Nowe badania przeprowadzone przez naukowców z Centre for Digital Music na Queen Mary University of London pokazują ewolucję moralnych treści w tekstach muzyki popularnej na przestrzeni ponad sześciu dekad. Analiza obejmująca ponad 380 tysięcy utworów wydanych w latach 1960–2023 wskazuje na wyraźny zwrot w stronę bardziej negatywnych i nacechowanych występkiem tematów, przy jednoczesnym spadku odniesień do tradycyjnych wartości moralnych, takich jak opiekuńczość czy przyzwoitość. Wyniki, opublikowane na łamach czasopisma "Scientific Reports" mogą stanowić ważny wskaźnik zmian kulturowych zachodzących w społeczeństwie.
- Więcej informacji z kraju i ze świata znajdziesz na stronie głównej rmf24.pl
Autorzy pracy podkreślają, że muzyka od zawsze była czymś więcej niż tylko rozrywką. To medium, przez które społeczeństwa opowiadają swoje historie, wyrażają emocje i przekazują wartości.
Analiza tekstów piosenek pozwala uchwycić, jak zmienia się język emocji i narracje moralne na przestrzeni pokoleń. Muzyka popularna odzwierciedla zarówno nastroje społeczne, jak i dominujące wartości. Jej ewolucja może być odczytywana jako swoisty barometr kulturowy.
W badaniu wykorzystano dwa obszerne zbiory danych: WASABI (obejmujący ponad 377 tysięcy utworów z lat 1960–2010) oraz zestaw 5,5 tysiąca piosenek, które znalazły się na rocznych listach przebojów Billboardu w latach 1960–2023. Dzięki zastosowaniu zaawansowanych narzędzi sztucznej inteligencji i analizy języka, naukowcy prześledzili, jak zmieniały się w czasie różne wątki moralne obecne w muzyce.
Rezultaty są jednoznaczne: z biegiem lat w tekstach piosenek coraz rzadziej pojawiają się odniesienia do cnót, takich jak opiekuńczość, lojalność czy przyzwoitość. Zamiast tego coraz częściej pojawiają się motywy związane z krzywdą, zdradą, buntem, degradacją czy oszustwem. Towarzyszy temu wzrost negatywnego wydźwięku emocjonalnego, więcej jest wyrazów złości, obrzydzenia i smutku, a mniej radości czy serdeczności.
Analiza wykazała, że zmiany te nie są jednorodne i zależą zarówno od gatunku muzycznego, jak i płci wykonawców. Niektóre gatunki, takie jak R&B czy muzyka religijna, częściej zawierały treści związane z opieką i przyzwoitością. Metal czy hip-hop były bardziej nasycone tematami buntu, przemocy i degradacji. Kobiety częściej odwoływały się do wartości takich jak opieka i lojalność. Mężczyźni i zespoły mieszane częściej eksponowały motywy krzywdy, poniżenia czy obalania reguł.
Badacze przeanalizowali także, jak moralne przesłania w tekstach piosenek korelują z innymi cechami lirycznymi, takimi jak tematyka, nastrój czy emocje. Utwory nacechowane cnotami, jak opieka czy lojalność, były silnie powiązane z tematami miłości, pozytywnym wydźwiękiem i emocjami sprzyjającymi więzi społecznej. Z kolei piosenki, w których dominowały występki, częściej poruszały tematykę przemocy, agresji, smutku czy złości.
Zmiany w moralności tekstów muzyki popularnej nie są oderwane od szerszych procesów społecznych. Wzrost indywidualizmu, przemiany obyczajowe, pojawienie się nowych ruchów społecznych czy ekspansja nowych gatunków muzycznych - wszystko to znajduje odzwierciedlenie w tekstach piosenek. Okresy napięć społecznych, takie jak wojna w Wietnamie czy "wojna z terroryzmem", wiązały się ze wzrostem motywów buntu i poniżenia oraz spadkiem odniesień do opiekuńczości.
Autorzy badania zwracają uwagę na pewne ograniczenia. Analiza dotyczyła głównie muzyki anglojęzycznej i zachodniej, co może ograniczać możliwość uogólnienia wyników na inne kultury. Ponadto, niektóre gatunki muzyczne były słabiej reprezentowane w bazach danych, a po 2010 roku liczba analizowanych utworów wyraźnie spadła.
W podsumowaniu autorzy podkreślają, że zmiany w moralności tekstów muzyki popularnej odzwierciedlają głębsze przemiany społeczne i kulturowe. Wraz z upływem czasu, muzyka coraz rzadziej odwołuje się do tradycyjnych cnót, a coraz częściej eksploruje ciemniejsze strony ludzkiej natury i doświadczenia. Muzyka przy tym nie tylko odzwierciedla świat, ale także go kształtuje, wpływając na to, jak kolejne pokolenia postrzegają wartości, emocje i relacje społeczne.
W dobie rosnących wyzwań związanych ze zdrowiem psychicznym i spójnością społeczną, zrozumienie tych trendów może mieć kluczowe znaczenie dla przyszłych debat o roli kultury popularnej w życiu społecznym.
