To będzie bezprecedensowa kontrola NIK w Narodowym Banku Polskim. Jak ustaliła "Rzeczpospolita", Najwyższa Izba Kontroli skontroluje całość działalności NBP. Chodzi o sposób, w jaki NBP wydaje 2 mld zł swojego rocznego budżetu. Zdaniem gazety ta kontrola może być pokłosiem propozycji prezydenta Karola Nawrockiego i prezesa NBP Adama Glapińskiego w sprawie tzw. polskiego SAFE 0 proc.
- Najwyższa Izba Kontroli przeprowadzi bezprecedensową, pełnozakresową kontrolę działalności Narodowego Banku Polskiego.
- Kontrola potrwa rok, a szczegółowy program objęty jest tajemnicą.
- Chcesz być na bieżąco? Wejdź na rmf24.pl.
Kontrolerzy NIK, jak pisze "Rzeczpospolita", sprawdzą nie tylko, czy NBP gospodarował budżetem zgodnie z przepisami, ale także czy robił to oszczędnie. Kontrola potrwa aż rok.
Rzecznik Izby Bartłomiej Pograniczny mówi, że szczegółowy program kontroli jest objęty tajemnicą kontrolerską. Według ustaleń "Rzeczpospolitej" NIK właśnie typuje jej zakres - także to, jakie lata obejmie i ilu kontrolerów wysłanych zostanie do banku centralnego.
Jak pisze gazeta, na posiedzeniu sejmowej Komisji ds. Kontroli Państwowej wiceprezes NIK Jacek Kozłowski zdradził posłom, że "będzie to pełnozakresowa, szeroka kontrola obejmująca całość działalności tej instytucji". Pełna będzie w tym zakresie, że analizie przedkontrolnej poddajemy cały obszar gospodarki finansowej NBP, identyfikujemy obszary szczególnie wrażliwe i w tych obszarach będziemy się koncentrować. Stąd sformułowanie "wybrane elementy". Ale w analizie przedkontrolnej przyglądamy się całości działania NBP, bo ona bardzo dawno przez NIK nie była w takim zakresie kontrolowana - mówił w Sejmie.
Jest co kontrolować. NBP jest co roku niby sprawdzany w ramach kontroli wykonania budżetu, ale to nie o to przecież chodzi, tylko o to, jak NBP wydaje ponad 2 mld zł na swoje utrzymanie. To kwota kolosalna, ale właściwie niezbadana. To rodzi poczucie bezkarności. Ta kontrola NIK jest bardzo potrzebna, ale musi iść szeroko i być porządnie, wnikliwie przeprowadzona - mówi "Rz" anonimowo jeden z wieloletnich pracowników NBP.
Według nieoficjalnych informacji na usługi obce, w tym konsulting, promocję i ekspertyzy NBP wydaje nawet kilkaset milionów złotych.
"Rzeczpospolita" przypomina, że ostatnie dwie kontrole NIK w NBP zostały przeprowadzone w latach 2020 i 2024. Obecnie w ramach kontroli wykonania budżetu państwa za 2025 r., co jest standardem, NIK bada wykonanie przez NBP założeń polityki pieniężnej. Ta kontrola ma zakończyć się w maju. Zaraz potem ma ruszyć jednak dużo szersza kontrola. Jak wskazuje źródło gazety w NIK, może zostać przyspieszona "ze względu na aktywność Glapińskiego z prezydentem w zakresie kreatywnego podejścia do rezerw złota". Domagają się tego posłowie sejmowej Komisji Finansów Publicznych.
Posłanka KO Katarzyna Kierzek-Koperska złożyła wniosek o przeprowadzenie w trybie pilnym kontroli doraźnej w zakresie prawidłowości sporządzania sprawozdań finansowych w latach 2022-2025. Jak zauważa gazeta, kontekst jest oczywisty - dotyczy właśnie prezydenckiego projektu polski SAFE 0 proc. Posłowie chcą wiedzieć, czy wykazywana od kilku lat przez NBP strata, szacowana na 100 mld zł, jest prawdziwa.
Prezydent Karol Nawrocki wraz z prezesem NBP Adamem Glapińskim 4 marca zaproponowali alternatywę dla unijnego SAFE - czyli polski SAFE 0 proc. Projekt miałby gwarantować 185 miliardów złotych na zbrojenia. Ta pożyczka byłaby pozbawiona odsetek.
A co dokładnie znalazło się w projekcie "SAFE 0 procent"? Opublikowany na stronach sejmowych i na stronie prezydenta projekt zakłada utworzenie Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych, którego podstawowym źródłem finansowania będą środki pochodzące z zysku Narodowego Banku Polskiego. "Mechanizm ten polega na kierowaniu części zysku NBP do Funduszu, gdzie środki te mogą być natychmiast przeznaczane na finansowanie wieloletnich przedsięwzięć inwestycyjnych, z pominięciem ograniczeń wynikających z rocznego planowania budżetowego" - czytamy.
NBP nie odpowiedział na pytania "Rzeczpospolitej", jak ocenia decyzję o pełnej kontroli wydatków banku.
