Ten wynalazek skrócił czekanie z godzin do minut
W 1838 roku Louis Daguerre, francuski artysta i wynalazca, dokonał czegoś, co na zawsze wpisało się w dzieje techniki i kultury. Po latach współpracy z Josephem Nicéphore Niépce’em, uznawanym za ojca fotografii, Daguerre doskonalił proces utrwalania obrazu i skracał czas naświetlania. Efektem tych badań było powstanie dagerotypu – pierwszej technologii pozwalającej na niezawodne i powtarzalne utrwalanie obrazów na metalowej płycie.
Wynalazek ten był przełomowy: wcześniejsze metody wymagały wielogodzinnego naświetlania, podczas gdy dagerotyp pozwalał uzyskać wyraźny obraz już po kilkunastu minutach. W 1839 roku Francja oficjalnie nabyła patent na dagerotyp, otwierając drogę do upowszechnienia nowej sztuki.
Historyczne zdjęcie na Boulevard du Temple
Wiosną 1838 roku Daguerre postanowił przetestować swój wynalazek. Ustawił aparat przy oknie swojego atelier, skierował obiektyw na Boulevard du Temple – ruchliwą, tętniącą życiem ulicę. Przez okno zobaczył tłum paryżan, powozy i przechodniów. Jednak na zdjęciu, które przeszło do historii, bulwar wydaje się niemal opustoszały.
Długi, kilkuminutowy czas naświetlania sprawił, że wszyscy szybko poruszający się ludzie zniknęli z kadru. Przetrwali tylko ci, którzy pozostali nieruchomi wystarczająco długo. Po lewej stronie zdjęcia można dostrzec mężczyznę polerującego buty oraz jego klienta. To właśnie oni, nieświadomie, zapisali się na kartach historii jako pierwsi ludzie uwiecznieni na fotografii.
Przez 190 lat nikt nie wiedział, gdzie to było
Przez niemal dwa wieki dokładne miejsce wykonania tego przełomowego zdjęcia pozostawało nieznane. Zmiany urbanistyczne w Paryżu, liczne przebudowy oraz fakt, że atelier Daguerre’a spłonęło już w 1839 roku, utrudniały rekonstrukcję historycznego krajobrazu. Dawny Boulevard du Temple został częściowo zburzony w czasie wielkiej przebudowy miasta przez barona Haussmanna – dziś w jego miejscu rozciąga się Place de la République.
Mimo tych trudności, grupa filmowców – Maximilien Van Aertryck, Axel Danielson i Kalle Boman – postanowiła rozwiązać tę zagadkę. Przez dwa lata badali plany miasta, mapy i archiwalne ryciny. Stworzyli trójwymiarową rekonstrukcję okolicy, analizując zachowane budynki widoczne na dagerotypie. Pomocą służyły także dwa niezależne biura architektoniczne z Francji i Szwecji, które – niezależnie od siebie – wskazały dwa punkty oddalone od siebie o zaledwie kilka metrów. Ostatecznie filmowcy wybrali punkt pośredni i zaznaczyli go na chodniku lakierem do paznokci.
Dziś o tym niezwykłym wydarzeniu przypomina ważąca 220 kilogramów tablica z brązu na Place de la République. Płyta nosi nazwę „Un détail imprévu” – „Nieoczekiwany szczegół”, co doskonale oddaje zarówno przypadkowość, jak i wagę tego momentu w dziejach techniki i sztuki.
Oryginał bezpowrotnie przepadł
Oryginalny dagerotyp Daguerre’a został przekazany w 1839 roku królowi Bawarii Ludwikowi I. Niestety, płyta uległa poważnemu uszkodzeniu podczas II wojny światowej, a próby jej renowacji w XX wieku niemal całkowicie zniszczyły obraz.
Dziś znane zdjęcie pochodzi z reprodukcji wykonanej w 1936 roku przez kuratora Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku, Beaumont’a Newhalla. Nawet negatyw tego zdjęcia zaginął.