Dla zdecydowanej większości ludzi paszport jest dokumentem niezbędnym podczas podróży międzynarodowych. Istnieją jednak trzy osoby, które stanowią wyjątek od tej reguły i mogą podróżować za granicę bez paszportu. Co ciekawe, przywilej ten nie dotyczy nawet prezydentów czy premierów, lecz związany jest ze szczególną pozycją określonych głów państw.
- Najnowsze informacje z kraju i ze świata znajdziesz na RMF24.pl. Bądź na bieżąco.
W dzisiejszych czasach procedury graniczne są bardzo rygorystyczne, a kontrola dokumentów należy do standardowych elementów podróży. Mimo to istnieją nieliczne wyjątki wynikające z tradycji i wyjątkowego statusu konstytucyjnego niektórych osób. Na świecie tylko trzy osoby korzystają z prawa do podróżowania bez paszportu.
Warto podkreślić, że nawet najważniejsi przywódcy państw, tacy jak prezydenci, premierzy czy kanclerze, posiadają paszporty - najczęściej dyplomatyczne, które zapewniają im dodatkowe udogodnienia podczas podróży służbowych.
Obywatele Wielkiej Brytanii, wybierając się za granicę, muszą mieć ważny paszport. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku króla Karola III. Brytyjski monarcha, podobnie jak wcześniej królowa Elżbieta II, nie potrzebuje paszportu podczas oficjalnych podróży zagranicznych.
Nie oznacza to jednak, że podróżuje całkowicie bez dokumentów. Zamiast standardowego paszportu korzysta ze specjalnego dokumentu opatrzonego królewskim herbem, który potwierdza jego tożsamość i szczególną pozycję. Zawiera on również prośbę skierowaną do władz innych państw o zapewnienie królowi swobodnego przejazdu oraz odpowiedniej ochrony.
Powód tego wyjątku jest dość prosty - wszystkie brytyjskie paszporty wydawane są formalnie w imieniu monarchy. W związku z tym wystawianie paszportu samemu sobie byłoby sprzeczne z obowiązującymi zasadami.
Podobne rozwiązanie funkcjonuje w Japonii. Cesarz Naruhito oraz cesarzowa Masako nie muszą posiadać paszportów podczas oficjalnych wizyt zagranicznych. Wynika to z ich szczególnej roli określonej w japońskiej konstytucji, która uznaje cesarza za symbol państwa i jedności narodu.
Zasada ta została wprowadzona na początku lat 70. XX wieku. W 1971 roku, przed pierwszą zagraniczną podróżą cesarza Hirohito, japońskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych uznało, że wydawanie paszportów cesarzowi i cesarzowej byłoby niewłaściwe. Za równie nieodpowiednie uznano poddawanie ich standardowym procedurom wizowym.
Od tamtej pory przyjęte rozwiązanie pozostaje niezmienne. Co istotne, pozostali członkowie japońskiej rodziny cesarskiej podróżują już na podstawie zwykłych paszportów dyplomatycznych. Wyjątek dotyczy wyłącznie urzędującego cesarza i cesarzowej.
Brak obowiązku posiadania paszportu przez króla Wielkiej Brytanii oraz cesarską parę Japonii jest konsekwencją ich szczególnego statusu państwowego. Osoby te są traktowane jako symboliczne uosobienie swoich krajów i cieszą się wyjątkowym uznaniem na arenie międzynarodowej.
W przypadku brytyjskiego monarchy decydujące znaczenie ma fakt, że paszporty są wydawane właśnie w jego imieniu. Natomiast podróże cesarza i cesarzowej Japonii odbywają się wyłącznie w ramach oficjalnych wizyt państwowych organizowanych na najwyższym szczeblu dyplomatycznym.
Nie oznacza to jednak całkowitego braku formalności. Każda zagraniczna podróż tych osób jest szczegółowo przygotowywana przez odpowiednie instytucje państwowe. Korzystają one ze specjalnych dokumentów i środków ochrony, a wszystkie wizyty są wcześniej uzgadniane z władzami odwiedzanych państw.
Choć brak paszportu w przypadku trzech wspomnianych osób jest wyjątkowym przywilejem, na świecie istnieją również niezwykle rzadkie dokumenty podróży. Do najbardziej unikatowych należą paszporty wydawane przez Suwerenny Wojskowy Zakon Maltański. Organizacja ta, mimo że nie posiada własnego terytorium państwowego, utrzymuje stosunki dyplomatyczne z wieloma krajami i wydaje specjalne paszporty dyplomatyczne dla najwyższych rangą przedstawicieli. Szacuje się, że w obiegu znajduje się zaledwie kilkaset takich dokumentów.
Henley Passport Index co roku przygotowuje indeks tzw. najmocniejszych paszportów. Ich posiadacze mają możliwość podróży do wielu krajów bez wizy. Na pierwszym miejscu jest Singapur (192 kraje bez wizy), na drugim Japonia, Korea Południowa i Zjednoczone Emiraty Arabskie (188 krajów bez wizy), a na trzecim Szwecja (187 krajów bez wizy). Polska znalazła się na miejscu szóstym (razem z Węgrami i Wielką Brytanią). Bez wizy możemy podróżować do 184 krajów.
