Od niemal roku działa nowa odsłona programu "Czyste Powietrze". Mogą z niego skorzystać osoby, które chcą wymienić stary piec albo przeprowadzić termomodernizację domu. Takie inwestycje mogą pozytywnie wpłynąć na domowy budżet w czasach rosnących cen energii i kosztów życia.
Z programu "Czyste Powietrze" mogą korzystać właściciele domów jednorodzinnych lub mieszkań w budynkach wielorodzinnych posiadających wyodrębnioną księgę wieczystą. Co ważne, muszą być właścicielami lub współwłaścicielami nieruchomości przez co najmniej 3 lata.
Z informacji opublikowanych na stronie programu wynika, że jeśli chcemy teraz wnioskować o dofinansowanie, nie możemy być beneficjentami programu w związku z modernizacją innego budynku lub lokalu. Ten wymóg dotyczy umów zawartych na podstawie wniosków o dofinansowanie złożonych od 22.04.2024 r.
W ramach "Czystego Powietrza" możemy uzyskać dwa rodzaje wsparcia - dotację lub dotację z prefinansowaniem.
Dotacja wypłacana jest w całości lub maksymalnie w trzech częściach po złożeniu wniosku o płatność i udokumentowaniu realizacji przedsięwzięcia.
Dotacja z prefinansowaniem dostępna jest dla podwyższonego i najwyższego poziomu dofinansowania. Środki wypłacane są zaliczkowo przed rozpoczęciem inwestycji.
Pieniądze z programu "Czyste Powietrze" można wydać na kilka rodzajów inwestycji. Są wśród nich:
- Wymiana kopciucha na nowe i ekologiczne źródło ciepła,
- Modernizacja lub wykonanie instalacji grzewczej,
- Ocieplenie budynku,
- Wymiana okien i drzwi,
- Zakup wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.
Od kwietnia 2025 r. obowiązkowymi elementami programu są: przeprowadzenie przed inwestycją audytu energetycznego oraz wydanie po jej zakończeniu świadectwo charakterystyki energetycznej budynku.
Na audyt i świadectwo można również pozyskać dotację z programu "Czyste Powietrze" - łącznie do 1 600 zł.
Co ważne, można otrzymać dofinansowanie na termomodernizacji budynku bez wymiany źródła ciepła. Dom musi jednak posiadać efektywne źródło ciepła, spełniające warunki programu.
Dofinansowanie w ramach programu "Czyste Powietrze" przyznawane jest w kilku wariantach.
- podstawowy poziom zakłada do 40 proc. dofinansowania. Próg dochodu to 135 000 zł/rok
- podwyższony poziom oznacza do 70 proc. dofinansowania. Próg dochodu to 2 250 zł/osobę w gospodarstwie wieloosobowym lub 3 150 zł w gospodarstwie jednoosobowym.
- najwyższy poziom pozwala na do 100 proc. dofinansowania. Próg dochodu to 1 300 zł/osobę w gospodarstwie wieloosobowym lub 1 800 zł w gospodarstwie jednoosobowym.
Wnioski składane w ramach programu "Czyste Powietrze" rozpatrywane są przez Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Można je składać samodzielnie przez internet w rządowym serwisie gov.pl.
Osoby preferujące wersję papierową mogą wypełnić i wydrukować dokumenty, a następnie złożyć je w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (osobiście lub listownie) albo w swojej gminie.
Trzeci wariant to składanie wniosku za pośrednictwem operatora. To obowiązkowa ścieżka w przypadku prefinansowania i najwyższego poziomu dofinansowania.
Wnioski w ramach programu "Czyste Powietrze" przyjmowane są w trybie ciągłym. Jego nowa odsłona ruszyła w marcu 2025 r.
Wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta informował na początku marca, że od 31 marca 2025 r. beneficjenci złożyli wnioski na ponad 3,4 mld zł.
W ramach nowego rozdania do wydania jest 10 mld zł, które pozyskano na realizację programu z Funduszu Modernizacyjnego. Bolesta przyznał, że w obecnym tempie realizacji programu środki te wyczerpią się mniej więcej za 2-3 lata.
Do 16 marca trwają konsultacje społeczne zmian w programie "Czyste Powietrze". Zgodnie z deklaracją Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zmiany w programie mają być wdrażane etapami w 2026 roku. Na część z nich musi się zgodzić Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) sprawujący pieczę nad Funduszem Modernizacyjnym, z którego finansowane jest obecnie "Czyste Powietrze".
Jedną z proponowanych korekt jest złagodzenie wymogu posiadania nieruchomości przez 3 lata. Po ubiegłorocznej uszczelniającej reformie programu trzeba udowodnić, że jest się właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości przez minimum trzy lata (z wyjątkiem spadków), aby móc wejść do programu. Wymóg ten został wprowadzony m.in. po to, by ograniczyć sztuczne dzielenie nieruchomości oraz uniemożliwić sytuację, kiedy faktycznie jeden właściciel otrzymywał dotacje na kilka domów.
Kolejna proponowana zmiana przewiduje, że beneficjent programu nie będzie musiał wykonywać pełnej, czy też pogłębionej termomodernizacji, która wynika z audytu energetycznego budynku.
Inną propozycją jest też wydłużenie czasu na rozliczenie prefinansowania przy wypłacie zaliczki ze 120 do 180 dni, wprowadzenie tzw. bonu na audyt, z którego będzie można sfinansować audyt energetyczny za pośrednictwem operatorów gminnych, oraz przygotowanie listy rekomendowanych wykonawców w "Czystym Powietrzu"
