Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba ujawnia miliony gwiazd w Galaktyce Cygaro. Najnowsze obserwacje wykonane z jego pomocą pozwoliły astronomom zajrzeć głębiej niż kiedykolwiek wcześniej w strukturę tej, jednej z najbardziej fascynujących galaktyk w naszym kosmicznym sąsiedztwie. Galaktyki Cygaro, znana również jako Messier 82 (M82), to oddalona o około 12 milionów lat świetlnych galaktyka spiralna, która od lat przyciąga uwagę naukowców ze względu na niezwykle intensywne procesy powstawania gwiazd. Najnowsze wyniki jej badań ogłosiła właśnie NASA.
- Chcesz być na bieżąco? Najnowsze informacje z Polski i świata znajdziesz na stronie głównej RMF24.pl.
Galaktyka M82 to prawdziwe laboratorium dla badaczy, którzy chcą zrozumieć, jak gwiazdy powstają i ewoluują w ekstremalnych warunkach. Jej obecny wygląd i zachowanie to efekt zderzenia z inną galaktyką, co doprowadziło do gwałtownego wybuchu procesu formowania się nowych gwiazd. Ten okres, choć spektakularny, jest stosunkowo krótki w skali kosmicznej, naukowcy szacują, że potrwa zaledwie kilkaset milionów lat.
Intensywność procesów gwiazdotwórczych w M82 jest aż dziesięciokrotnie większa niż w naszej Drodze Mlecznej. To sprawia, że galaktyka ta jest jednym z najlepszych miejsc do badania zjawisk związanych z narodzinami gwiazd oraz wpływu takich wydarzeń na całą strukturę galaktyczną.
Dotychczasowe obserwacje M82, prowadzone między innymi przez Teleskop Hubble’a, były ograniczone przez ogromne ilości pyłu, który skutecznie zasłaniał wnętrze galaktyki. Jednak dzięki niezwykłej czułości teleskopu Webba na podczerwień oraz długiemu, 65-godzinnemu cyklowi obserwacyjnemu z użyciem instrumentu NIRCam, udało się niejako "prześwietlić" galaktykę i zobaczyć to, co dotąd było ukryte.
Nowe zdjęcia ujawniły rozciągniętą strukturę dysku galaktycznego oraz miliony pojedynczych gwiazd. Według szacunków, na jednym obrazie zarejestrowano aż 16,5 miliona gwiazd, które na fotografii ukazują się jako jasnoniebieskie punkty. To jednak tylko niewielka część całkowitej liczby gwiazd w M82 – większość z nich jest zbyt słaba, by można je było dostrzec nawet z pomocą najpotężniejszych teleskopów.
Analiza obrazu wykonanego przez Teleskop Webba pozwoliła również dostrzec niezwykłą asymetrię w budowie dysku galaktycznego. Różnice w promieniach po obu stronach galaktyki sugerują, że jej kształt został poważnie zaburzony podczas kosmicznego zderzenia. To właśnie takie deformacje są typowe dla galaktyk, które przeszły gwałtowne procesy łączenia się z innymi obiektami.
W centrum galaktyki, gdzie procesy gwiazdotwórcze są najbardziej intensywne, zaobserwowano także potężne, dwubiegunowe strumienie materii wyrzucane ponad i pod płaszczyznę dysku. Te charakterystyczne, klepsydrowate struktury składają się z warstw gazu i pyłu. Najbliżej dysku znajdują się żółte włókna zjonizowanego gazu, natomiast dalej rozciągają się pomarańczowe obłoki drobnych ziaren pyłu, tzw. wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (PAH). Te związki chemiczne są niezwykle cenne dla naukowców, ponieważ pozwalają śledzić ruch materii w przestrzeni międzygwiazdowej.
Zebrane przez Webba dane to dopiero początek długotrwałych analiz, które mają na celu odtworzenie historii powstawania i ewolucji Galaktyki Cygaro. Uzyskane obrazy i pomiary pozwolą lepiej zrozumieć nie tylko samą M82, ale także procesy zachodzące w innych galaktykach przechodzących przez fazę gwałtownego formowania się gwiazd.
