CBA weszło do dwóch resortów. Chodzi o program "Czyste Powietrze"

• Więcej informacji z Polski i świata znajdziesz na RMF24.pl.

We wtorek, 21 kwietnia 2026 roku, funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego prowadzili czynności w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz 16 funduszach wojewódzkich. Celem ich działań było zabezpieczenie dokumentacji dotyczącej programu "Czyste Powietrze" z okresu od 1 czerwca 2021 roku - podał rzecznik MKiS. W czynnościach uczestniczyło 65 funkcjonariuszy CBA oraz czterech przedstawicieli Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF).  

Służby zażądały przekazania wszystkich dokumentów związanych z opracowaniem zasad funkcjonowania i wdrożenia kolejnych etapów programu.

Postępowanie w sprawie prowadzi Prokuratura Europejska. 

Jak wskazał Pokorzelski, śledczy badają możliwe niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych podczas wdrażania programu "Czyste Powietrze". Szczególną uwagę zwrócono na lata 2022 i 2023, kiedy to wprowadzono istotne zmiany w zasadach programu.

W 2022 roku uruchomiono mechanizm prefinansowania, jednak - jak wskazują śledczy - zabrakło odpowiednich zabezpieczeń, które chroniłyby beneficjentów przed nadużyciami. Rok później, w 2023 roku, zniesiono limity kosztów jednostkowych dla prac termomodernizacyjnych. Te decyzje miały daleko idące konsekwencje.

Wprowadzone zmiany doprowadziły do licznych problemów wśród beneficjentów programu - przypomniał rzecznik MKiS. Zaczęły pojawiać się przypadki nieuczciwych praktyk ze strony wykonawców, a także trudności w rozliczaniu inwestycji. W efekcie w całym kraju wszczęto około 700 postępowań prokuratorskich i policyjnych. Część z nich została zainicjowana po zawiadomieniach złożonych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkie fundusze.

W związku z wykrytymi nieprawidłowościami, władze Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podjęły decyzję o wstrzymaniu programu w 2024 roku. Po przeprowadzeniu analizy i opracowaniu nowych zasad, program został wznowiony wiosną 2025 roku. W nowej odsłonie "Czystego Powietrza" wprowadzono szereg rozwiązań mających na celu zwiększenie bezpieczeństwa beneficjentów i ochronę przed nadużyciami.

Jak poinformował rzecznik prasowy ministra koordynatora służb specjalnych Jacek Dobrzyński, od wtorkowego poranka funkcjonariusze CBA prowadzą szeroko zakrojone działania mające na celu zabezpieczenie dokumentacji związanej z programem "Czyste Powietrze". Czynności te obejmują zarówno centralne urzędy administracji publicznej w Warszawie, jak i jednostki lokalne. W działaniach uczestniczą nie tylko agenci CBA, ale również przedstawiciele Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych.

W październiku 2025 roku Prokuratura Europejska przejęła śledztwo dotyczące nadużyć przy realizacji programu "Czyste Powietrze". Wcześniej sprawą zajmowała się Prokuratura Okręgowa w Szczecinie. Postępowanie ma charakter ogólnopolski, a ustalenia śledczych wskazują na wyrządzenie szkody finansowej sięgającej kilkudziesięciu milionów złotych. Do przestępstw miało dochodzić w latach 2022-2024.

Według informacji przekazanych przez prokurator Julię Szozdę, rzecznik Prokuratury Okręgowej w Szczecinie, głównym mechanizmem nadużyć było wyłudzanie środków pieniężnych na szkodę beneficjentów programu. 

Z programu "Czyste Powietrze" właściciele domów jednorodzinnych mogą otrzymać dotacje do wymiany starych pieców na bardziej ekologiczne np. pompy ciepła (obecnie nie można uzyskać wsparcia do zakupu pieców gazowych), a także do termomodernizacji budynku. Od kwietnia ub.r. obowiązkowym w programie jest przeprowadzenie przed inwestycją audytu energetycznego, a po niej - świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, które pokazuje, jak termomodernizacja przyczyniła się np. do ograniczenia zużycia ciepła.

Do sprawy we wtorek odniosła się Prokuratura Europejska, która potwierdziła, że w związku z trwającym śledztwem wyjaśniającym możliwe nielegalne działania związane z programem "Czyste Powietrze" na polecenie EPPO przeprowadzono przeszukania w celu zabezpieczenia dowodów zarówno w naczelnych jak i regionalnych instytucjach publicznych.

"Śledztwo zostało wszczęte przez EPPO w następstwie doniesień medialnych oraz innych dostępnych informacji wskazujących na potencjalne wady konstrukcyjne programu ;Czyste Powietrze;, które mogły umożliwić nieuczciwym wykonawcom wyłudzanie środków finansowych oraz wyrządzenie szkód tysiącom beneficjentów programu" - czytamy w komunikacie Europejskiej Prokuratury. 

Podkreślono, że ustalenia w prowadzonym śledztwie "mogą stanowić nadużycie władzy lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych". 

EPPO jest niezależnym organem prokuratorskim Unii Europejskiej. Odpowiada za prowadzenie postępowań przygotowawczych, ściganie oraz wnoszenie spraw do sądu w odniesieniu do przestępstw naruszających interesy finansowe Unii Europejskiej.