Niskie temperatury powodują obkurczenie naczyń krwionośnych oraz utratę wrażliwości na bodźce bólowe. Brak reakcji na ból obserwuje się, gdy temperatura skóry spada poniżej 10°C. W fazie tajania skóry tworzą się kryształki lodu, które uszkadzają tkankę i powodują rozwój stanu zapalnego. Na dalszym etapie przepływ krwi przez naczynia ulega spowolnieniu, powstają obrzęki w obrębie tkanek i dochodzi do niedokrwienia.
Odmrożenia powstają szczególnie w miejscach przylegania skóry do chrząstek i kości. Długotrwała ekspozycja na niskie temperatury może spowodować odmrożenia rąk lub stóp, co może nawet doprowadzić do ich amputacji.
Odmrożenia klasyfikuje się podobnie jak oparzenia.
- W stopniu I dochodzi do zblednięcia skóry z towarzyszącym brakiem reakcji na bodźce bólowe. Po ogrzaniu skory obserwuje się jej zaczerwienienie i bolesność.
- W stopniu II dochodzi do powstania pęcherzy.
- W stopniu III pojawia się dodatkowo powierzchowna martwica.
- W odmrożeniu IV stopnia dochodzi do zamrożenia skóry na całej jej grubości z rozwojem głębokiej martwicy.
Postępowanie z odmrożeniami zależy od rozległości zmian skórnych i głębokości uszkodzenia skóry. Wystąpienie zmian skórnych w postaci pęcherzy czy owrzodzeń lub obecność martwicy wymaga niezwłocznego zgłoszenia się na SOR. Nie powinno się gwałtownie ocieplać i pocierać skóry. W warunkach szpitalnych stosuje się stopniowe ogrzewanie przez zanurzanie w wodzie o temperaturze 35-40°C. Po przywróceniu odpowiedniej temperatury ciała leczenie zmian skórnych jest podobne jak w przypadku oparzeń skóry.
W odmrożeniach IV stopnia może dojść do amputacji kończyny lub jej części. W przypadku odmrozin należy unikać zimna. Niekiedy wskazana jest konsultacja dermatologiczna celem ustalenia ostatecznej diagnozy. Zmiany skórne mogą wymagać różnicowania między innymi z toczniem rumieniowatym.
Odmrożenia w I stopnia zwykle goją się bez pozostawienia śladu. Pacjent z odmrożeniami II stopnia wymaga objawowej terapii miejscowej. Zwykle odmrożenia I i II stopnia ustępują po usunięciu czynników utrudniających krążenie (zbyt ciasne obuwie, zbyt przylegające rękawice). Pacjent z odmrożeniami w III lub IV stopnia najczęściej wymaga hospitalizacji, leczenia chirurgicznego oraz profilaktycznego leczenia przeciwzakrzepowego. W przypadku leczenia odmrozin stosuje się pentoksyfilinę, czyli lek poprawiający mikrokrążenie. Istotne znaczenie ma odpowiednia pielęgnacja skóry i stosowanie preparatów natłuszczających.
Odmrożenia I stopnia ustępują samoistnie, a odmrożenia wyższych stopni mogą za sobą nieść trwałe następstwa. Skóra w miejscach po odmrożeniu może wykazywać skłonność do owrzodzeń. Chorzy z zajęciem głębszych struktur są narażeni na utratę kończyny.
źródło: Medycyna Praktyczna
(ag)