Naukowcy mają dobre wieści dla miłośników przyrody. Najnowsze, zaskakujące wyniki badań rzucają nowe światło na sytuację niedźwiedzi polarnych zamieszkujących okolice norweskiego archipelagu Svalbard. Opublikowane w czasopiśmie "Scientific Reports" wyniki analiz wskazują, że przez ostatnie dekady populacja tych drapieżników nie tylko nie ucierpiała z powodu postępującego topnienia lodu morskiego, ale wręcz poprawiła swoją kondycję fizyczną. Te doniesienia stoją w sprzeczności z dotychczasowymi obserwacjami z innych regionów Arktyki, wskazującymi, że niedźwiedzie polarne wyraźnie cierpią z powodu zmian klimatycznych i kurczących się połaci lodu.
- Najnowsze badania wykazały, że populacja niedźwiedzi polarnych na Svalbardzie nie ucierpiała na skutek topnienia lodu, a ich kondycja fizyczna się poprawiła.
- Poprawa kondycji może być związana z odbudową populacji alternatywnych źródeł pożywienia, takich jak renifery i morsy.
- Naukowcy ostrzegają, że dalsze topnienie lodu może w przyszłości zagrozić populacji niedźwiedzi.
Region Morza Barentsa, otaczający Svalbard, doświadcza jednego z najszybszych wzrostów temperatury na świecie. Od 1980 roku średnia temperatura wzrosła tu nawet o 2 st. Celsjusza na dekadę. Wraz z ociepleniem systematycznie zmniejsza się powierzchnia lodu morskiego, który jest kluczowym środowiskiem życia dla niedźwiedzi polarnych.
Mimo tych niekorzystnych zmian, przeprowadzony w 2004 roku spis populacji wykazał, że liczebność niedźwiedzi w regionie Morza Barentsa wynosiła około 2650 osobników i przez kolejne lata nie wykazywała tendencji spadkowej. Przyczyny tej stabilności pozostawały jednak niejasne.
Zespół badawczy pod kierunkiem Jona Aarsa z Norweskiego Instytutu Polarnego w Tromsø przeanalizował dane zebrane w latach 1992-2019, obejmujące 1188 pomiarów ciała 770 dorosłych niedźwiedzi polarnych zamieszkujących Svalbard. Kluczowym wskaźnikiem była wartość Body Condition Index (BCI), czyli parametru kondycji fizycznej i rezerw tłuszczowych zwierząt. Wyniki zestawiono z liczbą dni wolnych od lodu w regionie Morza Barentsa w ciągu 27 lat objętych badaniem.
W analizowanym okresie liczba dni bez pokrywy lodowej wzrosła o około 100, co odpowiada o cztery dni rocznie. Mimo to średni wskaźnik BCI u dorosłych niedźwiedzi polarnych wzrósł po roku 2000, co oznacza, że zwierzęta zgromadziły większe zapasy tłuszczu, mimo zmniejszającej się powierzchni lodu.
Naukowcy wskazują kilka możliwych przyczyn poprawy kondycji niedźwiedzi polarnych na Svalbardzie. Jednym z kluczowych czynników jest odbudowa populacji zwierząt, które mogą być ich pożywieniem na lądzie, takich jak renifery i morsy. W przeszłości były one nadmiernie eksploatowane przez człowieka. Obecnie, dzięki ochronie gatunkowej i ograniczeniom łowieckim, ich liczebność znacząco wzrosła, co zapewniło niedźwiedziom alternatywne źródła pożywienia.
Dodatkowo, utrata lodu morskiego może prowadzić do koncentracji zwierząt będących głównym pokarmem niedźwiedzi, takich jak foki obrączkowane, na mniejszych obszarach lodu. To zjawisko może zwiększać efektywność polowań, ponieważ drapieżniki mają łatwiejszy dostęp do skupisk tych zwierząt.
Autorzy badania podkreślają, że obserwowana przez nich poprawa kondycji fizycznej niedźwiedzi polarnych na Svalbardzie nie oznacza, że populacja ta jest całkowicie odporna na skutki zmian klimatycznych. Dalsze zmniejszanie się powierzchni lodu morskiego może w przyszłości wymusić na niedźwiedziach konieczność pokonywania coraz większych odległości w poszukiwaniu pożywienia, co już obserwuje się w innych populacjach tego gatunku. Takie zmiany mogą prowadzić do wyczerpania energetycznego i spadku przeżywalności.
Autorzy pracy przekonują, że konieczne są dalsze, długoterminowe badania, aby zrozumieć, w jaki sposób różne populacje niedźwiedzi polarnych będą adaptować się do postępującego ocieplenia Arktyki i związanych z nim zmian w ekosystemie. Obecne wyniki pokazują, że lokalne uwarunkowania, takie jak dostępność alternatywnych źródeł pożywienia, mogą czasowo łagodzić negatywne skutki utraty lodu, jednak w obliczu dynamicznych zmian klimatycznych przyszłość tego gatunku pozostaje niepewna.
