Zima to czas, gdy wiele zwierząt musi zmierzyć się z niedoborem pożywienia i niskimi temperaturami. Dla niedźwiedzi, największych drapieżników polskich lasów, rozwiązaniem jest sen zimowy. Jak wygląda ten proces, kiedy niedźwiedzie zapadają w hibernację, a kiedy się z niej budzą?
- Sen zimowy to mechanizm przetrwania wielu gatunków zwierząt, w tym niedźwiedzi, borsuków, wiewiórek i jeży.
- Hibernacja wiąże się ze spowolnieniem metabolizmu, obniżeniem temperatury ciała i rytmu serca.
- Więcej informacji z Polski i świata znajdziesz na RMF24.pl.
Zima to okres, który dla wielu zwierząt oznacza walkę o przetrwanie. Niskie temperatury, brak pożywienia oraz trudne warunki sprawiają, że niektóre gatunki wypracowały unikalne strategie radzenia sobie z zimnem. Jedną z nich jest sen zimowy. Niedźwiedzie, podobnie jak borsuki, wiewiórki czy jeże, zapadają w długi, kilkumiesięczny spoczynek, który pozwala im przetrwać najtrudniejsze miesiące roku.
W trakcie snu zimowego w organizmach niedźwiedzi zachodzą znaczące zmiany. Przede wszystkim spowalnia ich metabolizm, co pozwala na mniejsze zużycie zgromadzonych wcześniej zapasów tłuszczu. Temperatura ciała obniża się, a rytm serca zwalnia. Dzięki temu niedźwiedzie mogą przetrwać długie tygodnie bez jedzenia, korzystając wyłącznie z energii zgromadzonej w organizmie. Przez cały ten czas zwierzęta pozostają w swoich gawrach - bezpiecznych, ciepłych kryjówkach, które chronią je przed mrozem i niebezpieczeństwem.
Przygotowania do zimowego snu rozpoczynają się już jesienią. Niedźwiedzie intensywnie żerują, gromadząc zapasy tłuszczu, które pozwolą im przetrwać okres bez jedzenia. Poszukują również odpowiedniego schronienia, w którym będą mogły bezpiecznie przespać zimę.
Najczęściej zapadają w sen zimowy w październiku lub listopadzie, choć dokładny termin zależy od warunków pogodowych i szerokości geograficznej. W cieplejszych rejonach lub podczas łagodnych zim niektóre osobniki mogą w ogóle nie hibernować.
Wybudzanie się niedźwiedzi ze snu zimowego następuje zazwyczaj w marcu lub kwietniu, kiedy temperatury zaczynają się stabilizować powyżej zera. Jednak coraz cieplejsze zimy, będące efektem globalnego ocieplenia, sprawiają, że niektóre zwierzęta mogą wybudzać się nawet w środku kalendarzowej zimy.
Zdarza się również, że niedźwiedzie są aktywne pomiędzy "drzemkami", zwłaszcza jeśli pogoda sprzyja.
Hibernacja niedźwiedzi nie jest tak głęboka, jak u niektórych innych gatunków. Zwierzęta te mogą łatwo się wybudzać, zwłaszcza gdy na zewnątrz panują wyższe temperatury. Jednak nie tylko pogoda wpływa na ich aktywność. Niedźwiedzie mogą obudzić się także w wyniku obecności człowieka czy zwierząt domowych. Może je wybudzić także zapach jedzenia.
Takie sytuacje są szczególnie niebezpieczne, ponieważ wybudzone zwierzęta są zazwyczaj rozdrażnione i bardzo głodne.
