Zełenski straci europejski order? "Nie można budować tożsamości na zbrodni"

• Więcej informacji z kraju i ze świata znajdziesz na stronie głównej rmf24.pl

Wniosek ws. odebrania ukraińskiemu prezydentowi Europejskiego Orderu Zasługi złożyła europoseł Anna Bryłka z Konfederacji. W mediach społecznościowych poinformowała, że zrobiła to w imieniu kilkudziesięciu europarlamentarzystów.

Pod dołączonym do wpisu Bryłki wnioskiem widać nazwiska polskich eurodeputowanych (to m.in. Adam Bielan, Beata Szydło, Stanisław Tyszka, Dominik Tarczyński, Grzegorz Braun i Tobiasz Bocheński), ale także reprezentantów innych państw. 

Europejski Order Zasługi został w tym roku przyznany po raz pierwszy. Oprócz Wołodymyra Zełenskiego otrzymali go m.in. Lech Wałęsa i Jerzy Buzek. Kandydatów do wyróżnienia nowym orderem zgłaszali szefowie państw lub rządów, marszałkowie parlamentów oraz przewodniczący instytucji unijnych. Selekcji dokonał komitet, w skład którego oprócz Metsoli weszli wiceprzewodniczące PE Sophie Wilmes i Ewa Kopacz, a także były unijny komisarz Michel Barnier, były szef Komisji Europejskiej Jose Manuel Barroso, były szef unijnej dyplomacji Josep Borrell oraz były premier Włoch Enrico Letta.

Europa zawsze była budowana przez ludzi. Przez łączenie podziałów, przełamywanie barier, obalanie dyktatur i przezwyciężanie kryzysów dla lepszej przyszłości naszego kontynentu. To europejskie zaangażowanie zasługuje na upamiętnienie. Europejskim Orderem Zasługi honorujemy tych, którzy nie tylko wierzyli w Europę, ale którzy pomogli ją budować - podkreślała szefowa Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola po tym, jak w marcu ogłoszono nazwiska osób, które zostaną odznaczone. Wręczenie orderów odbyło się w maju.

"Prezydent Zełenski otrzymał z rąk Parlamentu Europejskiego Europejski Order Zasługi w związku z "wyjątkowym wkładem w integrację europejską i wartości europejskie" oraz za "propagowanie i obronę wartości zapisanych w Traktatach". Nie da się pogodzić wartości europejskich z gloryfikowaniem ludobójstwa i czystek etnicznych. Nie można budować tożsamości własnego państwa i społeczeństwa na tak potwornej zbrodni" - podkreśliła w mediach społecznościowych europoseł Anna Bryłka. Przypomniała też, że uhonorowana przez Zełenskiego Ukraińska Powstańcza Armia odpowiada za zbrodnie ludobójstwa na ludności cywilnej na terenach Wołynia i Małopolski Wschodniej.

8 czerwca ma odbyć się posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego. Prezydent Karol Nawrocki zaproponował, by jednym z punktów było odebranie Orderu prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu. 

Zełenski został odznaczony Orderem Orła Białego w kwietniu 2023 roku przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę "w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka".

Order Orła Białego to najstarszy i najważniejszy order państwowy. Nadawanie odznaczeń jest prerogatywą prezydenta. Prezydent nadaje ordery z własnej inicjatywy lub na wniosek premiera oraz Kapituł Orderów. 

Obecnie w Kapitule Orderu Orła Białego, oprócz prezydenta Nawrockiego, zasiadają: Michał Kleiber, Zofia Romaszewska, Adam Bujak, Wojciech Roszkowski i Bronisław Wildstein.

Według ustawy o orderach i odznaczeniach, prezydent może podjąć decyzję o pozbawieniu orderu na wniosek m.in. kapituły oraz z własnej inicjatywy po zasięgnięciu opinii odpowiedniej kapituły, w razie stwierdzenia, że "nadanie orderu lub odznaczenia nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd albo odznaczony dopuścił się czynu, wskutek którego stał się niegodny orderu lub odznaczenia".

Ta decyzja jest policzkiem wymierzonym w naszym kierunku - tak szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki komentował pod koniec maja w RMF FM nadanie jednej z ukraińskich formacji wojskowych imienia "Bohaterów UPA". Zapewnił, że Karol Nawrocki nie zmieni zdania ws. odebrania prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Gość Krzysztofa Ziemca sugerował też, że Zełenski powinien skontaktować się z polskim prezydentem i przyznać się do błędu.

Do odebrania ukraińskiemu prezydentowi Orderu Orła Białego potrzebna będzie kontrasygnata premiera Donalda Tuska. 

Mam nadzieję, że będzie. Jest to kwestia naszej wrażliwości historycznej - tłumaczył w RMF FM Bartosz Grodecki. Dodał, że jeśli Tusk nie złoży podpisu pod decyzją w tej sprawie, będzie to "kłopotliwa sytuacja".