temu nasi przodkowie wycinali na narzędziach i rzeźbach sekwencje znaków. Złożoność tych inskrypcji można porównać z najwcześniejszym pismem klinowym sprzed...

Studenci są coraz bardziej samotni. Eksperci winią media społecznościowe

Mon, 16 Feb 2026 11:10:00 +0100

Ponad połowa amerykańskich studentów w wieku od 18 do 24 lat przyznaje, że czuje się samotna - wynika z najnowszego badania przeprowadzonego na grupie blisko 65 tysięcy osób z ponad 120 uczelni w Stanach Zjednoczonych. Najbardziej narażeni na poczucie izolacji są ci, którzy spędzają najwięcej czasu w mediach społecznościowych. Eksperci alarmują: im więcej godzin online, tym większe ryzyko samotności.

Nastolatki nie śpią przez ekrany! Odkryj, co mówi najnowsze badanie

Mon, 16 Feb 2026 09:00:00 +0100

Nowe badania opublikowane w czasopiśmie "Brain & Behavior" rzucają światło na rosnący problem wpływu czasu spędzanego przed ekranami na zdrowie młodzieży. Wyniki przeprowadzonych analiz wskazują jednoznacznie: im więcej czasu nastolatkowie spędzają przed ekranami, tym gorsza jest jakość ich snu, a ich przekonania dotyczące zdrowego stylu życia są słabsze.

To kobiety nauczyły łowców rolnictwa

Thu, 12 Feb 2026 20:13:07 +0100

Nowe badania genetyczne rzucają światło na proces przemian kulturowych i demograficznych, które ukształtowały dzisiejszą Europę. Analiza starożytnego DNA ujawniła, że społeczności łowców-zbieraczy zamieszkujące tereny dzisiejszej Belgii, Holandii oraz zachodnich Niemiec przystosowały się do rolnictwa znacznie później niż ich sąsiedzi z innych regionów kontynentu. Co więcej, kluczową rolę w tym procesie odegrały kobiety, które wniosły nie tylko nowe umiejętności, ale również swoje geny do lokalnych społeczności.

Ćwiczenia fizyczne przestrajają mózg. Wzmacniają mięśnie także przez głowę

Thu, 12 Feb 2026 17:00:22 +0100

Regularna aktywność fizyczna to nie tylko sposób na silniejsze mięśnie i lepszą kondycję. Najnowsze badania naukowców z University of Pennsylvania, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Neuron", wskazują też na inny istotny mechanizm, w jaki trening wytrzymałościowy wpływa na nasz organizm. Okazuje się, że powtarzające się ćwiczenia prowadzą też do zmian w aktywności mózgu, które pomagają wzmacniać się mięśniom i sercu. Regularny ruch dosłownie przeprogramowuje nasz mózg, czyniąc nas bardziej wytrzymałymi i sprawniejszymi na wielu poziomach.

Ile razy zakochujemy się "po uszy"? Nie tak wiele...

Wed, 11 Feb 2026 19:30:00 +0100

Zakochanie to jedno z najbardziej fascynujących i uniwersalnych ludzkich doświadczeń. Od wieków inspiruje artystów, stając się motywem przewodnim w muzyce, literaturze, malarstwie, czy filmach. Mimo ogromnego zainteresowania tym zjawiskiem, naukowcy przez długi czas nie potrafili jednoznacznie odpowiedzieć na jedno, z pozoru proste pytanie: ile razy w życiu człowiek doświadcza prawdziwej, namiętnej miłości. Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół naukowców z Kinsey Institute przynoszą pierwszą, popartą danymi odpowiedź na to...

Szanse powstania życia poza Ziemią znacznie mniejsze, niż się wydawało

Tue, 10 Feb 2026 18:48:44 +0100

Znalezienie życia na innych planetach może być trudniejsze, niż myśleliśmy, bo warunki jego powstania okazują się bardziej restrykcyjne, niż nam sie wydawało. Najnowsze doniesienia naukowców z Uniwersytetu ETH w Zurychu na ten temat publikuje czasopismo "Nature Astronomy". Autorzy rzucają nowe światło na problem, dlaczego wśród niezliczonych planet we wszechświecie tylko nieliczne mają szansę stać się kolebką życia. Wyniki tych analiz wskazują, że Ziemia zawdzięcza swoje unikatowe warunki istnieniu w niezwykle wąskiej "chemicznej strefie...

Regularne spożywanie kawy i herbaty może obniżać ryzyko demencji

Mon, 09 Feb 2026 17:00:26 +0100

Wyniki wieloletnich badań, przeprowadzonych przez międzynarodowy zespół naukowców, wskazują, że umiarkowane spożycie kawy i herbaty może mieć korzystny wpływ na zdrowie mózgu i zmniejszać ryzyko rozwoju demencji. Analiza objęła ponad 130 tysięcy uczestników i trwała ponad cztery dekady, co czyni ją jednym z najbardziej kompleksowych projektów badawczych w tej dziedzinie. Praca opublikowana w czasopiśmie "JAMA" wskazuje, że optymalne spożycie kawy to 2-3 filiżanki, a herbaty 1-2 filiżanki dziennie. Wyższe spożycie nie przeszkadza, ale nie...

Ta jedna rzecz sprawia, że chętniej pomagamy innym. Eksperci wskazują

Mon, 09 Feb 2026 13:54:25 +0100

Nowe badania rzucają światło na naturę prospołecznych zachowań. Międzynarodowy zespół naukowców potwierdza, że ludzie są bardziej skłonni do pomagania innym, gdy sami znajdują się w trudniejszych, uboższych warunkach. Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Nature Communications" sugerują, że nie tylko indywidualne cechy czy zasoby materialne decydują o naszej gotowości do wsparcia, ale także otoczenie, w którym się znajdujemy. To może być istotna wskazówka dla tych, którzy zajmują się budowaniem więzi społecznych i...

Odkryto ślady życia na Marsie? Nowe badania NASA

Mon, 09 Feb 2026 11:00:00 +0100

Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół naukowców pod kierunkiem badaczy NASA Goddard Space Flight Center analizujących dane z marsjańskiego łazika Curiosity wskazują, że znane, nie związane z biologią procesy nie są w stanie w pełni wyjaśnić ilości związków organicznych odkrytych w próbkach marsjańskich skał. Wyniki opublikowane w najnowszym numerze czasopisma "Astrobiology" wskazują na zasadność hipotezy, że związki te mogły zostać wytworzone przez organizmy żywe. Zdaniem autorów pracy, ich wnioski otwierają nowe perspektywy w...

Naukowcy obalają sensacyjną tezę o "przewidywaniu" zaćmienia Słońca przez drzewa w Dolomitach

Fri, 06 Feb 2026 17:00:51 +0100

W ubiegłym roku świat naukowy i media obiegła zaskakująca hipoteza dotycząca zachowania świerków w Dolomitach na północy Włoch. Według głośnej publikacji zespołu Alessandro Chiolerio i współpracowników, drzewa miały wykazać nagły, zsynchronizowany wzrost aktywności elektrycznej na około 14 godzin przed częściowym zaćmieniem Słońca, które przeszło nad tym regionem. Autorzy sugerowali, że świerki w jakiś sposób "przewidziały" nadchodzące zjawisko astronomiczne i przygotowywały się na nie. Opublikowana dziś w prestiżowym czasopiśmie "Trends in...

Manipulować snem, by rozwiązać problem?

Thu, 05 Feb 2026 18:59:00 +0100

Inżynieria snów może pomóc w rozwiązywaniu problemów i pobudzaniu kreatywności - piszą na łamach czasopisma "Neuroscience of Consciousness" naukowcy z Northwestern University. Wyniki ich najnowszych badań rzucają nowe światło na starą jak świat radę: "prześpij się z problemem". Potwierdza się, że sen, a zwłaszcza jego faza REM, może być kluczowy w procesie twórczego rozwiązywania problemów. Ale na tym nie koniec. Dzięki nowatorskim eksperymentom badacze udowodnili, że możliwe jest nie tylko wpływanie na treść snów, ale także wykorzystywanie...

Grecka enklawa czasu. Naukowcy odkrywają genetyczną tajemnicę regionu

Thu, 05 Feb 2026 11:29:00 +0100

Najnowsze badania genetyczne rzucają nowe światło na historię jednego z najbardziej odizolowanych regionów Europy. Naukowcy przeanalizowali DNA mieszkańców południowej części Półwyspu Mani na Peloponezie i odkryli, że stanowią oni jedną z najbardziej wyjątkowych pod względem genetycznym populacji na kontynencie. Wyniki opublikowane w czasopiśmie "Communications Biology" wskazują, że korzenie wielu linii rodowych Maniotów sięgają epoki brązu, żelaza i czasów rzymskich.

Ogień przyczynił się do ewolucji człowieka w zaskakujący sposób. Przydały się... oparzenia

Thu, 05 Feb 2026 09:57:00 +0100

Najnowsze badania prowadzone pod kierunkiem naukowców z Imperial College London rzucają nowe światło na rolę, jaką w ewolucji człowieka odegrał ogień. Do wielu znanych, związanych z opanowaniem ognia pożytków dochodzi kolejny, dość zaskakujący. Według opublikowanych w czasopiśmie "BioEssays" danych, regularny kontakt naszych dalekich przodków z wysoką temperaturą i urazami termicznymi mógł odegrać istotną rolę w kształtowaniu mechanizmów gojenia się ran, odpowiedzi immunologicznej, a także podatności na powikłania po ciężkich oparzeniach.

Tomograf komputerowy odkrywa tajemnice egipskich mumii

Wed, 04 Feb 2026 18:46:00 +0100

Nowoczesna technologia medyczna odsłania tajemnice starożytnych egipskich mumii. Naukowcy z Keck Medicine przy Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles wykorzystali zaawansowane skanery tomografii komputerowej (CT) do zbadania dwóch starożytnych egipskich mumii. Dzięki metodzie, która na co dzień służy diagnozowaniu i leczeniu współczesnych pacjentów, naukowcy mogli zajrzeć pod powierzchnię owiniętych w lniane bandaże ciał sprzed ponad 2200 lat i odkryć nieznane dotąd szczegóły z ich życia i zdrowia.

Ta prosta zmiana myślenia może odmienić życie osób z depresją

Wed, 04 Feb 2026 15:04:43 +0100

Depresja to jedno z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych na świecie, które dotyka miliony osób niezależnie od wieku, płci czy statusu społecznego. W powszechnej świadomości osoby zmagające się z tą chorobą często postrzegane są przez pryzmat słabości, bezradności czy braku motywacji. Tymczasem najnowsze badania przeprowadzone przez zespół psychologów pod kierunkiem dr Christiny Bauer z Uniwersytetu Wiedeńskiego rzucają zupełnie nowe światło na tę kwestię, wskazując, jak ogromną rolę odgrywa pozytywna społeczna narracja dotycząca...

Najnowsze badania: Ciąża i karmienie piersią chronią mózg kobiet po menopauzie

Wed, 04 Feb 2026 12:35:22 +0100

Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles rzucają nowe światło na długofalowe korzyści zdrowotne związane z ciążą i karmieniem piersią. Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Alzheimer’s & Dementia" wskazują, że kobiety, które były w ciąży i karmiły piersią, mogą cieszyć się nieznacznie lepszą sprawnością umysłową w późniejszym wieku. Odkrycie to otwiera nowe perspektywy w profilaktyce choroby Alzheimera i innych schorzeń neurodegeneracyjnych, które dotykają kobiety znacznie częściej niż...

Zimno, wycieki i techniczne przeszkody. NASA znów przesuwa lot wokół Księżyca

Tue, 03 Feb 2026 15:27:09 +0100

Test się udał, termin startu zostaje jednak przesunięty - tak można streścić komunikat NASA po wczorajszej próbie generalnej rakiety SLS i pojazdu Orion, które mają umożliwić pierwszą od ponad pół wieku załogową misję wokół Księżyca. Próbę przeprowadzono na stanowisku startowym w Centrum Kosmicznym Kennedy’ego na Florydzie. Test polegał na pełnym tankowaniu skroplonego paliwa do zbiorników rakiety SLS (Space Launch System), przeprowadzeniu operacji zamknięcia kapsuły Orion oraz bezpiecznym opróżnieniu rakiety z paliwa. Całość miała na celu...

