Dzięki darowiźnie, wynoszącej 29,58 mln zł, Karkonowski Park Narodowy wykupił kompleks Stawów Podgórzyńskich. To jeden z najcenniejszych obszarów Kotliny Jeleniogórskiej.
- Informacje lokalne i ogólnopolskie znajdziesz na stronie głównej RMF24.pl.
Zakup był możliwy dzięki wsparciu Fundacji Drzewo i Jutro, która przekazała na ten cel blisko 30 milionów złotych. To pierwsza w Polsce inicjatywa, w której prywatna fundacja finansuje wykup gruntów w celu powiększenia parku narodowego.
Wiceminister klimatu i środowiska Mikołaj Dorożała podkreślił podczas konferencji prasowej w Jeleniej Górze, że Stawy Podgórzyńskie odgrywają kluczową rolę w retencji wody i ochronie przeciwpowodziowej regionu. Jesteśmy w momencie ogromnych procesów związanych ze zmianami klimatycznymi w tej części Europy. Ich skutkiem są między innymi susze i coraz większa niestabilność pogodowa. Dziś musimy zrobić wszystko, by zatrzymywać wodę w terenie i zwiększać retencję. I właśnie te stawy, Stawy Podgórzyńskie, są ważnym elementem bezpieczeństwa dla gminy, dla Jeleniej Góry i dla całej tej części Dolnego Śląska - zaznaczył.
Stawy Podgórzyńskie to najstarszy kompleks stawów hodowlanych w Sudetach, założony w XV wieku przez zakon cystersów. Obszar ten wyróżnia się wyjątkowymi walorami przyrodniczymi, historycznymi i krajobrazowymi. Jest domem dla około 180 gatunków ptaków lęgowych i przelotnych, w tym blisko 100 gatunków wodno-błotnych, takich jak bielik, bąk czy błotniak stawowy.
Na terenie stawów znajdują się cenne siedliska - mokradła, torfowiska, łąki oraz łęgi. To także kluczowe miejsce rozrodu płazów i występowania rzadkich gatunków bezkręgowców. Stawy pełnią funkcję ważnego korytarza ekologicznego, łącząc Karkonosze z Kotliną Jeleniogórską.
Włączenie Stawów Podgórzyńskich do Karkonoskiego Parku Narodowego nie oznacza automatycznego powiększenia granic parku, ale teren ten będzie zarządzany przez dyrekcję KPN zgodnie z obowiązującym prawem. Nadal prowadzona będzie tu tradycyjna, ekstensywna hodowla ryb, która od wieków wspiera lokalną bioróżnorodność. Obszar pozostanie dostępny dla turystów i mieszkańców, co stanowi istotną zmianę - dotychczas stawy były w rękach prywatnych, a dostęp do nich był ograniczony.
Park planuje także wykorzystać potencjał edukacyjny i turystyczny tego miejsca. Budynek dawnej "Aquakultury" ma zyskać nowe funkcje, stając się nowoczesnym centrum dla odwiedzających oraz przestrzenią do prowadzenia projektów edukacji ekologicznej.
Jak wynika z komunikatu, darowizna została założona w 2016 r. przez Jamesa Van Bergha, wspólnie z żoną, Agnieszką Van Bergh. Fundacja Drzewo i Jutro, założona przez parę, od lat wspiera finansowo organizacje pozarządowe w Polsce i Kanadzie. W ciągu ponad dekady działalności przekazała 87 mln zł na rzecz 53 organizacji, z czego aż 43 mln zł na projekty związane z edukacją ekologiczną i ochroną środowiska. Od 2022 roku fundacja rozwija także działania polegające na finansowaniu wykupu terenów cennych przyrodniczo, co uznaje za jedno z najskuteczniejszych narzędzi trwałej ochrony przyrody.
Karkonoski Park Narodowy jest jednostką sektora finansów publicznych; 17 proc. jego budżetu ogólnego pochodzi z budżetu państwa. Około 35 proc. stanowią przychody własne z opłat za wstęp oraz udostępnianie parku i ekspozycji. Niemal połowę kosztów działalności pokrywają dotacje pozabudżetowe - głównie z Unii Europejskiej, ale również z krajowych środków z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz z Funduszu Leśnego.
