Dziś, 2 lutego, Kościół katolicki obchodzi Święto Ofiarowania Pańskiego, w Polsce znane jako Święto Matki Bożej Gromnicznej. To jedyny dzień w roku, kiedy błogosławione są świece. W kraju dzień kończy okres śpiewania kolęd i trzymania żłóbków.
- Święto Ofiarowania Pańskiego upamiętnia ofiarowanie Jezusa w świątyni jerozolimskiej i rytuał oczyszczenia Maryi, opisane w Ewangelii.
- W Polsce znane także jako Święto Matki Boskiej Gromnicznej
- Skąd wzięła się nazwa "gromnica"? Dowiesz się z tego artykułu.
- Chcesz wiedzieć więcej? Wejdź na rmf24.pl.
Święto Ofiarowania Pańskiego upamiętnia wydarzenie opisane w Ewangelii - ofiarowanie Jezusa w świątyni jerozolimskiej i rytuał oczyszczenia Maryi. Zostało ustanowione w 492 r. przez papieża Gelazego. Obchodzone jest czterdziestego dnia po Bożym Narodzeniu.
Nazwa święta wywodzi się od dwóch terminów greckich: "Hypapante" oraz "Heorte tou Katharismou", co oznacza „święto spotkania” i „oczyszczenia”.
Od końca XIV wieku święto to w Polsce nazywane jest również świętem Matki Boskiej Gromnicznej. Nazwa świec „gromnice” pochodzi od staropolskiego przymiotnika "gromny" - grzmiący. Gromnica, najczęściej wykonana z żółtego wosku, swoją nazwę zawdzięcza dawnemu zwyczajowi zapalania jej podczas burz. Wierzono, że jej płomień chroni domostwo przed uderzeniem pioruna - stąd właśnie "gromnica", od słowa "grom".
Gromnica była pierwszym przedwiosennym świętem poświęconym starosłowiańskiemu bogu Perunowi. Nazywano je inaczej Świętem Peruna. 2 lutego modlono się o urodzaj i nadejście wiosny. Po przyjęciu chrztu na ziemiach polskich święto znalazło swój wyraz w kalendarzu chrześcijańskim właśnie pod nazwą Matki Bożej Gromnicznej.
Gromnice wierni przynoszą do kościołów, by poświęcić je podczas uroczystej liturgii. W tradycji ludowej po powrocie z kościoła poświęconą gromnicą czyniono znak krzyża na belce stropowej, a jej płomień obnoszono po gospodarstwie. Wierzono, że sposób, w jaki pali się świeca, może zwiastować pomyślność lub nieszczęście. Gromnicę przechowywano w domu w bezpiecznym miejscu, często nad łóżkiem lub za belką stropową, i wyciągano ją w najtrudniejszych chwilach - podczas burz czy przy umierających.
W liturgii gromnica symbolizuje światłość Chrystusa, nawiązując do słów Ewangelii według św. Jana: "światłość prawdziwa, która oświeca każdego człowieka, gdy na ten świat przychodzi". Przypomina także o słowach Symeona z Ewangelii według św. Łukasza, który rozpoznał w Dzieciątku Jezus Zbawiciela i nazwał Go "światłem na oświecenie pogan".
Poświęcenie gromnicy rozpoczyna się od słów: "Oto nasz Pan przyjdzie z mocą", a jej płomień ma przypominać wierzącym o chrzcie świętym i Zmartwychwstałym Chrystusie, którego symbolem jest paschał.
Wraz ze Świętem Matki Bożej Gromnicznej kończy się w Polsce okres śpiewania kolęd oraz trzymania w kościołach żłóbków i choinek. Choć liturgicznie czas Bożego Narodzenia zamyka Święto Chrztu Pańskiego, to właśnie 2 lutego znikają ostatnie świąteczne dekoracje, a wierni zabierają poświęcone świece do domów.
Gromniczna to także dzień pełen ludowych zwyczajów i wierzeń. Obserwowano płomień świecy - skwiercząca wróżyła burzowy rok, a obficie kapiący wosk zapowiadał długą zimę.
Dym z gromnicy - według wierzeń - miał właściwości lecznicze, a Matka Boża Gromniczna była uznawana za opiekunkę chroniącą przed wilkami i innymi niebezpieczeństwami.
W polskiej kulturze dzień ten symbolizuje także połowę zimy, co znalazło odzwierciedlenie w licznych przysłowiach, takich jak: "Gromnica, zimy połowica" czy "Na Gromniczną mróz - szykuj chłopie wóz".
Od 1997 roku, decyzją papieża Jana Pawła II, 2 lutego obchodzony jest także Światowy Dzień Życia Konsekrowanego. Według najnowszych danych, w Polsce i za granicą pracuje ponad 10 tysięcy polskich zakonników i ponad 16 tysięcy sióstr zakonnych. Najliczniejsze zgromadzenia to franciszkanie, salezjanie, nazaretanki czy elżbietanki.