Najciemniejsze niebo świata ocalone. Paranal bez zagrożenia

Tue, 03 Feb 2026 14:48:58 +0100

Astronomowie i miłośnicy astronomii z całego świata mogą odetchnąć. Firma AES Andes ogłosiła, że wycofuje się z megaprojektu INNA, planowanego w pobliżu Obserwatorium Paranal Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO). ESO z zadowoleniem przyjmuje tę wiadomość i oczekuje, że projekt wkrótce zostanie wycofany z Chilijskiej Służby Oceny Środowiskowej (SEA). To formalnie potwierdzi, że INNA nie zostanie zrealizowana. Ze względu na planowaną lokalizację, projekt stanowiłby poważne zagrożenie dla rejonu, gdzie astronomowie cieszą się...

NASA realizuje kluczowy test przed okołoksiężycową misją Artemis II

Mon, 02 Feb 2026 16:47:00 +0100

W Centrum Kosmicznym im. Kennedy’ego na Florydzie trwają intensywne przygotowania do jednego z najważniejszych testów przed planowaną misją Artemis II. Agencja NASA prowadzi tzw. „wet dress rehearsal”, czyli próbę generalną tankowania rakiety Space Launch System (SLS) wraz z pełnym odtworzeniem procedur startowych. To kluczowy etap, który pozwoli zweryfikować gotowość zarówno sprzętu, jak i zespołów odpowiedzialnych za przeprowadzenie pierwszego od pół wieku załogowego lotu wokół Księżyca. Start pojazdu Orion z czworgiem astronautów,...

Mniej lodu morskiego, więcej tłuszczu pod futrem. Niedźwiedzie w Svalbardzie mają się dobrze

Thu, 29 Jan 2026 17:00:09 +0100

Naukowcy mają dobre wieści dla miłośników przyrody. Najnowsze, zaskakujące wyniki badań rzucają nowe światło na sytuację niedźwiedzi polarnych zamieszkujących okolice norweskiego archipelagu Svalbard. Opublikowane w czasopiśmie "Scientific Reports" wyniki analiz wskazują, że przez ostatnie dekady populacja tych drapieżników nie tylko nie ucierpiała z powodu postępującego topnienia lodu morskiego, ale wręcz poprawiła swoją kondycję fizyczną. Te doniesienia stoją w sprzeczności z dotychczasowymi obserwacjami z innych regionów Arktyki,...

Teleskop Webba sięgnął bliżej Wielkiego Wybuchu

Wed, 28 Jan 2026 18:55:18 +0100

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba przesuwa granice obserwowalnego Wszechświata. Dzięki jego aparaturze astronomowie potwierdzili istnienie niezwykle jasnej galaktyki MoM-z14, która powstała zaledwie 280 milionów lat po Wielkim Wybuchu. To przełomowe osiągnięcie nie tylko przesuwa granicę obserwowanego kosmosu, ale także stawia nowe pytania dotyczące tego, jak wyglądał Wszechświat u zarania swoich dziejów. Zespół pod kierunkiem badaczy z Massachusetts Institute of Technology (MIT) opublikował swoje odkrycie na łamach czasopisma "Open Journal...

Dlaczego bardziej cenimy to, za co przyszło nam drożej zapłacić?

Wed, 28 Jan 2026 17:01:17 +0100

Naukowcy z Uniwersytetu Stanforda odkryli mechanizm fizjologiczny, który sprawia, że w życiu bardziej cenimy sobie to, za co przyszło nam drożej zapłacić lub czego zdobycie wymagało od nas więcej wysiłku. Potwierdzili, że ten efekt obecny jest też w świecie zwierząt. Analizę na temat tzw. kosztów utopionych, czyli poniesionych wydatków pieniężnych lub zainwestowanego czasu i wysiłku, których nie da się już odzyskać, opublikowali na łamach czasopisma "Neuron".

AI przejrzała miliony zdjęć z teleskopu Hubble'a. To co znalazła zaskakuje...

Tue, 27 Jan 2026 17:34:14 +0100

Zespół astronomów z Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) wykorzystał stworzony przez siebie algorytm sztucznej inteligencji do przeszukania archiwum zdjęć Kosmicznego Teleskopu Hubble'a i znalezienia tam niecodziennych obiektów astronomicznych. Jak informują na łamach czasopisma "Astronomy & Astrophysics" system przeszukał prawie 100 milionów wycinków obrazów w zaledwie dwa i pół dnia, odkrywając niemal 1400 anomalii, z których ponad 800 nigdy wcześniej nie zostało udokumentowanych.

Przełomowa praca astronomów. Mapa ciemnej materii potwierdza jej rolę w kształtowaniu Wszechświata

Mon, 26 Jan 2026 17:00:33 +0100

Międzynarodowy zespół astronomów opracował najbardziej szczegółową w historii mapę ciemnej materii, która ukazuje, jak ta tajemnicza substancja wpłynęła na powstawanie gwiazd, galaktyk, a nawet planet. Badacze z Uniwersytetu w Durham, NASA Jet Propulsion Laboratory oraz École Polytechnique Fédérale de Lausanne wykorzystali dane z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST), a wyniki swoich badań opublikowali w prestiżowym czasopiśmie "Nature Astronomy”.

Najnowsze badania: Opieka nad wnukami chroni sprawność umysłową seniorów

Mon, 26 Jan 2026 15:00:17 +0100

Regularna opieka nad wnukami może mieć pozytywny wpływ na kondycję umysłową osób starszych - wskazują najnowsze badania zespołu z Uniwersytetu w Tilburgu. Wyniki opublikowane w renomowanym czasopiśmie "Psychology and Aging" sugerują, że zaangażowanie dziadków w życie najmłodszych członków rodziny nie tylko wspiera rodzinę i społeczeństwo, ale również przynosi wymierne korzyści samym seniorom.

