Kobiety na całym świecie żyją średnio o siedem lat dłużej od mężczyzn. Skąd bierze się ta różnica? W jakim stopniu długość życia zależy od biologii, a w jakim od stylu życia? Gościem Krzysztofa Urbaniaka w "Wykładzie otwartym" w internetowym Radiu RMF24 była prof. Barbara Gryglewska z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
- Kobiety na całym świecie żyją średnio o 7 lat dłużej niż mężczyźni.
- Kluczowe znaczenie mają czynniki biologiczne: dłuższe telomery, dwa chromosomy X, ochrona estrogenowa.
- Styl życia i czynniki społeczne, takie jak dieta, unikanie używek i regularne badania, znacząco wpływają na długość życia.
- Ewolucja i rola społeczna kobiet przyczyniają się do ich dłuższego życia.
Według najnowszych danych, kobiety niemal we wszystkich krajach świata żyją dłużej niż mężczyźni. Różnica ta wynosi średnio siedem lat, a w niektórych państwach, na przykład w krajach Europy Wschodniej, sięga nawet dziesięciu lat. W Polsce kobiety żyją średnio ponad siedem lat dłużej niż mężczyźni - kobiety żyją przeciętnie 82 lata, a mężczyźni 75.
Naukowcy wskazują, że kluczową rolę w długości życia odgrywają uwarunkowania genetyczne i biologiczne. Kobiety mają dłuższe telomery - zakończenia chromosomów chroniące DNA przed uszkodzeniami. To właśnie długość telomerów wpływa na zdolność komórek do regeneracji i podziałów, a tym samym - na procesy starzenia.
Dodatkowo kobiety posiadają dwa chromosomy X, co zapewnia im większą odporność na niektóre choroby. Mężczyźni mają tylko jeden chromosom X i jeden Y, przez co są bardziej narażeni na skutki mutacji genetycznych. Nowe badania wskazują również, że z wiekiem u mężczyzn dochodzi do utraty chromosomu Y w komórkach krwi, co może zwiększać ryzyko chorób serca.
Estrogeny, czyli żeńskie hormony płciowe, chronią kobiety przed rozwojem miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych. U mężczyzn testosteron wykazuje działanie proaterogenne, czyli sprzyja powstawaniu miażdżycy. Efekt? Panowie znacznie częściej i wcześniej chorują na schorzenia związane z układem krążenia.
Co więcej, estrogeny wzmacniają układ immunologiczny kobiet oraz chronią komórki macierzyste, które odpowiadają za naprawę uszkodzeń w organizmie. To wszystko sprawia, że panie są bardziej odporne na infekcje i szybciej się regenerują.
Niebagatelne znaczenie mają również czynniki społeczne i styl życia. Mężczyźni częściej niż kobiety podejmują ryzykowne zachowania.
Mężczyźni nadużywają palenia, alkoholu, stosują niezdrową dietę, nie zwracają uwagi na aktywność fizyczną - wylicza prof. prof. Barbara Gryglewska z Uniwersytetu Jagiellońskiego, gość "Wykładu otwartego" w Radiu RMF24.
Rzadziej też korzystają z profilaktyki zdrowotnej, co prowadzi do późniejszego wykrywania chorób.
Dodatkowo, panowie mają mniej kontaktów społecznych i częściej tłumią stres w sobie, co negatywnie wpływa na ich zdrowie psychiczne i fizyczne.
W krajach takich jak Litwa, Rosja czy Białoruś różnica w długości życia między kobietami a mężczyznami sięga nawet dziesięciu lat. Wynika to z gorszych warunków środowiskowych, ograniczonego dostępu do opieki zdrowotnej oraz niższego poziomu świadomości zdrowotnej. Z kolei w krajach rozwiniętych, gdzie opieka medyczna stoi na wysokim poziomie, obie płcie żyją dłużej, choć różnica nadal się utrzymuje.
W krajach o bardzo trudnej sytuacji, takich jak Irak, Somalia czy Haiti, różnica ta jest znacznie mniejsza - wynosi zaledwie rok. Powodem jest wysoka śmiertelność kobiet w okresie okołoporodowym oraz duża liczba chorób zakaźnych.
Naukowcy zwracają uwagę także na czynniki ewolucyjne. Sukces reprodukcyjny mężczyzn w młodości może przekładać się na większe ryzyko rozwoju chorób w starszym wieku. Z kolei kobiety, pełniąc rolę opiekunek kolejnych pokoleń ("rola babci"), sprzyjają dłuższemu przeżyciu zarówno sobie, jak i potomkom.
Eksperci przewidują, że w kolejnych dekadach różnica w długości życia kobiet i mężczyzn będzie się stopniowo zmniejszać.
Zmieniają się pokolenia. W związku z tym myślę, że będzie się to zmieniało. Zmienia się też dostępność i do opieki. Możliwości rozwoju medycyny są bardzo duże, coraz większe, coraz szybciej następują wyniki badań - podkreśla prof. Gryglewska.
Według specjalistów kluczowe jest unikanie zachowań ryzykownych, dbanie o aktywność fizyczną (ale nie ekstremalną!), zdrową dietę, rezygnacja z palenia i ograniczenie alkoholu. Równie istotne są regularne badania profilaktyczne oraz pielęgnowanie relacji społecznych - badania pokazują, że mężczyźni żyjący w związkach małżeńskich żyją nawet o 8-10 lat dłużej niż single.
Słuchajcie online już teraz!
Radio RMF24 na bieżąco informuje o wszystkich najważniejszych wydarzeniach w Polsce, Europie i na świecie.
