Od początku roku do Niemiec dotarło ponad pół miliona imigrantów starających się o status azylanta bądź uchodźcy. Jedną trzecią przybyszów stanowią dzieci, jednak prawdziwym problemem są nieletni uchodźcy, którzy na własną rękę - bez rodziców czy opiekunów - przywędrowali do Niemiec z Bliskiego Wschodu, Afryki czy Bałkanów.
W tym roku musimy się liczyć z przyjazdem od 20 tysięcy do nawet 30 tysięcy dzieci pozbawionych opieki - powiedział Birgir Zeller, przewodnicząca stowarzyszenia Jugendamtów, czyli urzędów do spraw młodzież. W zeszłym roku do Niemiec trafiło 10 tysięcy nieletnich bez rodziców, a pięć lat temu było ich zaledwie 3 tysiące.
Dzieci, które docierają do Berlina po wielu przeżyciach podczas długiej podróży, są często w szoku, przeżywają traumę - mówi Joerg Riechert, szef KARUNY - organizacji pomagającej od 25 lat dzieciom i młodzieży żyjącym na ulicy. Ostatnio, w związku z napływem uchodźców, KARUNA zajmuje się także nieletnimi imigrantami. W placówkach organizacji przebywa obecnie 20 dzieci z Syrii, Afganistanu i Erytrei.
Zanim jednak Jugendamt może otoczyć nieletniego uchodźca opieką, władze muszą ustalić, że osoba podająca się za nieletnią rzeczywiście nie skończyła 18 lat. Według szefa KARUNY w samym Berlinie z powodu tej biurokracji przebywa aktualnie 700 dzieci pozbawionych opieki. Mieszkają w schroniskach młodzieżowych i nikt się nimi nie zajmuje - mówi Riechert.
Od zgłoszenia się nastolatka do zaproszenia na pierwszą rozmowę wyjaśniającą może upłynąć kilka tygodni - informuje rzecznik berlińskiego ministerstwa ds. młodzieży Ilja Koschembar. Jak sam przyznaje, część nastolatków ma wyznaczony termin dopiero na grudzień.
W kontrowersyjnych przypadkach uchodźcy kierowani są na badania medyczne pozwalające na ustalenie rzeczywistego wieku. W 85 proc. przypadków okazuje się, że imigranci zaniżają swój wiek, aby skorzystać z dobrodziejstw systemu opieki dla młodzieży.
Gdy Jugendamt przejmie wreszcie opiekę nad młodym uchodźcą, rozpoczyna się poszukiwanie miejsca, w którym spędzi on czas do osiągnięcia pełnoletności. W Niemczech istnieje rozbudowana sieć placówek pomocy dla dzieci. Jugendamt ustanawia ponadto opiekuna sprawującego nadzór nad nieletnim.
Przejmując opiekę nad nastolatkiem, stajemy się dla niego ojcem i matką - mówi Riechert. W przeciwieństwie do osób dorosłych, lokowanych w dużych pomieszczeniach, gdzie często przebywa kilkanaście czy kilkadziesiąt osób, młodzież mieszka w mniejszych, zamykanych pokojach. Ważna jest ich sfera prywatna - tłumaczy Riechert.
KARUNA dysponuje własną szkołą. Dzieci z innych ośrodków uczęszczają do szkół publicznych. Ponieważ z reguły nie znają języka niemieckiego, tworzone są dla nich specjalne klasy przygotowawcze, gdzie uczą się go od podstaw. Tylko w Berlinie w ten sposób uczy się 5 tysięcy dzieci.
Musimy improwizować, nie mamy odpowiedniego podręcznika, muszę dostosowywać zadania do zróżnicowanego poziomu dzieci w mojej klasie - mówi nauczyciel Johannes Schlegel ze szkoły w berlińskiej dzielnicy Lichtenberg. Schlegel przyjechał 17 lat temu z Syberii, gdzie uczył niemieckiego. Wiem, co to znaczy być w obcym kraju - mówi. Jak podkreśla, ważnym elementem nauki jest muzyka i piosenki.
Szkoły często podejmują inicjatywy, których celem jest integracja małych imigrantów. Uczniowie jednej ze szkół w Berlinie regularnie zapraszają nastoletnich uchodźców na wycieczki do zoo. Ważne jest to, by obie grupy się spotykały - tłumaczy szef MSW w Berlinie Frank Henkel.
Integracja ma być według władz środkiem zapobiegawczym przeciw ewentualnym działaniom muzułmańskich ekstremistów. Szef Urzędu Ochrony Konstytucji Hans-Georg-Maassen ostrzegł niedawno, że dzieci i młodzież bez rodziców mogą łatwo paść łupem islamskich radykałów.
Riechert chwali pilność i zaangażowanie swoich podopiecznych. W KARUNIE mamy kilku Syryjczyków. Uczą się języka "jak w transie", chcą jak najszybciej móc rozmawiać z rówieśnikami. Jest też 15-latek z Albanii, z bardzo biednej rodziny. Wbił sobie do głowy, że zostanie kelnerem, żeby pomagać finansowo bliskim - kontynuuje Riechert. Ponieważ mieszkańcy Albanii nie mają szans na azyl w Niemczech, Riechert zamierza odwieźć chłopca do kraju i pomóc mu finansowo na miejscu. Postaramy się zebrać pieniądze, żeby, gdy dorośnie, mógł otworzyć wymarzony bar - mówi szef KARUNY.
Po wielu apelach ze strony organizacji pomagających nieletnim niemiecki rząd uznał, że należy zwiększyć środki na integrację i pomoc dla nastoletnich uchodźców bez opieki. W środę kanclerz Angela Merkel zapowiedziała, że rząd wyasygnuje na ten cel 350 mln euro rocznie.
(az)