To niesamowita informacja dla miłośników historii. Po 91 latach światło dzienne ujrzał nieznany dotąd film z pogrzebu marszałka Józefa Piłsudskiego. Unikatowe nagranie trafiło do Narodowego Archiwum Cyfrowego.
- Najnowsze informacje z kraju i ze świata znajdziesz na rmf24.pl.
Józef Piłsudski zmarł 12 maja 1935 roku. Marszałek, twórca Legionów Polskich, był żegnany przez miliony Polaków podczas sześciodniowych uroczystości pogrzebowych. Kraków, gdzie Piłsudski spoczął w krypcie Katedry Wawelskiej, stał się wtedy centrum narodowej żałoby.
Teraz, po blisko wieku, do zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego trafił wyjątkowy film z tych wydarzeń. Nagranie zostało zrealizowane 18 maja 1935 roku przez Tadeusza Rowińskiego - krakowskiego stomatologa i filmowca-amatora, który po wojnie wyemigrował do Stanów Zjednoczonych.
Film trwa 7 minut i 32 sekundy, jest pozbawiony dźwięku i został nakręcony z dwóch miejsc: z okna kamienicy przy ul. Wiślanej oraz z jednej z kamienic przy Rynku Głównym w Krakowie. Na taśmie widać tłumy żałobników, fragmenty konduktu pogrzebowego, a także najważniejsze postacie II Rzeczypospolitej - prezydenta Ignacego Mościckiego oraz generała Edwarda Śmigłego-Rydza w towarzystwie Aleksandry Piłsudskiej.
W odróżnieniu od oficjalnych kronik filmowych nagranie Rowińskiego ma charakter prywatny i amatorski. Dzięki temu pokazuje prawdziwy klimatem tamtych dni.
Dotychczas pogrzeb Marszałka Piłsudskiego był dokumentowany na fotografiach. Teraz, dzięki temu odkryciu, po raz pierwszy możemy zobaczyć filmowy zapis tych wydarzeń z bliska. To jedyny taki materiał w zbiorach Narodowego Archiwum Cyfrowego, który już teraz uznawany jest za źródło o fundamentalnym znaczeniu dla badaczy historii i kultury wizualnej.
Nagranie pojawiło się niedawno na rynku antykwarycznym w ofercie Krakowskiego Domu Aukcyjnego. Po jej identyfikacji Narodowe Archiwum Cyfrowe skorzystało z ustawowego prawa pierwokupu.
Specjaliści z Archiwum Narodowego w Krakowie przygotowali szczegółową opinię konserwatorską. Ocenili stan taśmy jako bardzo dobry, co pozwoliło na jej bezpieczne przejęcie i rozpoczęcie prac konserwatorskich.
11 maja 2026 roku Narodowe Archiwum Cyfrowe udostępniło techniczną, poglądową wersję filmu. To dopiero początek - przed archiwistami jeszcze prace nad przygotowaniem materiału w jakości odpowiadającej jego historycznej randze. Po zakończeniu prac Narodowe Archiwum Cyfrowe planuje udostępnienie cyfrowej wersji filmu.
