Wielki Czwartek to dzień o głębokim znaczeniu religijnym, który rozpoczyna Triduum Paschalne i przybliża wiernych do świąt Wielkanocnych. To czas wspomnienia Ostatniej Wieczerzy, ustanowienia sakramentów oraz licznych tradycji i zwyczajów, zarówno w Polsce, jak i w innych krajach Europy. Sprawdź, co wydarzyło się w Wielki Czwartek, jakie obrzędy są z nim związane oraz jakie ciekawostki kryją się za tym wyjątkowym dniem.
- Wielki Czwartek upamiętnia Ostatnią Wieczerzę Jezusa z uczniami, podczas której ustanowiono sakrament Eucharystii i kapłaństwa.
- Tego dnia w kościołach odbywają się wyjątkowe msze, milkną dzwony, a w wielu krajach kultywowane są różnorodne tradycje, m.in. spożywanie zielonych potraw.
- Wielki Czwartek nie jest dniem wolnym od pracy ani szkoły w Polsce, choć w niektórych krajach europejskich przysługuje wtedy dzień wolny.
Wielki Czwartek to wyjątkowy dzień w kalendarzu chrześcijańskim, który rozpoczyna Triduum Paschalne, czyli trzy najważniejsze dni poprzedzające Wielkanoc. Data tego święta jest ruchoma, zależna od terminu Wielkanocy, jednak zawsze przypada w czwartek. To właśnie w Wielki Czwartek wierni wspominają Ostatnią Wieczerzę Jezusa Chrystusa z apostołami, która miała miejsce w Wieczerniku.
Zgodnie z przekazem biblijnym, podczas Ostatniej Wieczerzy Jezus zebrał wokół siebie dwunastu uczniów. Był to czas pożegnania, ale także moment ustanowienia dwóch ważnych sakramentów: Eucharystii oraz kapłaństwa. To wtedy Chrystus, wiedząc o nadchodzącej zdradzie Judasza, obmył uczniom nogi, dając przykład pokory i służby. Zapowiedział także przyjście Ducha Świętego oraz trudne czasy dla swoich wyznawców. Wydarzenia te stanowią fundament dla liturgii Wielkiego Czwartku.
W Wielki Czwartek w kościołach katolickich odprawiana jest szczególna Msza Wieczerzy Pańskiej. W katedrach odbywa się także Msza Krzyżma, podczas której święci się oleje używane do sakramentów. Charakterystycznym elementem liturgii jest obrzęd obmycia nóg wybranym osobom, najczęściej ubogim lub więźniom, co symbolizuje gest Jezusa wobec apostołów. Obrzęd ten został wprowadzony do Kościoła powszechnego w 1979 roku i jest praktykowany w wielu parafiach.
W trakcie wieczornej mszy milkną dzwony kościelne, które ponownie rozbrzmiewają dopiero w poranek wielkanocny. Ich miejsce zajmują drewniane kołatki, których dźwięk towarzyszy liturgii aż do Wigilii Paschalnej.
Dawniej w Polsce, począwszy od Wielkiego Czwartku, przez sześć dni powstrzymywano się od ciężkich prac, takich jak przędzenie, młócenie zboża czy pranie. W niektórych regionach praktykowano także zwyczaj "wieszania Judasza", polegający na publicznym ukaraniu kukły symbolizującej zdrajcę Jezusa. Zwyczaj ten, choć dziś uznawany za kontrowersyjny i rzadko spotykany, jeszcze niedawno bywał obecny w niektórych miejscowościach.
Wielki Czwartek jest także świętem duchownych - to dzień, w którym wierni składają życzenia i wręczają kwiaty swoim kapłanom, upamiętniając ustanowienie sakramentu kapłaństwa.
Wielki Czwartek obchodzony jest na różne sposoby w krajach europejskich. W Austrii istnieje zwyczaj jedzenia czegoś zielonego, co ma symbolizować odrodzenie i nadzieję. W Czechach dzień ten nazywany jest "Zielonym Czwartkiem", a mieszkańcy pieką specjalne drożdżowe bułeczki zwane "judaszami". Na Słowacji gospodynie dokładnie czyszczą naczynia przed świętami, a w Danii Wielki Czwartek jest dniem wolnym od pracy i nauki. We Francji dzieci przygotowują gniazda, do których wielkanocny zajączek przynosi czekoladowe jajka.
W Polsce Wielki Czwartek nie jest dniem ścisłego postu, choć wielu wiernych zachowuje wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych. Tradycyjnie tego dnia nie ma obowiązku spożywania konkretnych potraw, choć w niektórych regionach praktykuje się jedzenie zielonych warzyw, nawiązując do zwyczajów krajów sąsiednich.
W Polsce Wielki Czwartek nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy ani szkoły. Jednak w niektórych krajach, takich jak Dania, dzień ten jest oficjalnym świętem i dniem wolnym od zajęć.
