W Katedrze Wawelskiej w Krakowie przechowywana jest jedna z najcenniejszych relikwii chrześcijaństwa – fragment gwoździa, który według tradycji pochodzi z krzyża Chrystusa. Jego historia sięga XV wieku. Relikwię gwoździa król Władysław II Jagiełło i jego małżonka królowa Zofia otrzymali w 1425 r. od papieża Marcina V.

  • Wawelski Święty Gwóźdź to jedna z najcenniejszych relikwii chrześcijaństwa w Polsce, pochodząca z czasów Władysława Jagiełły.
  • Fragment gwoździa z Krzyża Pańskiego przekazał papież Marcin V królowi i królowej z okazji chrztu ich syna w XV wieku.
  • Relikwia ma zaledwie półtora centymetra, oprawiona w złoto z rubinami i diamentami, i obecnie przechowywana jest w barokowym relikwiarzu.

Relikwie związane z Męką Pańską od wieków stanowią jedne z najcenniejszych i najbardziej pożądanych pamiątek chrześcijaństwa. Wśród nich szczególne miejsce zajmują tzw. Święte Gwoździe, które według tradycji miały przebijać ciało Chrystusa podczas ukrzyżowania. Takie relikwie znajdziemy m.in. w skarbcu katedralnym w Trewirze, archikatedrze w Bambergu, a także w Katedrze Wawelskiej w Krakowie.

Wawelski fragment gwoździa jest jednym z najważniejszych tego typu eksponatów w Polsce i od wieków przyciąga zarówno wiernych, jak i badaczy, którzy próbują rozwikłać jego niezwykłą historię.

Święty Gwóźdź na Wawelu: Dar papieża dla króla Jagiełły

Historia wawelskiej relikwii sięga początku XV wieku. To właśnie wtedy papież Marcin V przekazał królowi Władysławowi Jagielle i jego żonie Zofii Holszańskiej fragment gwoździa z Krzyża Pańskiego. Był to dar szczególny, wręczony z okazji chrztu królewskiego syna, Władysława Warneńczyka, który urodził się 31 października 1424 roku.

Jak opowiada ks. prof. Jacek Urban, dziekan kapituły katedralnej: 

Cytat

Chrzest Władysława odbył się w lutym 1425 roku, a darem papieża dla króla Władysława Jagiełły, zapewne jako apostoła Litwy i jego małżonki Sonki, stał się fragment gwoździa z Krzyża Pańskiego. Uroczystość wprowadzenia relikwii odbyła się w Krakowie 29 czerwca 1425 roku, a więc 600 lat temu

Prawdopodobnie była to pierwsza tego typu relikwia, która trafiła do Polski. W związku z tym, że gwoździe z Golgoty są rzadkością, nie ma zbyt wielu miejsc na świecie, gdzie są zachowane. Jednym z nich jest Bazylika Świętego Krzyża z Jerozolimy w Rzymie. Tam przechowywane są relikwie przywiezione z Ziemi Świętej przez św. Helenę. Z tego właśnie miejsca miał zadysponować dar dla pary królewskiej ówczesny papież Marcin V.

Początkowo relikwia była własnością królewskiej pary, jednak po kilku latach Władysław Jagiełło zdecydował się przekazać ją katedrze na Wawelu, gdzie została otoczona kultem i czcią.

Gwóźdź z Krzyża Jezusa - jak wygląda wawelska relikwia

Wawelski fragment gwoździa mierzy niewiele ponad półtora centymetra. Został on osadzony na żelaznym gwoździu z XV wieku i przytwierdzony złotą opaską ozdobioną ośmioma rubinami i czterema diamentami. Pierwotny relikwiarz, w którym umieszczono relikwię, miał kształt gotyckiej monstrancji, a jego fundatorami byli kardynał Zbigniew Oleśnicki, biskup krakowski, oraz krakowska kapituła katedralna.

Niestety, oryginalny relikwiarz nie zachował się do naszych czasów. Obecnie relikwia przechowywana jest w barokowym relikwiarzu z drugiej ćwierci XVII wieku, ufundowanym przez arcybiskupa lwowskiego Stanisława Grochowskiego. Relikwiarz ten ma kształt owalnego wieńca z cierniowej korony, z którego promieniuje czterdzieści dwa promienie, a na szczycie umieszczono gotycką koronkę i figurkę anioła z krzyżem.

Autentyczność relikwii w Krakowie - czy fragment Świętgo Gwoździa z krzyża Chystusa jest autentyczny?

Prawdziwość wawelskiego gwoździa jest przedmiotem badań i dyskusji. Jak wyjaśnia ks. prof. Urban w rozmowie z dziennikarzem RMF FM Maciejem Sołtysem, "ta nasza relikwia, jej wiarygodność podnosi to, że jest taka maleńka, że to jest niewiele ponad paznokieć wielkości". 

Wielu badaczy podkreśla, że właśnie niewielkie rozmiary relikwii mogą świadczyć o jej autentyczności, ponieważ większe fragmenty byłyby trudniejsze do pozyskania i przekazania.

W Polsce poza Wawelskim Świętym Gwoździem szczególną czcią otaczane są także relikwie Krzyża Świętego przechowywane w klasztorze na Łysej Górze, a także relikwie u Dominikanów w Lublinie. 

Wawelski Święty Gwóźdź, obok innych relikwii, przypomina o tysiącletniej tradycji chrześcijańskiej Polski i jej powiązaniach z najważniejszymi wydarzeniami historii Kościoła.

Relikwie te są otaczane szczególną czcią w wielu katedrach i bazylikach Europy. Wśród nich znajdują się nie tylko gwoździe, ale także szata Chrystusa w Trewirze, perizonium w Kolonii, chusta św. Weroniki w Watykanie czy włócznia św. Maurycego w Wiedniu.

Zobacz również: