Po latach starań do Polski powracają wyjątkowe zabytki zrabowane podczas II wojny światowej. Fragment średniowiecznego rękopisu z zapisem hymnu "Gaude Mater Polonia", pierścień należący do króla Zygmunta I Starego oraz 11 miniaturowych modeli kolejowych z przedwojennego Muzeum Komunikacji w Warszawie zostały uroczyście przekazane polskim władzom podczas Forum Polsko-Niemieckiego w Berlinie. To efekt wieloletniej współpracy i dialogu między polskimi i niemieckimi instytucjami oraz symboliczny krok w procesie przywracania narodowego dziedzictwa.
- Do Polski wracają trzy wyjątkowe zabytki: fragment rękopisu "Gaude Mater Polonia", pierścień Zygmunta I Starego oraz 11 miniatur kolejowych.
- Odzyskane obiekty zostały przekazane podczas Forum Polsko-Niemieckiego w Berlinie.
- Restytucja to efekt współpracy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z partnerami niemieckimi.
- Więcej informacji z Polski i świata znajdziesz na RMF24.pl.
W środę, 17 czerwca 2026 roku, podczas uroczystego Forum Polsko-Niemieckiego w Berlinie, polskie władze odebrały trzy wyjątkowe zabytki, które przez dziesięciolecia znajdowały się poza granicami kraju. To wydarzenie stanowi kolejny krok w procesie przywracania Polsce jej narodowego dziedzictwa, zagrabionego podczas II wojny światowej.
Wśród odzyskanych obiektów znalazły się: fragment średniowiecznego rękopisu z zapisem hymnu "Gaude Mater Polonia", pierścień, który według przekazów należał do króla Zygmunta I Starego, oraz 11 miniaturowych modeli kolejowych z przedwojennego Muzeum Komunikacji w Warszawie.
Odnaleziony w berlińskiej Staatsbibliothek fragment rękopisu z zapisem "Gaude Mater Polonia" to prawdziwy skarb polskiej kultury. Hymn ten, skomponowany w XIII wieku ku czci św. Stanisława ze Szczepanowa, jest jednym z najstarszych utworów religijnych liryki polsko-łacińskiej. Znaczenie tego zabytku podkreśla fakt, że zawiera on odmienne od najstarszego kompletnego przekazu znanego z antyfonarza kieleckiego warianty tekstowe hymnu, co czyni go bezcennym źródłem dla badaczy historii, muzyki i liturgii średniowiecznej Polski.
Rękopis powstał prawdopodobnie w XIV wieku i był częścią bogatej kolekcji Biblioteki Seminaryjnej w Płocku, która przed wojną gromadziła ponad 100 średniowiecznych kodeksów i setki inkunabułów. W 1939 roku, w obliczu niemieckiej okupacji, zbiory te zostały wywiezione przez okupanta, a wiele z nich - w tym fragment z "Gaude Mater Polonia" - trafiło do niemieckich bibliotek. Dopiero w 2023 roku rękopis został zidentyfikowany i opisany przez polskich naukowców, co zapoczątkowało proces jego zwrotu.
Kolejnym odzyskanym zabytkiem jest pierścień, który według historycznych przekazów należał do króla Zygmunta I Starego z dynastii Jagiellonów. Ten wyjątkowy klejnot został wydobyty z królewskiego grobu na Wawelu w 1791 roku przez Tadeusza Czackiego, a następnie przekazany księżnej Izabeli Czartoryskiej, fundatorce pierwszego polskiego muzeum historycznego.
Losy pierścienia były burzliwe - w 1939 roku, w obawie przed wojenną grabieżą, został ukryty w pałacu Czartoryskich w Sieniawie, jednak już we wrześniu tego samego roku padł łupem niemieckiego okupanta. Po latach trafił do Schmuckmuseum Pforzheim w Niemczech, gdzie został zidentyfikowany przez polskich ekspertów jako strata wojenna. Dzięki staraniom polskich władz i decyzji niemieckich partnerów, pierścień wróci do Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie.
Odzyskane zostały także 11 miniaturowych modeli kolejowych, które przed wojną stanowiły część ekspozycji Muzeum Komunikacji w Warszawie. Instytucja ta, działająca od 1928 roku, gromadziła tysiące eksponatów dokumentujących rozwój polskiej kolei i komunikacji. W czasie II wojny światowej wiele z tych obiektów zostało wywiezionych do Niemiec, gdzie przez dziesięciolecia pozostawały w muzealnych magazynach.
Dzięki pracy polskich i niemieckich specjalistów udało się zidentyfikować i odzyskać 11 modeli, które trafią teraz do Stacji Muzeum w Warszawie - instytucji kontynuującej tradycje przedwojennego Muzeum Komunikacji.
Odzyskanie tych bezcennych zabytków to sukces polskich instytucji i dowód na to, że dialog i współpraca międzynarodowa mogą przynosić wymierne efekty nawet w najtrudniejszych sprawach historycznych. Minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska podkreśliła, że każde z przekazanych dzieł ma ogromne znaczenie dla polskiej tożsamości i powinno znajdować się w kraju, z którego pochodzi.
