Regularna opieka nad wnukami może mieć pozytywny wpływ na kondycję umysłową osób starszych - wskazują najnowsze badania zespołu z Uniwersytetu w Tilburgu. Wyniki opublikowane w renomowanym czasopiśmie "Psychology and Aging" sugerują, że zaangażowanie dziadków w życie najmłodszych członków rodziny nie tylko wspiera rodzinę i społeczeństwo, ale również przynosi wymierne korzyści samym seniorom.
- Regularna opieka nad wnukami poprawia sprawność umysłową seniorów.
- Największe korzyści dotyczą pamięci i płynności słownej.
- Efekt utrzymuje się niezależnie od częstotliwości i formy opieki.
- Szczególnie pozytywne rezultaty obserwuje się u babć.
Zespół badawczy pod kierunkiem Flavii Chereches przeanalizował dane pochodzące od 2887 osób powyżej 50. roku życia, które uczestniczyły w szeroko zakrojonym badaniu English Longitudinal Study of Ageing. Średni wiek uczestników wynosił 67 lat.
W okresie od 2016 do 2022 roku seniorzy trzykrotnie wypełniali ankiety oraz przechodzili testy oceniające funkcje poznawcze, takie jak pamięć i płynność mowy. W ankietach pytano, czy w ciągu ostatniego roku badani sprawowali opiekę nad wnukami, jak często to robili oraz na czym polegała ich pomoc. Zakres działań był szeroki, od nocowania wnuków u dziadków, przez opiekę nad chorymi dziećmi, wspólne zabawy i aktywności rekreacyjne, przez pomoc w odrabianiu lekcji, po dowożenie na zajęcia czy przygotowywanie posiłków.
Analiza wyników wykazała, że osoby regularnie opiekujące się wnukami osiągały lepsze rezultaty w testach pamięci i płynności słownej niż seniorzy, którzy nie angażowali się w takie aktywności. Co istotne, pozytywny efekt utrzymywał się niezależnie od tego, jak często i w jaki sposób dziadkowie pomagali swoim wnukom.
Nawet okazjonalna opieka przynosiła korzyści poznawcze. Szczególnie zauważalne efekty zaobserwowano wśród babć. Kobiety, które aktywnie uczestniczyły w życiu wnuków, wykazywały mniejszy spadek sprawności umysłowej na przestrzeni kilku lat w porównaniu do tych, które nie miały takiego kontaktu z młodszym pokoleniem.
Naukowcy podkreślają, że kluczowe znaczenie może mieć sam fakt bycia zaangażowanym w opiekę, a niekoniecznie jej intensywność czy rodzaj wykonywanych czynności.
Najbardziej zaskakujące było dla nas to, że samo bycie dziadkiem mającym kontakt z wnukami miało większe znaczenie dla funkcjonowania poznawczego niż częstotliwość czy konkretne formy opieki - komentuje Flavia Chereches.
Badacze zwracają również uwagę na znaczenie kontekstu rodzinnego. Dobrowolna opieka w przyjaznej atmosferze może przynosić inne rezultaty niż sytuacja, w której seniorzy czują się przeciążeni lub zmuszeni do pomocy. Dlatego kolejne badania powinny uwzględniać także czynniki związane z relacjami rodzinnymi oraz indywidualnym poczuciem wsparcia.
Wyniki tych badań rzucają jednak nowe światło na rolę dziadków w strukturze rodziny i społeczeństwa. W dobie starzejącego się społeczeństwa, kiedy coraz więcej osób osiąga wiek emerytalny, aktywne uczestnictwo w życiu rodzinnym może okazać się nie tylko wsparciem dla młodszych pokoleń, ale także skutecznym sposobem na zachowanie sprawności umysłowej i poprawę jakości życia seniorów.