Paleontologiczna sensacja. Naukowcy odkryli wymarłą formę życia

Fri, 23 Jan 2026 15:55:00 +0100

Naukowcy odkryli wymarłą formę życia.

Rozmiar ma znaczenie? Tak, ten rozmiar

Fri, 23 Jan 2026 08:00:00 +0100

Czy rozmiar penisa ma w relacjach międzyludzkich znaczenie? Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Australii Zachodniej sugerują, że tak - choć niekoniecznie w taki sposób, jak powszechnie się uważa. Wyniki badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym "PLOS Biology" wskazują, że zarówno kobiety, jak i mężczyźni zwracają uwagę na rozmiar męskich genitaliów, jednak ich motywacje i oceny różnią się w zależności od płci.

Gigantyczne kangury z epoki plejstocenu potrafiły skakać

Thu, 22 Jan 2026 18:18:03 +0100

Nowe badania rzucają światło na zdolności ruchowe wymarłych, gigantycznych kangurów, które zamieszkiwały Australię w epoce plejstocenu. Dotychczas sądzono, że te potężne zwierzęta, osiągające nawet 250 kilogramów masy ciała, były zbyt ciężkie, by poruszać się charakterystycznym dla współczesnych kangurów skokiem. Najnowsze analizy badaczy z University of Manchester, University of Bristol i University of Melbourne sugerują jednak, że nawet największe z nich były w stanie wykonywać krótkie, dynamiczne skoki, które mogły być kluczowe dla ich...

Gigantyczny obłok i metaliczny wiatr. Tajemnicze odkrycie polskich astronomów

Thu, 22 Jan 2026 15:04:00 +0100

Międzynarodowy zespół astronomów dokonał niezwykłego odkrycia, które rzuca nowe światło na procesy zachodzące w odległych układach planetarnych. Dzięki obserwacjom prowadzonym za pomocą teleskopu Gemini South w Chile, naukowcy zidentyfikowali ogromną chmurę gazu i pyłu, zawierającą pary metali. Obłok ten silnie przyciemnił światło odległej gwiazdy na niemal dziewięć miesięcy, co pozwoliło badaczom na szczegółową analizę tego rzadkiego zjawiska.

Drzewa w mieście chronią Twoje serce lepiej niż trawniki

Thu, 22 Jan 2026 13:42:13 +0100

Nowe, szeroko zakrojone badania naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis rzucają nowe światło na wpływ miejskiej zieleni na zdrowie serca. Wyniki sugerują, że to właśnie drzewa a nie trawniki, czy inne formy zieleni, mają kluczowe znaczenie w zmniejszaniu ryzyka chorób sercowo-naczyniowych wśród mieszkańców miast. Jak piszą na łamach czasopisma "Environmental Epidemiology" autorzy, większy udział drzew w miejskim otoczeniu obniża ryzyko chorób serca u okolicznych mieszkańców o 4 proc.

Szponiasta dłoń zmienia myślenie o sztuce. Przełomowe odkrycie

Wed, 21 Jan 2026 19:10:00 +0100

Międzynarodowy zespół naukowców pod kierunkiem badaczy z Griffith University i Southern Cross University dokonał w rejonie wyspy Sulawesi w Indonezji przełomowego odkrycia. W jednej z tamtejszych jaskiń odnaleziono ślad dłoni sprzed niemal 68 tysiecy lat, najstarsze znane dzieło sztuki naskalnej na świecie. Odkrycie to, opisane w czasopiśmie "Nature" przesuwa granicę najwcześniejszej znanej działalności artystycznej człowieka aż o 15 tysięcy lat w stosunku do wcześniejszych znalezisk z tego regionu.

Motywacja kształtuje pamięć

Wed, 21 Jan 2026 16:59:00 +0100

Nie wszystkie wspomnienia powstają w ten sam sposób - wynika z przełomowych badań przeprowadzonych przez naukowców z Yong Loo Lin School of Medicine przy Narodowym Uniwersytecie Singapuru oraz Uniwersytetu Duke. Wyniki, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Annual Review of Psychology”, rzucają nowe światło na to, jak na procesy zapamiętywania i przetwarzania informacji przez ludzki mózg wpływają różne rodzaje motywacji.

Sztuczna inteligencja dogoniła nas w kreatywności

Wed, 21 Jan 2026 11:47:48 +0100

Czy sztuczna inteligencja może być kreatywna na poziomie człowieka albo nawet bardziej? Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół kanadyjskich naukowców pod kierunkiem badaczy z Uniwersytetu w Montrealu dają wstępną odpowiedź na te pytania. W badaniu, w którym uczestniczyło aż 100 tysięcy osób oraz wiodące modele generatywnej AI, takie jak ChatGPT, Claude czy Gemini, porównano poziom kreatywności ludzi i maszyn. Wyniki dają do myślenia. Wydaje się, że sztuczna inteligencja osiągnęła już poziom przeciętnej ludzkiej kreatywności, choć...

Kosmiczny pierścień życia i śmierci. Takich zdjęć Mgławicy Ślimaka jeszcze nie było!

Tue, 20 Jan 2026 19:38:00 +0100

Mgławica Ślimaka, znana również jako NGC 7293, od niemal dokładnie dwóch stuleci fascynuje zarówno zawodowych astronomów, jak i miłośników nocnego nieba. Po raz pierwszy zaobserwowana na początku XIX wieku, stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów mgławic planetarnych, głównie dzięki swojemu charakterystycznemu, pierścieniowemu kształtowi. Dziś, dzięki najnowszym obserwacjom wykonanym przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, naukowcy mogą przyjrzeć się temu niezwykłemu obiektowi z niedostępną dotąd precyzją.

