Lista zadań zgłoszonych do programu SAFE zostanie pokazana "w stosownym czasie", lecz szczegóły będą ujawnione. Takie informacje przekazał wiceszef Ministerstwa Obrony Narodowej Cezary Tomczyk. W ubiegłym tygodniu Komisja Europejska zatwierdziła polski plan w ramach tego projektu. Polska wnioskowała w nim o dofinansowanie 139 projektów na kwotę 43,7 mld euro.
- Lista zadań realizowanych przez Polskę w ramach programu SAFE zostanie przedstawiona przez rząd w odpowiednim czasie, szczegóły pozostaną niejawne ze względów bezpieczeństwa.
- Do programu SAFE zgłosiło się 19 państw UE; plany pierwszych ośmiu krajów zostały już zatwierdzone przez KE.
- Polska otrzyma największe wsparcie - 43,7 mld euro; inne kraje z dużymi kwotami to Rumunia (16,7 mld euro) i Włochy (14,9 mld euro).
- Co dokładnie zakłada program SAFE? Dowiesz się z tego artykułu.
- Chcesz być na bieżąco? Wejdź na rmf24.pl.
26 stycznia Komisja Europejska zaakceptowała polski plan narodowy, dotyczący wydatkowania pieniędzy na obronność z programu SAFE, czyli Security Action For Europe. Polska wnioskowała o dofinansowanie 139 projektów na kwotę 43,7 mld euro.
Zgodnie z przygotowywanym obecnie przez rząd projektem ustawy, pieniądze trafią do specjalnie powołanego w tym celu funduszu w BGK. Wydawać je będą mogli szefowie resortów, którzy będą realizować pozytywnie zaopiniowane przez KE projekty.
Jak przekazał dziś w TVN24 wiceszef MON Cezary Tomczyk, formalności dotyczące programu SAFE będą zamykane do końca marca. Również w tym czasie będziemy chcieli pokazać listę zadań, które będziemy chcieli realizować - mówił Tomczyk.
Jak dodał, lista ta będzie dostępna i pokazana przez rząd "w stosownym czasie", lecz szczegóły pozostaną ukryte. Wojsko ma to do siebie, że bardzo wiele spraw, które dotyczą szczegółów naszej armii jest ukryte, natomiast lista zadań (...) będzie pokazana w oczywisty sposób - dodał.
Program SAFE powstał w 2025 r. w celu wspierania państwa UE we wzmacnianiu ich potencjału obronnego. To odpowiedź na rosnące zagrożenie ze strony Rosji oraz niepewności wokół dalszego zaangażowania Stanów Zjednoczonych w Europie.
Założeniem programu jest też zmniejszenie uzależnienia od uzbrojenia z USA i wzmocnienie przemysłów obronnych państwa unijnych. Dlatego koszt komponentów wyprodukowanych w państwach zaangażowanych w SAFE musi wynieść co najmniej 65 proc. Program przewiduje łącznie 150 mld euro wsparcia w postaci nisko oprocentowanych pożyczek na zakupy sprzętu wojskowego - w dużej mierze produkowanego w Europie.
SAFE wspiera pozyskiwanie priorytetowych produktów obronnych, podzielonych na dwie kategorie:
Kategoria 1
- Amunicja i pociski
- Systemy artyleryjskie, w tym umożliwiające precyzyjne uderzenia na dużą odległość
- Możliwości walki naziemnej i ich systemy wsparcia, w tym wyposażenie żołnierzy i broń piechoty
- Małe drony (klasa NATO 1) i powiązane systemy antydronowe
- Ochrona infrastruktury krytycznej
- Cyberbezpieczeństwo
- Mobilność wojskowa, w tym przeciwdziałanie mobilności
Kategoria 2
- Systemy obrony powietrznej i przeciwrakietowej
- Możliwości nawodne i podwodne na morzu
- Drony inne niż małe drony (klasy NATO 2 i 3) oraz powiązane systemy antydronowe
- Strategiczne czynniki wspomagające, takie jak między innymi strategiczny transport lotniczy, tankowanie w powietrzu, systemy C4ISTAR, a także zasoby i usługi kosmiczne
- Ochrona zasobów kosmicznych
- Sztuczna inteligencja i wojna elektroniczna
Łącznie do udziału w programie zgłosiło się 19 państw członkowskich. Plany pierwszych ośmiu krajów członkowskich biorących udział w programie SAFE KE zatwierdziła 16 stycznia. Na zatwierdzenie czekają jeszcze Węgry, Francja i Czechy.
Po zatwierdzeniu planów przez KE ostateczną decyzję o ich przyjęciu podejmą państwa członkowskie w Radzie UE, na co mają cztery tygodnie.
Plany inwestycji w obronność narodową zatwierdzone przez Komisję Europejską:
- Belgia 8 340 027 698 euro
- Bułgaria 3 261 700 000 euro
- Chorwacja 1 700 000 000 euro
- Cypr 1 181 503 924 euro
- Dania 46 796 822 euro
- Estonia 2 343 897 000 euro
- Finlandia 1 000 000 000 euro
- Grecja 787 669 283 euro
- Hiszpania 1 000 000 000 euro
- Litwa 6 375 487 000 euro
- Łotwa 3 497 870 000 euro
- Polska 43 734 100 805 euro
- Portugalia 5 841 179 332 euro
- Rumunia 16 680 055 394 euro
- Słowacja 2 316 674 361 euro
- Włochy 14 900 000 000 euro
SAFE zapewni do 150 miliardów euro w postaci długoterminowych pożyczek państwom członkowskim ubiegającym się o pomoc finansową na inwestycje w zdolności obronne. Pożyczki te sfinansują pilne i zakrojone na szeroką skalę działania w zakresie zamówień publicznych.
Jeśli państwo uczestniczące w SAFE zamierza złożyć zamówienie na bardziej zaawansowane systemy - np. obrony powietrznej i przeciwrakietowej - to taki projekt musi spełniać dodatkowo bardziej rygorystyczne warunki, np. zapewniona będzie musiała być możliwość modyfikowania w razie potrzeby sprzętu bez ograniczeń.
Projekty finansowane z SAFE mają być realizowane w ramach wspólnych zamówień, z udziałem co najmniej jednego państwa UE lub Ukrainy. Przewidziano jednak czasowy wyjątek od tej reguły - przez pierwszy rok funkcjonowania SAFE możliwe jest finansowanie nie tylko projektów wspólnych, ale także takich, które już się rozpoczęły i są realizowane na zamówienie jednego państwa członkowskiego. Ma to wspomóc terminową dostawę kluczowych zasobów.
W programie pożyczkowym będzie mogła brać udział także Ukraina, co ma dodatkowo wzmocnić potencjał jej przemysłu zbrojeniowego i wspomóc ją w wojnie obronnej z Rosją. Zgodnie z planami przedstawionymi przez stolice, 15 spośród 19 państw członkowskich biorących udział w SAFE planuje realizować projekty zbrojeniowe wspólnie z Ukrainą; taki plan ma również Polska.
Program został też udostępniony Norwegii i Szwajcarii jako krajom stowarzyszonym oraz państwom, które zawrą z UE porozumienie o partnerstwie obronnym, takim jak Wielka Brytania czy Kanada.
