Emocje nauczycieli mają ogromny wpływ na efektywność nauczania i osiągnięcia uczniów - wynika z najnowszych, międzynarodowych badań, których wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Journal of Educational Psychology". Praca potwierdza to, czego właściwie można było się spodziewać. Pokazuje, że radość i satysfakcja nauczyciela mogą znacząco poprawić wyniki uczniów, podczas gdy złość i frustracja prowadzą do pogorszenia jakości nauczania i słabszych rezultatów w nauce.
- Najnowsze informacje z kraju i ze świata znajdziesz na RMF24.pl. Bądź na bieżąco.
Naukowcy z Ludwig-Maximilians-Universität München, Leibniz Institute for Science and Mathematics Education w Kilonii i Humboldt-Universität zu Berlin przeanalizowali wyniki testów, w których wzięło udział 679 nauczycieli matematyki oraz ponad 17,5 tysiąca uczniów z ośmiu krajów: Chile, Chin, Kolumbii, Niemiec, Japonii, Meksyku, Hiszpanii oraz Wielkiej Brytanii. Uczniowie uczestniczyli w tych samych lekcjach matematyki, co pozwoliło na rzetelne porównanie wyników w różnych kulturach i systemach edukacyjnych.
Nauczyciele sami oceniali poziom własnych emocji, w tym radości czy złości podczas prowadzenia zajęć. Uczniowie natomiast oceniali jakość nauczania, deklarowali swoje zainteresowanie przedmiotem, pewność siebie oraz rozwiązywali testy sprawdzające ich wiedzę. Naukowcy skupili się na trzech kluczowych aspektach jakości nauczania: zarządzaniu klasą, wspierających relacjach nauczyciel-uczeń oraz tak zwanej aktywizacji poznawczej, czyli zachęcaniu uczniów do samodzielnego, krytycznego myślenia.
Wyniki badania jednoznacznie pokazują, że nauczyciele, którzy odczuwają radość i satysfakcję z pracy, znacznie skuteczniej zarządzają klasą, budują pozytywne relacje z uczniami i stosują metody aktywizujące myślenie. Te elementy przekładają się bezpośrednio na wyższy poziom pewności siebie uczniów, większe zainteresowanie przedmiotem oraz lepsze wyniki w testach. Z kolei nauczyciele, którzy częściej doświadczają złości, wykazują niższą jakość nauczania we wszystkich analizowanych obszarach. W takich klasach uczniowie są mniej zaangażowani, mają niższą samoocenę i osiągają gorsze wyniki.
Postanowiliśmy przeprowadzić to badanie, ponieważ nauczanie to nie tylko działalność intelektualna, ale także emocjonalna - mówi pierwsza autorka pracy, dr Marina Elena Pfeifer z Ludwig-Maximilians-Universität München. Chcieliśmy zrozumieć cały ten łańcuch zdarzeń łączący to, jak nauczyciel się czuje, z tym, jakie uczeń osiąga rezultaty. Potwierdziło się, że emocje nauczyciela uruchamiają swoisty efekt domina: wpływają na jakość nauczania, a ta z kolei przekłada się na wyniki uczniów - dodaje.
Jednym z ciekawszych, choć nieoczywistych wniosków jest to, że w niektórych przypadkach bardzo wspierające relacje nauczyciel-uczeń mogą być związane z niższymi wynikami uczniów. Naukowcy sugerują jednak, że może to wynikać z faktu, iż nauczyciele po prostu udzielają większego wsparcia emocjonalnego tym uczniom, którzy mają trudności w nauce.
Co istotne, mechanizmy wpływu emocji nauczycieli na jakość nauczania i wyniki uczniów okazały się bardzo podobne we wszystkich badanych krajach, niezależnie od różnic kulturowych, ekonomicznych czy językowych. Wyniki badania potwierdzają intuicyjnie oczywistą prawdę, jak ważne jest dbanie o tzw. dobrostan emocjonalny nauczycieli. To nie tylko kwestia komfortu pracy, ale realny czynnik wpływający na sukces edukacyjny uczniów. Eksperci apelują, by politycy i urzędnicy odpowiedzialni za edukację zwracali większą uwagę na przeciwdziałanie stresowi wśród nauczycieli oraz wdrażali programy pomagające w regulacji emocji.
Naukowcy wskazują na niebezpieczeństwo "błędnego koła". Nauczyciel, który jest sfrustrowany i zły, ma trudności z zarządzaniem klasą, co prowadzi do słabszych wyników uczniów i jeszcze większego poczucia niepowodzenia. Z drugiej strony, radosny nauczyciel napędza pozytywną spiralę, skuteczne nauczanie przekłada się na sukcesy uczniów, co z kolei wzmacnia satysfakcję i motywację pedagoga.
Badanie wskazuje, że emocje nauczycieli powinny być traktowane jako integralny element systemu edukacyjnego. Wspieranie nauczycieli w radzeniu sobie ze stresem i dbanie o ich dobrostan psychiczny to nie żaden "luksus", ale konieczność, jeśli chcemy poprawiać wyniki uczniów i jakość nauczania.
