„Wokół nas jest inny świat”
W powstającym Muzeum Radia zobaczymy wszystko, co związane z radiem: od literatury, przez odbiorniki, mikrofony, nadajniki, aż po opowieści o ludziach, którzy radio tworzyli.
Wokół nas jest inny świat, radiowy. My go nie widzimy. Nie mamy tych detektorów, które by to wykrywały. A jednak on jest – mówi Grzegorz Urban, który już jako dwunastolatek skonstruował swój pierwszy odbiornik.
W muzealnych gablotach znajdziemy m.in. odbiorniki kryształkowe, czyli detektorowe, które nie wymagały zasilania i były stosowane na początku radiofonii. Najsłynniejszy z nich to Detefon, produkowany od 1929 roku. Z czasem pojawiły się odbiorniki lampowe, których design zmieniał się przez dekady – od lamp na wierzchu po eleganckie skrzynki z drewna i bakelitu, aż po miniaturyzację i radio w smartfonie.
Wyjątkowe eksponaty w wyjątkowym miejscu
Ekspozycja muzeum to nie tylko odbiorniki, ale także głośniki, urządzenia badawcze, a nawet pierwsze telewizory. Wśród eksponatów znajdziemy m.in. rosyjski KVN49, polską Wisłę, Belweder czy czechosłowacką Teslę. Część zbiorów znajduje się obecnie w Mielcu i Muzeum Energetyki w Łaziskach Górnych. Są tam m.in. urządzenia badawcze używane przez pionierów radia, jak układ Branly’ego, nadajnik iskrowy Marconiego czy butelka lejdejska – identyczna z tą użytą na Titanicu. Kolekcja Grzegorza Urbana to efekt 41 lat poszukiwań, aukcji, rozmów z Polakami za granicą i łowów na wyprzedażach.
Da się uzbierać. Trzeba szukać, pytać. Świat jest otwarty, jest internet. Dużo Polaków jest za granicą. Trzeba z nimi rozmawiać – podkreśla właściciel.
Siedziba Muzeum Radia to rekonstrukcja przedwojennego budynku zaprojektowanego przez Antoniego Dygata w stylu art déco. Oryginał w Raszynie został zniszczony przez wycofujące się oddziały niemieckie podczas II wojny światowej.
Starałem się stworzyć de facto kopię tego budynku – mówi Urban.
Kiedy muzeum przyjmie pierwszych zwiedzających?
Otwarcie muzeum planowane jest optymistycznie na koniec 2027 roku, a jeśli coś pójdzie nie tak – na 2028 r., czyli na 102. rocznicę powstania radia w Polsce. Dyrektorem placówki będzie Anna Wilk, która planuje obecnie program i scenariusz ekspozycji, a także szczegóły wykończeniowe.
W muzeum znajdzie się kilka tysięcy eksponatów – od najstarszych odbiorników, przez literaturę z XIX wieku, po urządzenia badawcze i prasę. Wśród ciekawostek – artykuł z 1897 roku, w którym radio opisywano jako „jakieś czary” i podejrzewano wynalazców o korzystanie ze „środków odurzających”.
Muzeum Radia to nie tylko historia technologii, ale też zapach, dźwięk i emocje. To trzeba po prostu widzieć – podsumowuje Grzegorz Urban.