Co się dzieje z pingwinami? Nowe badania ujawniają skutki ocieplenia

Tue, 20 Jan 2026 13:04:38 +0100

Najnowsze badania naukowców z Oxford University i Oxford Brookes University rzucają nowe światło na niezwykłe zmiany zachodzące wśród pingwinów zamieszkujących Antarktydę. Dziesięcioletnia analiza, prowadzona w ramach projektu Penguin Watch, wykazała rekordowe przesunięcie sezonu lęgowego u trzech gatunków tych morskich ptaków. Wyniki opublikowano dziś, w Światowy Dzień Wiedzy o Pingwinach, na łamach prestiżowego czasopisma naukowego "Journal of Animal Ecology".

"Bańka piękna". Nastolatki nie mogą uciec przed presją ideałów w mediach społecznościowych

Tue, 20 Jan 2026 10:47:43 +0100

Współczesne media społecznościowe stały się przestrzenią, w której młode dziewczęta niemal nieustannie stykają się z treściami dotyczącymi urody. Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół naukowców z Radboud University w Nijmegen wskazują, że nawet nastolatki, które nie poszukują aktywnie informacji o kosmetykach czy pielęgnacji skóry, są narażone na przekaz promujący produkty i zabiegi pielęgnacyjne, które są dla nich nieodpowiednie. Zjawisko, które budzi coraz większe zaniepokojenie psychologów i dermatologów, zostało opisane w...

Inteligentna krowa Weronika z Austrii zadziwia naukowców

Mon, 19 Jan 2026 17:27:00 +0100

Najnowsze badania opublikowane przez naukowców z Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej w Wiedniu w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Current Biology" rzucają nowe światło na inteligencję zwierząt gospodarskich. Bohaterką przełomowego odkrycia jest Weronika, krowa rasy Swiss Brown, która jako pierwsza na świecie dowiodła, że potrafi zdobyć umiejętność elastycznego i wielofunkcyjnego używania prostych narzędzi. Odkrycie wywołało niemałe poruszenie, podważając dotychczasowe przekonania na temat możliwości poznawczych bydła.

Ten kołnierz pozwala mówić bez otwierania ust. Pomaga pacjentom po udarze

Mon, 19 Jan 2026 12:40:32 +0100

Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge opracowali innowacyjne urządzenie Revoice, które może zrewolucjonizować sposób, w jaki osoby po udarze odzyskują zdolność komunikowania się. Nowoczesny, noszony na szyi gadżet pozwala na naturalną i płynną rozmowę bez konieczności stosowania inwazyjnych implantów mózgowych, co stanowi istotny postęp w rehabilitacji osób z zaburzeniami mowy. Urządzenie opisane na łamach czasopisma "Nature Communications" może przydać się także u osób mających problemy z mówieniem z powodu innych zaburzeń neurologicznych, na...

Czy trucizna pomogła w powstaniu życia?

Wed, 14 Jan 2026 15:25:42 +0100

Najnowsze badania sugerują, że cyjanowodór, substancja znana z silnych właściwości trujących, mógł odegrać kluczową rolę w powstaniu życia na naszej planecie. Choć dla człowieka jest śmiertelnie niebezpieczny, w warunkach ekstremalnego zimna cyjanowodór tworzy kryształy, które według najnowszych symulacji komputerowych mogą inicjować reakcje chemiczne prowadzące do powstania podstawowych składników życia. Piszą o tym na łamach czasopisma American Chemical Society "ACS Central Science" naukowcy z Chalmers University of Technology w Goeteborgu.

Prehistoryczny zabójca rósł powoli

Wed, 14 Jan 2026 13:00:48 +0100

Tyrannosaurus rex, jeden z najbardziej rozpoznawalnych i najpotężniejszych drapieżników w historii Ziemi, dorastał znacznie wolniej, niż dotychczas sądzono. Najnowsza analiza 17 okazów tyranozaurów, od młodocianych po dorosłe osobniki, pokazała, że pełną dojrzałość osiągały dopiero w wieku około 40 lat. To nawet 15 lat później, niż wskazywały wcześniejsze szacunki. Zespół naukowców z Oklahoma State University i Chapman University pisze o tym w czasopiśmie naukowym "PeerJ".

Czy wokół czerwonych karłów naprawdę nie ma szans na życie? Naukowcy studzą nadzieje

Tue, 13 Jan 2026 11:46:45 +0100

Nowe badania podważają szanse na istnienie złożonego życia wokół najpowszechniejszych gwiazd naszej Galaktyki. Opublikowane w serwisie preprintów arXiv wyniki analiz naukowców z Uniwersytetu Stanowego w San Diego studzą nadzieje związane z poszukiwaniem złożonego życia poza Ziemią. Wygląda na to, że planety krążące wokół najliczniejszych gwiazd w Drodze Mlecznej, tak zwanych czerwonych karłów, czyli gwiazd typu M, mogą nie zapewnić warunków sprzyjających rozwojowi organizmów wielokomórkowych.

Schudnij choć trochę, a Twoja tkanka tłuszczowa naprawdę może "zapomnieć" o otyłości

Mon, 12 Jan 2026 14:20:49 +0100

Utrata wagi to nie tylko poprawa wyglądu czy samopoczucia - to przede wszystkim szereg korzyści zdrowotnych, które mogą znacząco wpłynąć na funkcjonowanie całego organizmu. Dotychczas naukowcy wiedzieli, że zrzucenie zbędnych kilogramów zmniejsza ryzyko rozwoju chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca typu 2 czy schorzenia układu sercowo-naczyniowego. Teraz okazuje się, że obniżenie masy ciała ogranicza też przewlekły stan zapalny toczący się w tkance tłuszczowej. Piszą o tym na łamach czasopisma "Nature Metabolism" naukowcy z Uniwersytetu...

Tajemnicza fala uderzeniowa wokół martwej gwiazdy zaskakuje astronomów

Mon, 12 Jan 2026 11:00:58 +0100

Międzynarodowy zespół astronomów, korzystający z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO), sfotografował piękną falę uderzeniową wokół martwej gwiazdy. Takie fale uderzeniowe tworzą się, gdy w odpowiednich warunkach wydobywający się z gwiazdy gaz i pył zderza się z jej otoczeniem. To odkrycie wprawiło jednak naukowców w osłupienie. Zgodnie ze wszelkimi znanymi mechanizmami, mała, martwa gwiazda RXJ0528+2838 nie powinna niczego takiego wokół siebie wytworzyć. Autorzy pracy opublikowanej w...

