Muzeum znajduje się w zabytkowym budynku imienia Józefa Piłsudskiego, czyli Domu Legionisty. Decyzja o zawieszeniu działalności ma rygor natychmiastowej wykonalności, ze względu na konieczność zabezpieczenia zbiorów przed zniszczeniem lub kradzieżą oraz ze względu na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zwiedzającym.
Niczego nie zamkniemy, a minister powinien podać się do dymisji - odpowiada prezes związku Legionistów Polskich Krystian Waksmundzki.
My po pierwsze nie dostaliśmy żadnej decyzji i żadnego pisma. Nie przyjmujemy tego do wiadomości. To jest absurd, zupełnie nieuzasadniony - dodaje prezes. Jego zdaniem muzeum, które znajduje się w budynku przy Oleandrach, prowadzone jest w sposób właściwy, ale z niewystarczającym finansowaniem, o które Związek od lata się starał. Uważa także, że budynek pełnoprawnie należy do Związku, co ma wynikać z dokumentów: Decyzja ta kompromituje cały rząd PIS, my w niedzielę będziemy obchodzić 103 rok służby dla ojczyzny, to my podtrzymujemy pamięć o Legionistach Polskich i Józefie Piłsudskim, czy pan Gliński chce zniszczyć pamięć o Piłsudczykach? Jeżeli pan Gliński ma poczucie honoru - powinien podać się do dymisji.
W Muzeum Czynu Niepodległościowego przechowywane są pamiątki związane z walkami Polaków o niepodległość, m.in. cenna kolekcja sztandarów organizacji legionowych z okresu międzywojennego, pamiątki po marszałku Edwardzie Rydzu-Śmigłym, pamiątki związane z pogrzebem marszałka Józefa Piłsudskiego oraz sypaniem Kopca Piłsudskiego, dokumenty, mundury, broń i dzieła sztuki.
O przejęcie Domu Legionisty od lat walczy krakowski magistrat. W marcu tego roku, w krakowskim sądzie rejonowym zapadł nieprawomocny wyrok w sprawie wydania budynku przy Oleandrach. Miasto chce tam zrobić ogólnodostępne muzeum.
Decyzja ministra kultury wydaje się, że rozwiązuje ten problem i te najcenniejsze eksponaty mają szansę być bezpieczne w Muzeum Narodowym. Natomiast my - jako miasto - nadal czekamy na odzyskanie Oleandrów. W marcu zapadł wyrok sądowy, jeszcze nie prawomocny, który nakazuje stowarzyszeniu przekazanie gminie budynku i ciągle mamy nadzieję, że tak się stanie - mówiła rzeczniczka prezydenta Krakowa Monika Chylaszek.
Z takiego obrotu sprawy zadowolony jest także rzecznik Porozumienia Organizacji Kombatanckich i Niepodległościowych Jerzy Bukowski.
Jesteśmy usatysfakcjonowani, że wreszcie przerwana została tragikomedia, związana z działalności Muzeum, do którego mogli wchodzić tylko nieliczni, w tym osoby zaakceptowane przez komendanta Waksmundzkiego - podkreślił.
Rzecznik ocenił, że "dostęp do tego miejsca powinien być powszechny, a zbiory we właściwy sposób zabezpieczone, poddane konserwacji i eksponowane w dobrach warunkach". Wyraził również nadzieję, że decyzja ministra kultury zostanie wykonana, zbiory przejdą pod kuratelę Muzeum Narodowego, a sam budynek, "zgodnie z wyrokami sądowymi, odzyska gmina".
Zależy nam, żeby mogły z niego korzystać wszystkie organizacje kombatanckie i patriotyczne działające w Krakowie - podkreślił Bukowski.
Jak poinformowała dyrektor Centrum Informacyjnego MKiDN Anna Pawłowska-Pojawa, decyzja o zakazie dalszej działalności Muzeum Czynu Niepodległościowego została podjęta przez ministra po wszelkich przewidzianych prawem czynnościach: po kontroli, wydaniu zaleceń pokontrolnych, podpisaniu listu intencyjnego w sprawie przyszłości placówki, po wielokrotnych spotkaniach i mediacjach. "I przede wszystkim w trosce o dobro dziedzictwa narodowego" - podkreśliła.
Muzeum na krakowskich Oleandrach jest muzeum prywatnym utworzonym przez stowarzyszenie - Związek Legionistów Polskich, ale działa w oparciu o regulamin uzgodniony z ministerstwem kultury, a to oznacza, że pomimo prywatnego statusu powinno realizować misję wynikającą z ustawy o muzeach.
Pawłowska-Pojawa przypomniała, że kontrola sytuacji w tym miejscu została zlecona przez ministra kultury już w 2018 r. W placówce stwierdzono szereg uchybień dotyczących ewidencjonowania i inwentaryzowania zbiorów, ich przechowywania, zabezpieczenia oraz bezpieczeństwa zwiedzających.
"Muzeum otrzymało zalecenia pokontrolne, których - głównie z powodu braku środków finansowych i możliwości organizacyjnych - nie zrealizowało" - wyjaśniło ministerstwo. Szef resortu kultury Piotr Gliński zaproponował przekazanie zbiorów Muzeum Narodowemu w Krakowie, i docelowo utworzenie na ich bazie w odrestaurowanym Domu im. Józefa Piłsudskiego nowego Muzeum Czynu Niepodległościowego, które byłoby oddziałem MNK.
Wobec niezrealizowania przez Związek zaleceń pokontrolnych oraz niewywiązania się z ustaleń zawartych w liście intencyjnym, na początku kwietnia ub.r. minister wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakazu dalszej działalności Muzeum Czynu Niepodległościowego w Krakowie.
Jak powiedział dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie Andrzej Szczerski, do tej pory nic się nie wydarzyło, nie doszło do przekazania zbiorów.
Potwierdzam gotowość MNK, żeby zgodnie z wcześniejszym listem intencyjnym, przejąć zbiory i otworzyć na Oleandrach wystawę poświęconą Legionom. Będziemy to robić w porozumieniu ze Związkiem Legionistów Polskich, a przede wszystkim we współdziałaniu z władzami miasta - podkreślił.
Z kolei rzeczniczka prezydenta Krakowa Monika Chylaszek powiedziała, że decyzja ministra dotycząca wydania zakazu nie jest dla władz miasta zaskoczeniem, bo, jak pokazała wcześniejsza kontrola, eksponaty w Muzeum Czynu Niepodległościowego nie są przechowywane właściwie, a samo Muzeum jest praktycznie niedostępne dla zwiedzających.
Władze miasta od lat zabiegają o odzyskanie nieruchomości przy Oleandrach zajmowanej przez tę organizacji. W marcu b.r. krakowski sąd rejonowy zdecydował, że Związek ma ją zwrócić gminie do dwóch miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku. W osobnym postępowaniu sądowym Kraków domaga się od Związku zapłaty ponad 995 tys. zł z tytułu bezumownego korzystania z budynku od października 2012 do końca listopada 2016 r.
Dom im. Józefa Piłsudskiego, zwany także Domem Legionisty, powstał w latach 30. XX wieku na krakowskich Oleandrach, skąd w 1914 r. wyruszyła Pierwsza Kompania Kadrowa. Decyzję o jego budowie podjęli dawni legioniści na I Zjeździe Związku Legionistów Polskich w 1922 r., którzy na ten cel przekazywali własne fundusze. Teren pod budynek przekazały władze Krakowa.