Japoński teleskop Subaru przeprowadził przełomowe obserwacje komety 3I/ATLAS, która przybyła do naszego Układu Słonecznego z przestrzeni międzygwiezdnej. Zaawansowane instrumenty teleskopu zarejestrowały zmiany w składzie chemicznym otoczki tego niezwykłego obiektu, po jego największym zbliżeniu do Słońca. Wyniki tych badań odsłaniają nowe informacje na temat procesów zachodzących w jądrach komet i różnic między obiektami pochodzącymi z naszego Układu Słonecznego a tymi, które powstały w odległych systemach gwiezdnych. Praca na ten temat zostanie opublikowana w przyszłym tygodniu w czasopiśmie "The Astronomical Journal".
- Najważniejsze informacje z Polski i świata znajdziesz na stronie głównej RMF24.pl.
Kometa 3I/ATLAS to dopiero trzeci znany nam obiekt międzygwiezdny, który dotarł w okolice Słońca. Jej trajektoria oraz prędkość wskazują jednoznacznie, że nie pochodzi ona z obszaru naszego Układu Słonecznego, lecz została wyrzucona z innego systemu gwiezdnego. Tego typu obiekty są niezwykle cenne dla naukowców, ponieważ stanowią próbki materii powstałej w zupełnie innych warunkach niż te, które znamy z otaczającej nas przestrzeni kosmicznej.
Zespół badawczy pod kierownictwem Yoshiharu Shinnaki z Koyama Space Science Institute przy Kyoto Sangyo University przeprowadził szczegółowe obserwacje komety 3I/ATLAS 7 stycznia 2026 roku, tuż po jej przejściu przez peryhelium, czyli punkt orbity najbliższy Słońcu. Wykorzystano w tym celu teleskop Subaru, jeden z najnowocześniejszych instrumentów astronomicznych na świecie, zlokalizowany na Hawajach.
Obraz komety został uzyskany poprzez połączenie danych z trzech różnych filtrów: V (550 nm, niebieski), R (660 nm, zielony) oraz I (805 nm, czerwony). Pozwoliło to na uzyskanie szczegółowego obrazu obłoku gazów i pyłu otaczającego jądro komety. Analiza barw w tym obłoku, zwanym komą, pozwoliła naukowcom na oszacowanie proporcji dwutlenku węgla (CO₂) do wody (H₂O) w wydzielanych gazach.
Wyniki uzyskane przez zespół badawczy okazały się zaskakujące. Proporcja CO₂ do H₂O w otoczce, wyliczona na podstawie danych z teleskopu Subaru, była znacząco niższa od tej, którą sugerowały wcześniejsze obserwacje prowadzone przez teleskopy kosmiczne przed peryhelium. Oznacza to, że w miarę zbliżania się komety do Słońca i wzrostu temperatury, zmienia się skład chemiczny wydzielanych gazów.
Naukowcy tłumaczą to zjawisko różnicami w budowie jądra komety. Zewnętrzne warstwy, które były obserwowane wcześniej, mogą zawierać więcej lotnych związków, takich jak dwutlenek węgla, podczas gdy głębsze warstwy, odsłaniane w miarę topnienia lodów pod wpływem ciepła słonecznego, zawierają już inne proporcje tych substancji. To potwierdza hipotezę, że wnętrze jądra komety może znacząco różnić się składem od jej powierzchni.
Odkrycia dokonane dzięki obserwacjom komety 3I/ATLAS mają ogromne znaczenie dla astronomii. Pozwalają nie tylko lepiej zrozumieć procesy zachodzące w kometach, ale również umożliwiają bezpośrednie porównanie obiektów pochodzących z różnych części galaktyki. W nadchodzących latach, wraz z uruchomieniem kolejnych zaawansowanych teleskopów przeglądowych, naukowcy spodziewają się odkrycia większej liczby międzygwiazdowych komet i planetoid.
Badania takie jak te prowadzone na komecie 3I/ATLAS są kluczowe dla zrozumienia, jak formowały się planety i inne ciała niebieskie w młodych układach gwiezdnych. Porównując skład chemiczny komet międzygwiezdnych z tymi, które powstały w naszym Układzie Słonecznym, naukowcy mogą wyciągać wnioski na temat różnorodności procesów zachodzących w galaktyce. To z kolei przybliża nas do odpowiedzi na fundamentalne pytania dotyczące pochodzenia Ziemi oraz możliwości istnienia życia w innych częściach Wszechświata.
Teleskop Subaru to duży teleskop do obserwacji w świetle widzialnym i podczerwieni, zlokalizowany w pobliżu szczytu Mauna Kea na Hawajach. Główne zwierciadło jest jednym z największych monolitycznych zwierciadeł na świecie, o efektywnej średnicy 8,2 metra. Tak duża zdolność zbierania światła pozwala mu wychwytywać nawet najsłabsze światło pochodzące z odległych obiektów niebieskich.
Główną cechą teleskopu Subaru jest możliwość montowania instrumentów w ognisku głównym, gdzie pole widzenia jest zdecydowanie szersze w porównaniu z innymi bardzo dużymi teleskopami. Ponadto teleskop Subaru jest wyposażony w różne innowacje umożliwiające uzyskanie ostrych obrazów obiektów niebieskich, takie jak wysokowydajna optyka adaptacyjna, co sprawia, że rozdzielczość teleskopu Subaru jest jedną z najwyższych wśród bardzo dużych teleskopów na świecie.