Jak naprawdę pracuje się z gwiazdami?

Sun, 11 Jan 2026 09:45:00 +0100

W zdecydowanej większości przypadków astronomowie korzystający z teleskopu VLT Europejskiego Obserwatorium Południowego nie muszą wcale wybierać się do Chile. Obserwacje wykonywane są dla nich przez astronomów i inżynierów na miejscu - mówi RMF FM dr Elyar Sedaghati. Astronom ESO, zatrudniony na stałe w Obserwatorium Paranal na Pustyni Atakama, opowiada Grzegorzowi Jasińskiemu o pracy na rzecz innych zespołów naukowych, ale i własnych projektach badawczych, koncentrujących się na obserwacji planet pozasłonecznych.

Dlaczego śpimy? Naukowcy odkrywają najstarszą tajemnicę natury

Thu, 08 Jan 2026 11:48:44 +0100

Nie trzeba mieć mózgu, żeby spać. I potrzebować snu. Opublikowane na łamach czasopisma "Nature Communications" przełomowie doniesienia naukowców z Izraela pokazują, że sen wymyślono bardzo dawno temu. Najnowsze wyniki pracy badaczy z Uniwersytetu Bar-Ilan wskazują, że podstawowa rola snu, polegająca na ochronie neuronów przed uszkodzeniami DNA i stresem komórkowym, pojawiła się setki milionów lat temu u najprostszych zwierząt posiadających układ nerwowy – meduz i ukwiałów. Okazuje się więc, że sen jest nie tylko uniwersalnym, ale również...

Do zasilania największego okna na Wszechświat potrzeba 500 kilometrów kabla

Sun, 04 Jan 2026 07:55:00 +0100

Polscy astronomowie, w ramach Europejskiego Obserwatorium Południowego, już w przyszłej dekadzie będą z pomocą teleskopu ELT odkrywać tajemnice Wszechświata i szukać planet pozasłonecznych zdatnych do życia. Na miejscu, na Pustyni Atakama w Chile nasz reporter miał okazję rozmawiać z polskim inżynierem, który buduje największy teleskop optyczny na Ziemi. Paweł Ścibior opowiedział Grzegorzowi Jasińskiemu, jak wygląda praca na pustyni, ile kilometrów kabli elektrycznych trzeba tam zainstalować i dlaczego niemal równa Hejnalicy Kościoła...

Na pustyni Atakama powstaje ELT - najpotężniejszy teleskop optyczny na świecie

Sat, 03 Jan 2026 15:25:00 +0100

Na wysokości 3046 m n.p.m., na szczycie Cerro Armazones na pustyni Atakama w Chile, powstaje największy teleskop optyczny na świecie. Pod koniec tej dekady teleskop ELT (Extremely Large Telescope) ma doprowadzić do prawdziwej rewolucji w astronomii. Obserwacje z pomocą rekordowych rozmiarów zwierciadła, pod ciemnym i bezchmurnym przez 320 nocy w roku niebem, mają pomóc między innymi w zrozumieniu mechanizmów ewolucji Wszechświata i opisie planet pozasłonecznych zdolnych do podtrzymania życia. Reporter RMF FM Grzegorz Jasiński, na zaproszenie...

Polacy potwierdzili istnienie planet swobodnych - prawdziwych singielek Drogi Mlecznej

Thu, 01 Jan 2026 20:00:16 +0100

Polscy astronomowie uczestniczyli w badaniach, które pozwoliły na odkrycie nowej klasy planet pozasłonecznych, tzw. planet swobodnych. To obiekty przemierzające naszą galaktykę, Drogę Mleczną, samotnie, niezwiązane grawitacyjnie z żadną gwiazdą. Istnienie tych planet postulowano już wcześniej, teraz udało się to potwierdzić dzięki bezpośredniemu "zważeniu" planety odkrytej z pomocą zjawiska tzw. mikrosoczewkowania grawitacyjnego. Międzynarodowy zespół astronomów, w którym kluczową rolę odgrywali badacze z prowadzonego w Obserwatorium...

Nie sadzaj zbyt małego dziecka przed ekranem, tylko mu poczytaj

Tue, 30 Dec 2025 18:10:00 +0100

W wielu krajach trwa dyskusja na temat ograniczenia dostępu dzieci i nastolatków do portali społecznościowych, tymczasem naukowcy z Singapuru radzą rodzicom, by najmłodszych dzieci nie sadzali przed żadnym ekranem. Opublikowane w czasopiśmie "eBioMedicine" wyniki prowadzonych przez ponad dekadę badań pokazały, że dzieci, które przed ukończeniem drugiego roku życia spędzały przed ekranem istotną ilość czasu, wykazują trwałe zmiany w rozwoju mózgu, które mogą prowadzić do wolniejszego podejmowania decyzji oraz zwiększonego poziomu lęku w...

Polityka klimatyczna może przynieść odwrotny skutek. I zniechęcać do "zielonych" rozwiązań

Tue, 30 Dec 2025 14:32:00 +0100

Naukowcy potwierdzają mechanizm, który intuicyjnie byliśmy chyba w stanie przewidzieć. Niektóre działania na rzecz ochrony klimatu mogą przynosić efekty odwrotne do zamierzonych i osłabiać społeczne przekonanie co do proekologicznych wartości. Najnowsze badania opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature Sustainability" rzucają nowe światło na skutki polityki klimatycznej, która coraz częściej staje się tematem gorących debat społecznych i politycznych. Okazuje się, że działąnia zmierzające do wymuszenia zmian stylu życia mogą nie tylko...

Oszałamiający widok Drogi Mlecznej nad Obserwatorium Paranal

Fri, 26 Dec 2025 08:52:00 +0100

Obserwatorium Paranal na Pustyni Atakama w Chile oferuje astronomom unikatowe możliwości obserwacji astronomicznych, ale nawet po latach pracy nie przestaje zachwycać warunkami naturalnymi i poziomem technologicznym - przyznają w rozmowie z Grzegorzem Jasińskim Luca Sbordone i Angel Otarola, astronomowie Europejskiego Obserwatorium Południowego. W rozmowie na platformie szczytowej teleskopu VLT, w oczekiwaniu na zachód Słońca, mówią też o swoich nadziejach związanych z budową nowego, największego na Ziemi teleskopu optycznego ELT (Extremely...

Na Boże Narodzenie astronomowie życzą sobie czystego nieba

Wed, 24 Dec 2025 09:00:22 +0100

Mało kto wie, że Polska ma na Pustyni Atakama w Chile, w miejscu, które oferuje najlepsze warunki do obserwacji nieba na Ziemi, swoje własne obserwatorium astronomiczne. O Cerro Murphy, gdzie polscy astronomowie zajmują się pomiarami odległości we Wszechświecie, rozmawiam z prof. Grzegorzem Pietrzyńskim z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk. Tuż przed świętami Bożego Narodzenia pytam też o wigilijne tradycje w Chile, które jak się okazuje są dla Polaków… nieco rozczarowujące. No, ale tam akurat w tych dniach...

Jak czyści się zwierciadło teleskopu?

Tue, 23 Dec 2025 12:00:00 +0100

Najlepsze na Ziemi warunki do obserwacji nieba w Obserwatorium Paranal na Pustyni Atakama w Chile trzeba jeszcze odpowiednio wykorzystać. Kluczowe dla jakości badań astronomicznych jest utrzymywanie zwierciadeł pracujących tam, największych i najnowocześniejszych teleskopów systemu VLT w jak najlepszym stanie. W warunkach pustyni nie ma szans, by całkowicie uniknąć zanieczyszczenia pyłem, można oczyszczać zwierciadła z pomocą dwutlenku węgla, ostatecznie jednak co dwa lata muszą być na nowo pokrywane warstwą odbijającą światło. To...

Czemu służy laserowy spektakl nad Obserwatorium Paranal?

Tue, 23 Dec 2025 09:00:22 +0100

Bardzo Duży teleskop VLT Europejskiego Obserwatorium Południowego na Cerro Paranal w Chile osiągnął w listopadzie nowy poziom swoich możliwości. Pomyślnie zakończyły się prace nad wyposażeniem wszystkich czterech Teleskopów Głównych w aparaturę laserową dla optyki adaptacyjnej. Każdy z laserów jest używany do wytworzenia w górnych warstwach atmosfery sztucznej gwiazdy, której obraz astronomowie wykorzystują do monitorowania i korygowania rozmycia związanego z turbulencjami atmosfery. To odblokuje olbrzymią moc obserwacyjną zestawu teleskopów...

VLT. Bardzo duże okno na Wszechświat. A właściwie... wiele okien

Mon, 22 Dec 2025 10:00:00 +0100

Europejskie Obserwatorim Południowe (ESO) zarządza jednymi z największych i najbardziej zaawansowanych ośrodków obserwacyjnych na świecie w trzech miejscach na Pustyni Atakama w północnym Chile: La Silla, Paranal i Chajnantor. W 2000 roku na Cerro Paranal zakończono budowę flagowego instrumentu, Bardzo Dużego Teleskopu, właściwie sieci teleskopów VLT. To wciąż czołowy na świecie instrument do obserwacji w świetle widzialnym i podczerwonym.

Za kulisami budowy ELT - teleskopu, który zmieni nasze rozumienie Kosmosu

Sun, 21 Dec 2025 09:14:00 +0100

Współczesne teleskopy astronomiczne to są złożone urządzenia, korzystające z bardzo zaawansowanych technologii. Trudno sobie wyobrazić, żeby astronomowie po prostu wpadali na pomysł zbudowania teleskopu, zbierali pieniądze i go budowali. To zawsze musi bazować na jakichś wcześniejszych doświadczeniach albo przynajmniej mieć wsparcie instytucji, które już to wcześniej zrobiły - mówi RMF FM Arkadiusz Swat. Z inżynierem optykiem, który brał udział w budowie teleskopów SALT w RPA i ELT w Chile, rozmawia Grzegorz Jasiński. Arkadiusz Swat mówi...

1000 źródeł światła. Najciemniejsze miejsce na Ziemi zagrożone

Sun, 21 Dec 2025 09:10:31 +0100

Gdyby zapytać astronomów, gdzie na Ziemi można znaleźć najciemniejsze, najbardziej sprzyjające obserwacjom gwiazd niebo, większość odpowiedziałaby bez wahania: w Chile, na pustyni Atakama. To tam, w suchym powietrzu, pod bezchmyrnym niebem, z dala od źródeł zanieczyszczenia światłem powstały i pracują najnowocześniejsze teleskopy świata, a warunki do prowadzenia badań astronomicznych są wręcz idealne. Tam między innymi swoje obiekty umieściło Europejskie Obserwatorium Południowe. Niespodziewanie jednak to unikatowe miejsce stanęło w obliczu...

Od planetoid po czarne dziury: Polski wkład w międzynarodową astronomię dzięki ESO

Sat, 20 Dec 2025 09:00:00 +0100

Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) ma wielkie, nowoczesne teleskopy na południowej półkuli Ziemi, na pustyni Atakama w Chile, która jest jednym z najsuchszych miejsc na Ziemi. Dodatkowo daleko tam od miast czy innych źródeł światła. Dzięki temu warunki obserwacji nieba są tam wyjatkowo dobre. Polska od 10 lat należy do ESO i w związku z tym nasi astronomowie mają możliwość prowadzenia tam badań i obserwowania nieba, które nie jest widoczne z naszego kraju - mówi RMF FM dr Krzysztof Czart, wiceprezes Polskiego Towarzystwa...

