Pierwsza encyklika Leona XIV. Papież przeprasza i ostrzega w związku z AI

• 25 maja 2026 roku opublikowano pierwszą encyklikę papieża Leona XIV "Magnifica humanitas".
• Dokument porusza temat miejsca człowieka w erze cyfrowej i wyzwań związanych z rozwojem nowych technologii.
• Papież wzywa do budowania świata, w którym AI służy dobru wspólnemu, prawdzie, sprawiedliwości i pokojowi.
• Najnowsze informacje z kraju i ze świata znajdziesz na rmf24.pl.

Encyklika "Magnifica humanitas" została opublikowana 25 maja. Leon XIV podpisał ją 15 maja, dokładnie w 135. rocznicę ogłoszenia Rerum Novarum Leona XIII. Wzorem swojego poprzednika, Leon XIV napisał encyklikę społeczną poświęconą jednemu z głównych wyzwań współczesności.

Już w pierwszych słowach encykliki papież stawia przed ludzkością wybór: "Wspaniałe człowieczeństwo stworzone przez Boga staje dziś wobec decydującego wyboru: wznieść nową wieżę Babel albo budować miasto, w którym Bóg i ludzkość zamieszkują razem". Leon XIV podkreśla, że technologia "nie jest siłą przeciwstawną osobie ludzkiej", ale "nie jest też neutralna, ponieważ przyjmuje oblicze tych, którzy ją projektują, finansują, regulują i wykorzystują".

Papież przypomina, że fundamentem społecznej nauki Kościoła jest godność osoby ludzkiej, nienaruszalność praw człowieka oraz uznanie praw mniejszości. 

Leon XIV podkreśla, że "promowanie dobra wspólnego nie może być nigdy oddzielone od poszanowania prawa narodów do istnienia, do zachowania własnej tożsamości oraz do wnoszenia swej oryginalności do rodziny narodów".

Papież ostrzega przed koncentracją technologii w rękach nielicznych. Jego zdaniem pogłębia to przepaść między uczestnikami rewolucji cyfrowej a tymi, którzy pozostają na jej marginesie.

Zwraca też uwagę na sprawiedliwość społeczną. "Sposób, w jaki społeczeństwo traktuje migrantów, pokazuje, czy jego rozumienie sprawiedliwości opiera się na strachu czy też braterstwie" - zaznacza. Papież apeluje o ochronę "prawa do nadziei" osób zmuszonych do migracji oraz o usuwanie przyczyn przymusowych wyjazdów.

Leon XIV podkreśla też konieczność jasnego określenia odpowiedzialności na każdym etapie rozwoju i wdrażania AI, niezależnego nadzoru oraz edukacji użytkowników. "Nie wystarczy, by AI była bardziej moralna, jeśli o tej moralności decydują nieliczni".

Leon XIV apeluje o rozbrojenie sztucznej inteligencji. "Rozbroić AI znaczy wyrwać ją z logiki zbrojnej rywalizacji, która dzisiaj nie jest już wyłącznie militarna, lecz także ekonomiczna i poznawcza. Rozbroić nie znaczy wyrzec się technologii, lecz nie dopuścić, by zapanowała nad tym, co ludzkie" - pisze papież.

Jeden z rozdziałów encykliki poświęcony jest "ekologii komunikacji" opartej na prawdzie. Papież apeluje o przejrzystość w selekcji treści, ochronę danych osobowych, rzetelne dziennikarstwo i rozwijanie krytycznego myślenia. "Szkoła powinna być miejscem, w którym człowiek uczy się szukać i miłować prawdę" - podkreśla Leon XIV.

Papież podkreśla, że transformacja cyfrowa nie może prowadzić do bezrobocia i wykluczenia. "Technologia może uwolnić człowieka od ciężkich i powtarzalnych zadań, nie powinna jednak prowadzić do bezrobocia w imię redukcji kosztów i maksymalizacji zysków". Wskazuje też na potrzebę odnowy ruchu związkowego.

Leon XIV zauważa, że "rewolucja cyfrowa zmienia sposób, w jaki prowadzi się konflikty". Ostrzega przed bronią opartą na AI. "Nie istnieje żaden algorytm, który mógłby uczynić wojnę moralnie dopuszczalną" - zaznacza. Papież wzywa do odejścia od teorii "wojny sprawiedliwej" i do promowania dialogu, dyplomacji i przebaczenia.

Encyklika zwraca uwagę na nowe formy zniewolenia, takie jak wyzysk pracowników przy wydobyciu metali ziem rzadkich czy masowe gromadzenie danych. "Kościół ponawia stanowcze potępienie wszelkiej formy niewolnictwa, handlu ludźmi i utowarowienia osób" - zaznacza Leon XIV. Papież prosi także o przebaczenie za opóźnienie, z jakim Kościół w przeszłości potępił "plagę niewolnictwa".

Papież ostrzega przed ryzykiem kontroli społecznej i profilowania, które mogą prowadzić do dyskryminacji. "Profilowanie, przewidywanie i ukierunkowywanie zachowań stanowią nową władzę, która może prowadzić do dyskryminacji osób najsłabszych" - podkreśla Leon XIV.

Leon XIV zachęca do budowania "cywilizacji miłości" i dialogu, także między religiami. "Kto posługuje się imieniem Boga, aby usprawiedliwiać terroryzm, przemoc albo wojnę, ten zdradza Jego oblicze: walczyć w imię religii znaczy w rzeczywistości uderzać w samą religię".

Na zakończenie encykliki papież zachęca wiernych, aby w świecie nowych technologii pozwolili prowadzić się światłu Ewangelii, wybierając "pewien sposób życia chrześcijańskiego: powściągliwy i wymagający". Tak, abyśmy wszyscy "mogli dawać świadectwo o pięknie wspaniałego człowieczeństwa, w którym mieszka Bóg".