Gotowanie na kuchenkach gazowych może zwiększać ryzyko zachorowania na nowotwory - wynika z badań opisanych w "Journal of Hazardous Materials". Podczas korzystania z palnika, do powietrza uwalnia się benzen, który jest rakotwórczy. W dodatku rozprzestrzenia się po całym domu, nawet poza kuchnią. Eksperci wskazali, że odpowiednia wentylacja i zmiana na kuchenkę elektryczną mogą ograniczyć zagrożenie dla zdrowia.
- Gotowanie na gazie może zwiększać ryzyko nowotworów przez emisję benzenu.
- Szczególnie narażone są dzieci i osoby mieszkające w małych, słabo wentylowanych domach.
- Częste wietrzenie i zmiana na kuchenkę elektryczną mogą ograniczyć zagrożenia.
- Bądź na bieżąco! Wejdź na RMF24.pl.
Gotowanie na gazie od lat cieszy się popularnością w wielu domach na całym świecie. Z biegiem czasu pojawiało się jednak coraz więcej badań naukowych wskazujących na szkodliwość produktów spalania gazu - benzenu, formaldehydu, dwutlenku azotu i tlenku węgla. Na przykład narażone na kontakt z gazem dzieci częściej chorują na astmę. Benzen z kolei ma związek z zachorowaniami na nowotwory, zwłaszcza białaczki.
Badania przeprowadzone przez naukowców ze Stanford University w USA rzuciły nowe światło na potencjalne zagrożenia związane z użytkowaniem kuchenek gazowych. Badacze wykorzystali opracowany przez National Institute of Standards and Technology wielostrefowy model jakości powietrza w pomieszczeniach CONTAM, aby dokładnie oszacować stężenie benzenu w pomieszczeniach i jego rozprzestrzenianie się w testowych domach. CONTAM symulował stężenia benzenu w 24 układach budynków o powierzchni od 64 do 264 metrów kwadratowych.
W omawianym badaniu oceniono narażenie na benzen na poziomie populacji i powiązane z tym ryzyko dla zdrowia 6,3 miliona mieszkańców USA narażonych na działanie 5 proc. kuchenek gazowych emitujących najwięcej benzenu. Uzyskane dane dotyczące emisji benzenu zintegrowane zostały z danymi o zasobach mieszkaniowych w USA. Ryzyko dla zdrowia oceniono przy użyciu metodologii oceny ryzyka zdrowotnego USEPA w scenariuszach z niskim, średnim i wysokim wykorzystaniem kuchenki z wentylacją (otwarte okna lub/i okapy) oraz bez wentylacji.
Analiza wykazała, że emisje z kuchenek gazowych znacząco zwiększają ryzyko zachorowania na nowotwory w domach ze średnim lub wysokim wykorzystaniem kuchenek gazowych i niewystarczającą wentylacją.
Co istotne, ryzyko nie ogranicza się jedynie do osób przebywających w kuchni. Zanieczyszczenia rozprzestrzeniają się po całym domu, a najwyższe skumulowane narażenie na benzen odnotowano w sypialniach, gdzie niektórzy domownicy spędzają najwięcej czasu.
Niskie użytkowanie oznaczało pięć minut gotowania na średnim ogniu na jednym palniku rano i dwóch palnikach wieczorem. Średnie użytkowanie obejmowało trzydzieści minut na palnik na średnim ogniu - jeden palnik rano i dwa wieczorem - bez używania piekarnika. Wysokie użytkowanie - średni płomień przez 41 minut na palnik, dwa rano i cztery wieczorem, ze 134 minutami użytkowania piekarnika w temperaturze 180 stopni Celsjusza wieczorem.
Wnioski z amerykańskiego badania potwierdził polski raport "Gotuj z głową, a nie z gazem", opublikowany przez Polskie Towarzystwo Programów Zdrowotnych w październiku 2024 r. - przypomniał portal Polskiej Akademii Nauk Academia.
Bazując na danych m.in. z Warszawy, Krakowa i Wrocławia, badacze doszli do wniosku, że u dzieci z domów, gdzie gotuje się na gazie, występuje o 42 proc. wyższe ryzyko występowania astmy niż wśród rówieśników z domów, gdzie nie używa się gazu - zwrócił uwagę serwis.
Według Światowej Organizacji Zdrowia, nawet minimalne stężenia benzenu w powietrzu mogą być niebezpieczne dla zdrowia. Objawy narażenia obejmują zmęczenie, bóle głowy, senność, drżenie, a także podrażnienia oczu i skóry.
Jak podkreślili autorzy, skumulowane ryzyko zachorowania na nowotwory w ciągu całego życia (ILTCR) często przekraczało bezpieczne wartości. Było to szczególnie widoczne w przypadku dzieci, u których wskaźnik ten był 1,85 raza wyższy niż u dorosłych w większości scenariuszy z wysokim i średnim wykorzystaniem kuchenek gazowych. Z kolei ryzyko zachorowania na białaczkę u najmłodszych może wzrosnąć nawet dwukrotnie.
Wyniki symulacji wykazały, że poziom benzenu w domu zależy od intensywności użytkowania kuchenki, wielkości mieszkania oraz skuteczności wentylacji. Najwyższe stężenia odnotowano w małych, słabo wentylowanych domach, gdzie zanieczyszczenia szybko rozprzestrzeniają się po wszystkich pomieszczeniach.
Pozostawienie okien otwartych przez cały dzień pozwalało na usunięcie nawet 99 proc. benzenu przy intensywnym gotowaniu, natomiast krótsze wietrzenie obniżało poziom zanieczyszczeń o około 42 proc.
Aby zmniejszyć ryzyko związane z emisją benzenu, naukowcy zalecają stosowanie wysokowydajnych okapów kuchennych oraz regularne wietrzenie pomieszczeń podczas gotowania. Najskuteczniejszym rozwiązaniem jest jednak przejście na kuchenki elektryczne lub indukcyjne.