To najciemniejsze miejsce na Ziemi: Gołym okiem widać tysiące gwiazd

Sat, 20 Dec 2025 09:00:00 +0100

To ten czas w roku, kiedy będziemy wyglądać Pierwszej Gwiazdki. Przy tej okazji zapraszamy do odwiedzenia wyjątkowego miejsca, gdzie gwiazdy widać... najlepiej na Ziemi. Należące do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) Obserwatorium Paranal powstało na pustyni Atakama w Chile. To niezwykłe, prawdopodobnie najsuchsze miejsce na Ziemi, gdzie chmury utrudniają obserwacje nieba tylko przez kilkadziesiąt dni w roku. Dodatkowo jeszcze miejsce jest odległe od miast i innych poważnych źródeł zanieczyszczenia światłem, co sprawia, że niebo...

Nadzieja w walce z Alzheimerem. Lek, który działa, zanim pojawią się objawy

Thu, 18 Dec 2025 13:24:00 +0100

Czy jesteśmy o krok bliżej do powstrzymania choroby Alzheimera, zanim jeszcze da o sobie znać? Naukowcy z Northwestern University w Stanach Zjednoczonych ogłosili właśnie wyniki przełomowego badania, które rzuca nowe światło na początki tej choroby i daje nadzieję na skuteczną profilaktykę. Kluczową rolę odgrywa tu eksperymentalny lek NU-9, który - jak pokazują testy na zwierzętach - potrafi zatrzymać szkodliwe procesy w mózgu, zanim dojdzie do nieodwracalnych uszkodzeń neuronów i pojawią się pierwsze objawy demencji.

Sensacyjne doniesienia astronomów. Uran i Neptun mogą być inne niż myśleliśmy

Wed, 10 Dec 2025 15:29:22 +0100

Planety Układu Słonecznego zwykle dzieli się w zależności od ich składu na trzy kategorie. To cztery skaliste planety ziemskie, czyli Merkury, Wenus, Ziemia i Mars, dwa gazowe olbrzymy Jowisz i Saturn, wreszcie dwa lodowe olbrzymy Uran i Neptun. Czy jednak te dwie ostatnie planety na pewno są lodowe? Najnowsze wyniki badań zespołu naukowców z Uniwersytetu w Zurychu (UZH) stawiają tu znak zapytania. W pracy opublikowanej właśnie na łamach czasopisma "Astronomy and Astrophysics" naukowcy nie wykluczają, że wnętrze tych planet może być bardziej...

Pojazdy elektryczne nie zagrażają pieszym bardziej niż spalinowe

Tue, 09 Dec 2025 18:05:59 +0100

Pojazdy elektryczne nie stanowią większego zagrożenia dla pieszych niż pojazdy konwencjonalne, przekonują na łamach czasopisma "Nature Communications" naukowcy z Uniwersytetu w Leeds. Przeprowadzone przez nich analizy dotyczące kolizji w Wielkiej Brytanii z udziałem pieszych i samochodów nie wykazały istotnej różnicy we wskaźnikach ofiar wśród pieszych pomiędzy pojazdami elektrycznymi a spalinowymi. Autorzy pracy przekonują, że obawy związane z cichszą jazdą i większą masą elektryków się nie potwierdziły.

Czarna dziura wybucha i wyrzuca materię z niebywałą prędkością

Tue, 09 Dec 2025 14:39:09 +0100

Astronomowie korzystający z rentgenowskich teleskopów kosmicznych XMM-Newton i XRISM zaobserwowali nigdy wcześniej niewidziany wybuch supermasywnej czarnej dziury. Na łamach czasopisma "Astronomy and Astrophysics" opisują zjawisko, które doprowadziło do wyrzucenia materii w przestrzeń kosmiczną z oszałamiającą prędkością 60 000 km na sekundę. Ta gigantyczna czarna dziura kryje się w galaktyce spiralnej NGC 3783, odległej od Ziemi o 130 milionów lat świetlnych.

Jak sól wpływa na największych roślinożerców? Nowe badania

Tue, 09 Dec 2025 11:15:00 +0100

Międzynarodowy zespół naukowców pod kierunkiem badaczy z Northern Arizona University i City University of New York odkrył zaskakujący czynnik, który może decydować o tym, gdzie i w jakiej liczbie mogą żyć największe lądowe zwierzęta na Ziemi. Na łamach czasopisma "Nature Ecology and Evolution" przekonują, że tym czynnikiem jest dostępność soli. Ludzie żyją w świecie obfitującym w sól, ale ta codzienna przyprawa jest dla dzikich roślinożerców luksusem. Jest tylko kilka miejsc na świecie, gdzie te duże zwierzęta mogą pozyskać wystarczającą...

Odpocznij, zanim poćwiczysz

Mon, 08 Dec 2025 14:50:54 +0100

Coraz bliżej koniec roku i związana z nim potrzeba zmian w życiu, choćby w postaci noworocznych postanowień. Wiele z tych postanowień dotyczy zwiększenia aktywności fizycznej, która w zgodnej opinii lekarzy, jest jednym z kluczowych warunków dobrego zdrowia. Wygląda na to, że warto bedzie uzupełnić to postanowienie o dodatkowy element, odpowiednią ilość snu. Naukowcy z Flinders University piszą bowiem na łamach czasopisma "Communications Medicine", że aktywność fizyczną warto poprzedzić... odpoczynkiem. Wyniki ich badań pokazują, jak ważne...

Przełom w walce z cukrzycą? Odkryto nowego sojusznika

Mon, 08 Dec 2025 11:26:00 +0100

Międzynarodowy zespół naukowców odkrył zaskakującego sojusznika w walce z insulinoopornością i cukrzycą typu 2. Opublikowane w czasopismie "Nature Metabolism" wyniki badań wskazują, że organiczny związek, trimetyloamina (TMA), wytwarzana przez bakterie jelitowe z takich składników pokarmowych, jak cholina i L-karnityna, może blokować kluczową ścieżkę immunologiczną i stan zapalny, a w ten sposób poprawiać kontrolę poziomu cukru we krwi. Autorzy pracy widzą w tym nadzieję na przełom w walce z cukrzycą.