Badania prowadzone nad populacją rekinów grenlandzkich z północnego Atlantyku i Arktyki dostarczyły jednych z najbardziej interesujących danych dotyczących długości życia kręgowców morskich. Analizy sugerują, że niektóre osobniki tego gatunku mogą żyć kilkaset lat. Dokładne określenie ich wieku nadal obarczone jest jednak dużą niepewnością.
- Najnowsze informacje z kraju i ze świata znajdziesz na RMF24.pl. Bądź na bieżąco.
Rekin grenlandzki (Somniosus microcephalus) to gatunek występujący w zimnych wodach Arktyki i północnego Atlantyku. W warunkach głębinowych prowadzi bardzo powolny tryb życia - charakteryzuje się niskim tempem wzrostu, późnym dojrzewaniem i długim cyklem życia.
Snop światła w jego stronę, cytując m.in. badania opublikowane w "Science", rzucił portal Ecoticias. W ramach jednego z badań, po przeanalizowaniu 28 samic rekina grenlandzkiego, stwierdzono, że największy, mierzący 502 cm osobnik może mieć aż 392 lata. Co ciekawe, poziom błędu jest niemały, bowiem wynosi plus/minus 120 lat.
Zakładając, że wspomniany rekin rzeczywiście ma 392 lata, urodził się w czasach, gdy Polską władali królowie z dynastii Wazów.
Określanie wieku rekinów grenlandzkich jest trudne, ponieważ nie posiadają one twardych struktur, takich jak łuski czy kręgi, które u innych ryb pozwalają na liczenie przyrostów rocznych.
W badaniach stosuje się za to analizę oczu. U opisywanego gatunku zawierają one białka, które powstają jeszcze przed urodzeniem i nie degradują się wraz z wiekiem. Dzięki temu zachowują swoisty chemiczny znacznik czasu. Badając oko metodą radiowęglową, można porównać sygnały izotopowe z historycznymi zmianami w atmosferze, w tym z tzw. "bombowym impulsem" pozostawionym przez próby jądrowe na początku lat 60. XX w.
Metoda ta pozwala na szacowanie wieku, ale nie daje dokładnej daty urodzenia konkretnego osobnika - podkreślają naukowcy.
Rekin grenlandzki należy do najwolniej rosnących znanych kręgowców. Rośnie w tempie mniejszym niż 1 cm na rok.
Osiągnięcie dojrzałości płciowej może zająć mu ponad sto lat — w niektórych analizach szacuje się, że nawet ponad 150 lat. Tak wolne tempo życia oznacza, że populacja odnawia się bardzo powoli, a każdy osobnik jest cenny, bo nie może być łatwo zastąpiony.
Gatunek ten jest szczególnie podatny na presję środowiskową i działalność człowieka. Największym zagrożeniem pozostaje dlań przypadkowy odłów w sieciach rybackich, ocieplenie klimatu czy degradacja wód.
Rekin grenlandzki to drapieżnik i padlinożerca. Jego dieta obejmuje ryby, głowonogi oraz inne organizmy morskie, a w przypadku większych osobników także ssaki morskie.
Naukowcy próbują ustalić, dlaczego rekin grenlandzki może żyć tak długo. Jednym z możliwych wyjaśnień są mechanizmy naprawy DNA. Badania genomu ujawniły, że ryba ta ma wyjątkowo rozbudowany system ochrony i regeneracji materiału genetycznego.
Z kolei inne badania wykazały, że rekiny grenlandzkie potrafią zachować sprawny układ wzrokowy mimo bardzo zaawansowanego wieku, życia w niemal całkowitej ciemności oraz obecności pasożytów atakujących oczy. Dobrym konserwantem może być także lodowata woda.
Potrzebne są jednak dalsze badania i analizy - podkreślają naukowcy.
Wiedza ta ma znaczenie nie tylko dla zrozumienia biologii rekina grenlandzkiego, ale także dla szerszych zagadnień, takich jak mechanizmy starzenia się organizmów kręgowych czy adaptacje do życia w ekstremalnych warunkach głębinowych.
