Polskie władze odzyskały niezwykle cenny eksponat. To pochodzący z XV wieku manuskrypt z dziełami św. Augustyna, który prawie 40 lat temu został skradziony z Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu. Uroczyste przekazanie tego rękopisu odbyło się w Ambasadzie RP w Paryżu.
- Chcesz być na bieżąco? Więcej aktualnych wiadomości z kraju i ze świata znajdziesz na RMF24.pl.
Skradziony pod koniec lat 80. XX wieku z Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu XV-wieczny manuskrypt z dziełami św. Augustyna wraca do macierzystych zbiorów. Uroczyste przekazanie zabytkowego rękopisu ministrze kultury Marcie Cienkowskiej przez przedstawicieli paryskiej galerii Les Enluminures odbyło się w czwartek, 12 lutego 2026 roku, w Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Paryżu.
Manuskrypt pochodzi z lat 1471-1475. Pierwotnie należał do zbiorów kościoła św. Piotra i Pawła w Legnicy. Został spisany na papierze z licznymi zdobieniami i barwnymi inicjałami. Po zakończeniu II wojny światowej, wraz z innymi zbiorami bibliotecznymi Dolnego Śląska, trafił do Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu. Jednym ze spisanych w rękopisie dzieł są "Wyznania" (Confessions) św. Augustyna, które przedstawiają żywot samego świętego i jego doświadczenia duchowe. Niekiedy "Wyznania" wskazywane są jako przykład pierwszej znanej autobiografii świata zachodniego.
Manuskrypt z dziełami św. Augustyna zatytułowany "Augustinus, Aurelius. Confessions. De baptismo contra Donatistas. De libero arbitrio voluntatis. De divinatione demonum. De diversis quaestionibus ad Simplicianum", został nabyty przez galerię Les Enluminures na aukcji w 2024 roku. Wówczas, pomimo dokładnej analizy proweniencyjnej, nie było możliwe ustalenie jego dokładnego pochodzenia. Badania utrudniał również brak informacji o kradzieży rękopisu w literaturze tematycznej.
Powodem był między innymi fakt, że w czasie kradzieży została wycięta tylko część manuskryptu - dwa z siedmiu jego dzieł pozostawiono na miejscu, a ślady kradzieży zostały dokładnie zatarte. Pozostawiona część rękopisu miała zmylić pracowników Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu. Na trop rękopisu na początku 2025 r. natrafił ekspert Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu dr Antoine Haaker.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej zwróciło się wówczas do paryskiej galerii Les Enluminures, jak tylko nowe ustalenia poddały w wątpliwość legalne pochodzenie oferowanego do sprzedaży manuskryptu.
Szeroko zakrojone badania przeprowadzone przez dr Antoine Haakera, przy aktywnej współpracy galerii Les Enluminures z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ostatecznie pozwoliły potwierdzić, że odnaleziony rękopis został skradziony z wrocławskich zbiorów bibliotecznych. Przekazanie przez galerię Les Enluminures manuskryptu z dziełami św. Augustyna, podkreśla znaczenie współpracy międzynarodowej w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i zwalczania nielegalnego handlu dziełami sztuki i rękopisami. Bliska współpraca i zrozumienie pracowników galerii Les Enluminures przyczyniły się do powrotu utraconego dobra do macierzystych zbiorów.
W 2025 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zakończyło 25 postępowań restytucyjnych. Obecnie prowadzimy prawie 200 spraw restytucyjnych w 18 krajach. Od 2008 roku odzyskanych zostało 883 pojedynczych dóbr kultury.
