W sercu Beskidów, tuż przy granicy ze Słowacją, leży miejscowość, która zadziwia nie tylko pięknem krajobrazów, ale i swoimi rozmiarami. Zawoja to najdłuższa i największa wieś w Polsce – jej powierzchnia przewyższa nie tylko większość polskich miast, ale także kilka europejskich państw.
- Więcej ciekawych informacji znajdziecie na RMF24.pl
Położona w powiecie suskim w Małopolsce Zawoja może poszczycić się tytułem najdłuższej wsi w Polsce - jej długość wynosi aż 18 kilometrów. To jednak nie wszystko. Wieś zajmuje powierzchnię ponad 100 kilometrów kwadratowych, co czyni ją również największą pod względem obszaru. Tak rozległa miejscowość składa się z sześciu sołectw: Zawoja Górna, Centrum, Przysłop, Dolna, Mosorne i Wełcza.
Dla porównania - to więcej niż łączna powierzchnia Watykanu, San Marino i Monako. Tak ogromny obszar sprawia, że wieś składa się z ponad stu osiedli i przysiółków, malowniczo rozrzuconych na zboczach gór, wśród lasów i dolin.
Pierwsza wzmianka o Zawoi pochodzi z 1646 roku. Nazwa miejscowości wywodzi się z wołoskiego słowa "zavoi", oznaczającego "las nad rzeką". Przez wieki wieś przeżywała zarówno okresy rozwoju, jak i trudne chwile - w 1847 roku mieszkańców dotknął głód, który doprowadził do wybuchu epidemii tyfusu i cholery.
Zawoja to nie tylko rekordowe liczby, ale także bogata tradycja i unikatowy klimat. Miejscowość jest jednym z głównych ośrodków Górali Babiogórców, którzy od pokoleń kultywują tu swoje zwyczaje. Drewniane domy, regionalne stroje i lokalna kuchnia tworzą niepowtarzalną atmosferę, którą doceniają zarówno mieszkańcy, jak i turyści.
Położenie Zawoi u stóp majestatycznej Babiej Góry (1725 m n.p.m.) czyni ją wymarzonym miejscem dla miłośników górskich wędrówek. To właśnie stąd najłatwiej wyruszyć na szczyt zaliczany do Korony Gór Polskich.
Mieszkańcy pielęgnują regionalne stroje i gwarę, a tradycje przekazywane są z pokolenia na pokolenie, m.in. podczas corocznych warsztatów dla najmłodszych. Symbolem wsi są trzy kamienne piwniczki, dawniej służące do przechowywania warzyw, oraz dzwonnica loretańska, której dźwięk ostrzegał przed pożarami i burzami. Dziś dzwon rozbrzmiewa codziennie w południe, zapraszając na modlitwę Anioł Pański.
Sieć szlaków turystycznych prowadzi nie tylko na Babią Górę, ale także na inne, nieco niższe szczyty Beskidu Żywieckiego i Śląskiego. Każdy znajdzie tu trasę odpowiednią dla siebie - od rodzinnych spacerów po wymagające górskie wyzwania.
Zimą miejscowość zamienia się w centrum sportów śnieżnych. Ośrodek narciarski Mosorny Groń przyciąga amatorów białego szaleństwa z całej Polski. Coraz większą popularność zdobywa także kolarstwo górskie - Zawoja staje się regionalnym centrum tej dyscypliny, oferując liczne trasy o zróżnicowanym stopniu trudności.
W Zawoi-Markowej znajduje się skansen prezentujący tradycyjne budownictwo Babiogórców - trzy zagrody z początku XX wieku, kuźnia, spichlerz i kapliczka.
Wieś położona jest na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego. W Zawoi znajduje się siedziba i ośrodek edukacyjny parku, który prowadzi działania na rzecz ochrony unikalnej przyrody regionu oraz edukacji ekologicznej.
