Długowieczność i zdrowie mogą być przekazywane z pokolenia na pokolenie. Przekonują o tym wyniki najnowszych badań naukowców z Leiden University Medical Center w Holandii. Jak poinformowano podczas dorocznej konferencji Europejskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka w Göteborgu, analiza przypadków rodzin, w których wiele osób dożywało sędziwego wieku w dobrym zdrowiu wskazała czynniki genetyczne, które mogą za to odpowiadać. Szczególne znaczenie ma wariant jednego genu.
- Naukowcy z Leiden University Medical Center w Holandii potwierdzają, że długowieczność i zdrowie mogą być dziedziczone.
- Badania objęły 212 rodzin, w których wiele osób dożywało sędziwego wieku w dobrym zdrowiu.
- Najnowsze informacje z kraju i ze świata znajdziesz na rmf24.pl.
W ciągu ostatnich dwóch stuleci średnia długość życia ludzi znacząco wzrosła, jednak okres życia spędzanego w zdrowiu nie nadąża za tym trendem. Coraz więcej osób dożywa późnej starości, ale często towarzyszą temu przewlekłe choroby i poważny spadek sprawności. Badacze od dawna zauważają, że długowieczność często występuje rodzinnie i wiąże się z późniejszym pojawianiem się chorób przewlekłych. Jednak dotychczas niewiele wiadomo było o genetycznych podstawach tego zjawiska.
Większość wcześniejszych badań koncentrowała się na pojedynczych osobach o wyjątkowo długim życiu. Tym razem naukowcy postanowili przyjrzeć się całym rodzinom, w których długowieczność występuje w kilku pokoleniach. Taka perspektywa pozwala lepiej oddzielić wpływ czynników genetycznych od środowiskowych, takich jak styl życia czy status społeczno-ekonomiczny.
W ramach programu badawczego Leiden Longevity Study przeanalizowano 212 rodzin, w których rodzeństwo miało oboje tych samych rodziców i cechowało się ponadprzeciętną długością życia. Dzięki zaawansowanym analizom genomu udało się zidentyfikować cztery regiony DNA, w których mogą znajdować się geny związane z długowiecznością. W ten sposób badacze mogli zawęzić poszukiwania do około 350 genów, zamiast analizować cały ludzki genom, liczący około 20 tysięcy genów.
W wyniku dalszych badań wytypowano 12 rzadkich wariantów genetycznych, które mogą wpływać na długość życia. Szczególną uwagę zwrócono na gen CGAS, kodujący enzym cytoplazmatyczny wrodzonego układu odpornościowego, syntazę cyklicznego GMP-AMP. Gen ten odgrywa istotną rolę w odpowiedzi zapalnej organizmu, odpowiada za uruchamianie reakcji, gdy w komórce pojawia się DNA, które nie powinno się tam znaleźć - na przykład w wyniku infekcji wirusowej lub uszkodzenia komórki.
Jeden z wykrytych wariantów tego genu został zidentyfikowany w dwóch rodzinach o wyjątkowo długim, zdrowym życiu. Naukowcy odkryli przy tym, że osoby z długowiecznych rodzin często mają tylko jedną aktywną kopię tego genu, co prowadziło do osłabienia reakcji zapalnej. Taki stan wydaje się korzystny. Organizm nadal potrafi zwalczać infekcje i naprawiać uszkodzenia, ale nie dochodzi do przewlekłego stanu zapalnego, który jest uznawany za jedną z głównych przyczyn starzenia się i rozwoju chorób przewlekłych.
Badacze podkreślają, że efekt działania genu CGAS jest silnie zależny od kontekstu. Całkowite wyciszenie tego szlaku może zwiększać podatność na infekcje i nowotwory, natomiast jego nadmierna aktywność prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego. Dlatego kluczowe jest znalezienie równowagi, która pozwoli cieszyć się długim i zdrowym życiem.
Aby potwierdzić swoje odkrycia, naukowcy planują przeprowadzić eksperymenty na rybkach z rodzaju karpieńcowatych, które są najkrócej żyjącymi kręgowcami, ich naturalny cykl życia trwa od trzech do dziewięciu miesięcy. Dzięki temu możliwe będzie szybkie sprawdzenie, czy wprowadzenie mutacji w genie CGAS rzeczywiście wydłuża życie i poprawia zdrowie w skali całego organizmu. Badania te będą prowadzone we współpracy z Instytutem Maxa Plancka w Kolonii. Ponadto zespół zamierza kontynuować poszukiwania innych genetycznych wariantów sprzyjających długowieczności, które zostały zidentyfikowane w ramach Leiden Longevity Study.
