Na murach średniowiecznego Zamku Hermana położonego na brzegu rzeki, zawieszono olbrzymi transparent, na którym wizerunek Adolfa Hitlera krzyżuje się z Władimirem Putinem. Plakat opatrzony jest wszystko mówiącym napisem: "Putler - zbrodniarz wojenny".
Dziś, w Dniu Europy, świętujemy pokój i wolność... W tym samym czasie, obok nas, trwa już czwarty rok wojna na pełną skalę, rozpętana przez Putina. Dyktatora nazywamy dyktatorem, zbrodnie wojenne są zbrodniami wojennymi - mówi dla estońskiego serwisu ERR dyrektorka mieszczącego się w twierdzy muzeum Maria Smorzhevskikh-Smirnova.
To już trzeci rok Estończycy wywieszają podobny transparent, skierowany na sąsiedni, rosyjski Iwanogród, tak by Rosjanie mogli go zobaczyć.
Ci nie pozostają bierni i odpowiadają. Co roku o tej porze na nabrzeżu Iwanogrodu instalowane są scena i ekrany, na których wyświetlana jest transmisja z parady zwycięstwa w Moskwie. Później następuje koncert, słyszany po estońskiej stronie.
Narwę i Iwanogród łączy most na rzece. Jak twierdzą Estończycy, ich miasto graniczne jest poddawane nieustannym prowokacjom, od zakłócania systemów GPS, przez balony latające nad miastem z wypisaną literą "Z" - symbolem rosyjskiej agresji w Ukrainie - po regularne próby naruszenia granicy.
W maju 2024 roku rosyjscy pogranicznicy usunęli boje nawigacyjne po estońskiej stronie rzeki. Talin informował wówczas, że lokalizacja boi między Rosją a Estonią jest przedmiotem sporu od czasu pełnowymiarowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku, a Moskwa odpowiedziała wtedy, publikując "korektę" granicy morskiej kraju na wschodzie basenu Morza Bałtyckiego.
Rzeka Narwa, oddzielająca oba kraje, wypływa z jeziora położonego między Rosją a Estonią i wpływa do Zatoki Fińskiej, części Morza Bałtyckiego.
Nie zamierzamy rozpoczynać trzeciej wojny światowej, ale widzimy ciągłe próby sprowokowania nas do zrobienia czegoś, co miałoby poważniejsze skutki - mówił w 2024 roku dla serwisu Politico Egert Belitsev, dyrektor generalny estońskiej policji i straży granicznej.
Ludność Narwy jest podzielona. Jak podaje France24, niektórzy rosyjskojęzyczni członkowie społeczności lokalnej tęsknią za dawnymi czasami, ale inni obawiają się imperialnych ambicji Moskwy. Estońscy cywile przechodzą szkolenia wojskowe i są przygotowywani na wszelkie możliwe scenariusze.
Mają ku temu istotne powody. W 2022 roku, niedługo po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji na Ukrainę, Władimir Putin zasugerował, że Narwa historycznie należy do Rosji. Estoński MSZ wezwał wówczas ambasadora Moskwy z prośbą o wyjaśnienie tego stanowiska.
Narwa jest trzecim co do wielkości miastem Estonii, prawie wszyscy mieszkańcy mówią tam po rosyjsku, a 1/3 z nich posiada rosyjski paszport.
To idealny punkt wyjścia dla Kremla, który jest mistrzem w podsycaniu etnicznych waśni, co udowadniano już w Gruzji, Mołdawii czy ukraińskim Donbasie.
W rozmowie z Politico Belitšev opisuje ten punkt jako "koniec wolnego świata" i pyta, czy sojusznicy Estonii z NATO są gotowi na wszystko, by móc bronić Narwy. Jego zdaniem nie jesteśmy przygotowani na to, co może się tam wydarzyć.