Wyniki nowatorskich badań, opublikowane przez naukowców z Emory University w Atlancie w "European Heart Journal" wskazują, że sztuczna inteligencja (AI) może z dużą precyzją przewidywać ryzyko poważnych chorób serca na podstawie standardowych mammografii. Odkrycie to otwiera nowe możliwości w zakresie profilaktyki zdrowotnej kobiet, pozwalając na jednoczesne wykrywanie zagrożenia zarówno rakiem piersi, jak i chorobami układu krążenia.
Badanie przeprowadzone przez zespół naukowców pod kierownictwem dr Hariego Trivediego objęło 123 762 kobiety, które przeszły rutynowe badania mammograficzne i nie miały wcześniej zdiagnozowanej choroby sercowo-naczyniowej. Naukowcy wykorzystali algorytmy AI do analizy obecności i ilości złogów wapnia w tętnicach piersiowych, widocznych na zdjęciach rentgenowskich. Złogi te, określane jako zwapnienia tętnic, są znanym markerem miażdżycy, procesu prowadzącego do twardnienia i zwężania naczyń krwionośnych, zwiększającego ryzyko zawału serca, udaru mózgu czy niewydolności serca.
Wyniki badania pokazały, że stopień zwapnienia tętnic piersiowych można podzielić na cztery kategorie:
- brak,
- łagodne,
- umiarkowane,
- ciężkie.
Analiza wykazała wyraźną korelację pomiędzy poziomem zwapnienia a ryzykiem wystąpienia poważnych incydentów sercowo-naczyniowych. Kobiety z łagodnym zwapnieniem miały o około 30 proc. wyższe ryzyko zachorowania na poważną chorobę serca w porównaniu do kobiet bez zwapnień. W przypadku umiarkowanego zwapnienia ryzyko wzrastało o ponad 70 proc., natomiast przy ciężkim zwapnieniu było ono nawet dwa do trzech razy wyższe.
Im więcej zwapnień widocznych w tętnicach piersiowych na mammografii, tym większe ryzyko poważnych zdarzeń sercowych, takich jak zawał serca, udar czy niewydolność serca. Co istotne, zależność ta utrzymywała się nawet u młodszych kobiet poniżej 50. roku życia, które często są uznawane za grupę niskiego ryzyka, była też niezależna od innych czynników, takich jak cukrzyca czy palenie papierosów - tłumaczy Dr Hari Trivedi.
Zastosowanie AI w analizie mammografii może mieć kluczowe znaczenie dla zdrowia publicznego. Dla kobiet oznacza to, że mammografia, którą już wykonują w ramach profilaktyki raka piersi, może również dostarczyć istotnych informacji o stanie zdrowia serca. Może to być sygnał do rozmowy z lekarzem o dodatkowych badaniach, takich jak testy cholesterolu czy wdrożenie leczenia - dodaje dr Trivedi.
Z kolei dla lekarzy i systemów opieki zdrowotnej nowa metoda stanowi praktyczne narzędzie do identyfikacji kobiet z podwyższonym ryzykiem chorób serca, które dotychczas pozostawały niezdiagnozowane. Politycy mogą rozważyć integrację tej technologii z istniejącymi programami mammograficznymi, co pozwoliłoby objąć profilaktyką dziesiątki milionów kobiet rocznie bez potrzeby rozbudowy infrastruktury. Kluczowe jest wdrożenie narzędzia AI do obecnych procedur obrazowania oraz opracowanie jasnych wytycznych dotyczących informowania pacjentek i lekarzy - dodaje pierwszy autor pracy.
W towarzyszącym badaniu komentarzu profesor Lori B. Daniels z University of California w San Diego zwraca uwagę na szerokie możliwości implementacji tej technologii. Dwie trzecie kobiet w wieku 50–69 lat w Unii Europejskiej zgłosiło wykonanie mammografii w ciągu ostatnich dwóch lat, a w USA niemal 70 proc. kobiet powyżej 45. roku życia jest na bieżąco z badaniami przesiewowymi według wytycznych American Cancer Society - podkreśla prof. Daniels.
Wykorzystanie już istniejących badań mammograficznych do oceny ryzyka chorób serca może znacząco zwiększyć wykrywalność zagrożenia wśród kobiet, które często są niedodiagnozowane i niedoleczone w porównaniu z mężczyznami. Choroby serca pozostają główną przyczyną zgonów kobiet na całym świecie, a innowacyjne podejście do profilaktyki może uratować tysiące istnień ludzkich - dodaje dr Trivedi.
