- W Bułgarii trwają największe od lat protesty, które rozpoczęły się 1 grudnia.
- Główną przyczyną jest brak perspektyw dla młodych, korupcja i polityczna arogancja.
- Młodzi ludzie, zwłaszcza Pokolenie Z, aktywnie korzystają z mediów społecznościowych i influencerów, by mobilizować się do protestów.
- Protestujący wskazują na byłego premiera Bojko Borisowa i oligarchę Deljana Pejewskiego jako symbole systemowej korupcji.
- W tle jest też obawa przed "orbanizacją" Bułgarii, czyli osłabieniem demokracji, co budzi niepokój zarówno w kraju, jak i w Europie.
- Po więcej aktualnych informacji zapraszamy do RMF24.pl
Protesty trwają od 1 grudnia i uznawane są za największe w kraju od lat. Bezpośrednią przyczyną demonstracji był projekt budżetu przewidujący m.in. podwyżki podatków i składek społecznych. Jednak, jak podkreślają sami protestujący, prawdziwym powodem jest brak perspektyw dla młodych ludzi w kraju, wszechobecna korupcja i polityczna arogancja. Budżet był powodem do protestu, ale prawdziwą przyczyną jest to, że nie widzimy szans na pozostanie w Bułgarii, założenie firmy czy rodziny - mówi 18-letni Martin Atanassov, jeden z liderów młodzieżowych, cytowany przez niemieckiego nadawcę Deutsche Welle.
Według Transparency International Bułgaria zajmuje jedno z ostatnich miejsc w Unii Europejskiej pod względem zwalczania korupcji. Młodzi protestujący wskazują na dwóch głównych winnych obecnej sytuacji: byłego premiera Bojko Borisowa oraz oligarchę Deljana Pejewskiego, który jest objęty sankcjami USA i Wielkiej Brytanii, a którego partia wspiera obecną mniejszościową koalicję rządzącą... Jednak, jak podkreślają liderzy protestów, odsunięcie tych polityków od władzy to dopiero początek walki z systemową korupcją.
W protestach ogromną rolę odegrały media społecznościowe oraz influencerzy, którzy zachęcali młodych do wyjścia na ulice. W ciągu jednej nocy liczba użytkowników TikToka zaangażowanych w temat protestów wzrosła do 488 tysięcy - 70 razy więcej niż zwykle. Popularne stały się memy, protest songi i hasła, które łączą politykę z popkulturą, np. "Zabierz dziewczynę na randkę na protest".
W idealnym świecie o wiele lepiej jest przeczytać dłuższą analizę, ale memy to bardzo szybki sposób na przekazanie idei - przekazała DW influencerka Andrea Banda Banda.
Pokolenie Z, to określenie demograficzne osób urodzonych mniej więcej między połową lat 90. XX wieku a początkiem drugiej dekady XXI wieku.
Bułgaria ma jeden z najniższych w Unii Europejskiej wskaźników długu publicznego. Niemniej jednak budżet zaproponowany przez rząd zakłada zaciąganie znacznych pożyczek i podwyższenia podatków, a protestujący obawiają się, że zadłużanie spowoduje niesprawiedliwą redystrybucję środków, faworyzującą administrację, utrudni rozwój przedsiębiorczości i doprowadzi do niedofinansowania kluczowych sektorów. Największe obawy w kraju budzi szczególnie stan służby zdrowia. W tym sektorze protesty lekarzy i pielęgniarek trwają od roku.
Rząd, próbując uspokoić nastroje, zaproponował nowy projekt budżetu, który odracza podwyżki podatków o dwa lata. Jednak młodzi zapowiadają dalsze protesty, a opozycja złożyła wniosek o wotum nieufności wobec rządu. Eksperci podkreślają, że obecny kryzys może doprowadzić do przedterminowych wyborów.
Władze Bułgarii starają się bagatelizować demonstracje i twierdzą, że te są wymierzone głównie w przyjęcie przez kraj waluty euro - Sofia oficjalnie wejdzie do strefy 1 stycznia 2026 roku, co budzi obawy o wzrost cen.
W debacie publicznej, dotyczącej najnowszych wydarzeń w Bułgarii pojawia się jednak termin "orbanizacja". Nie chodzi o literówkę, ale nawiązanie do stylu rządów węgierskiego premiera Viktora Orbana. Eksperci z European Council on Foreign Relations (ECFR) ostrzegają, że Sofia może podążać ścieżką Budapesztu, gdzie demokracja została poważnie osłabiona.
Oprócz kwestii czysto ekonomicznych ogromny sprzeciw społeczny wywołały reformy sądownictwa w Bułgarii oraz działania rządu wobec niezależnych mediów. Młodzi Bułgarzy coraz częściej deklarują, że nie chcą żyć w kraju, gdzie demokracja jest zagrożona, a instytucje publiczne są podporządkowane interesom wąskiej grupy polityków i biznesmenów.
ECFR zauważa, że styl bułgarskich rządów wpisuje się w trend obowiązujący w niektórych krajach europejskich, a wyrażający się spójnością z amerykańską polityką zagraniczną. Ośrodek analityczny ocenia, że jest to swoista "droga do sukcesu politycznego na skróty", powodująca tworzenie się skorumpowanych i oportunistycznych rządów, wspieranych dzięki wojnie kulturowej wypowiedzianej Europie przez Donalda Trumpa.
Ośrodek zauważa jednak, że gwałtowność protestów i fakt, że uczestniczy w nich pokolenie Z, nieposiadające wspomnień z czasów komunistycznych, ani kryzysu hiperinflacji końca lat 90., świadczy o tym, że istnieje nie tylko społeczne poparcie dla UE, ale także potrzeba, by Wspólnota odważniej chroniła swoje procesy demokratyczne.
Według sondażu ośrodka Myara poparcie społeczne dla protestów w Bułgarii utrzymuje się na poziomie ponad 70 proc.