Cukier to nie tylko substancja słodząca dodawana przez nas do kawy, herbaty czy ciast. Cukier jest węglowodanem, a węglowodany znajdują się w nabiale, pieczywie, w warzywach, owocach, słodyczach, napojach. Nie jesteśmy w stanie go uniknąć, możemy jedynie wybrać, jaki cukier będziemy spożywać. Dobry to ten znajdujący się w pieczywie, zwłaszcza pełnoziarnistym, warzywach, owocach czy nabiale. Zły cukier to ten znajdujący się w napojach słodzonych czy słodyczach i tego powinniśmy unikać - mówi Martyna Skiba, dietetyk z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu. Węglowodany są podstawowym źródłem energii dla organizmu, więc są nam potrzebne, ale wybierajmy produkty, które zawierają przede wszystkim węglowodany złożone - zboża, warzywa.
Otyłość, nadwaga, brak aktywności fizycznej i zła dieta, w tym nadmierne spożywanie cukru, to czynniki ryzyka wystąpienia cukrzycy.
Wyróżniamy dwa typy choroby: cukrzyca typu pierwszego i drugiego. Cukrzyca typu pierwszego jest schorzeniem autoimmunologicznym. Dochodzi do całkowitego zniszczenia komórek produkujących insulinę wyjaśnia dr Mariola Rabsztyn-Lebensztejn, kierująca Oddziałem Diabetologii i Chorób Metabolicznych z Pododdziałem Stopy Cukrzycowej w WSS im. św. Barbary w Sosnowcu. Jak dodaje, objawy są intensywne: chudnięcie, wzmożone pragnienie, osłabienie. Tacy pacjenci zwykle szybko trafiają do lekarza, ale zdarzają się osoby, które miały nadwagę i są zadowolone, bo nagle zeszczuplały 15-20 kg i nie wiązały tego z jednostką chorobową - mówi dr Rabsztyn-Lebensztejn.
W przypadku pacjenta, który nie ma nadwagi, nie ma choroby wieńcowej, nadciśnienia, u którego w rodzinie nie występowała cukrzyca, wystarczy raz w roku - mówi dr Mariola Rabsztyn-Lebensztejn. Dodaje, że częściej poziom cukru powinny kontrolować kobiety, które przebyły cukrzycę ciążową albo urodziły dziecko ważące powyżej 4 kg. Bez zwłoki trzeba też zrobić badania np., kiedy odczuwa się wzmożone pragnienie.
POSŁUCHAJ ROZMOWY REPORTERKI RMF FM ANETY ŁUCZKOWSKIEJ Z DIABETOLOGIEM DR JOANNĄ DZIWURĄ-OGONOWSKĄ
Uczymy naszych pacjentów, żeby wybierali odpowiednią ilość i jakość cukrów - podkreśla dr Mariola Rabsztyn-Lebensztejn. Jeżeli np. chcemy zjeść jogurt, nie wybierajmy jogurtu z owocami, bo jest on dosładzany. Wybierzmy jogurt naturalny i sami dodajmy do niego garść owoców.
Każdy chory i nie tylko chory może zjeść 3 porcje owoców w ciągu dnia, ale porcja to nie jest nieograniczona ilość. To jest taka ilość, która nam się mieści w dłoni. Pamiętajmy - jedzmy owoce do godziny 16.00, żebyśmy cukier, który jest w owocach (fruktozę) mogli spalić w ciągu dnia. Nie objadajmy się cukrem na noc - apeluje diabetolog. Warzywa powinny znaleźć się w jadłospisie każdego, zdrowego i chorego na cukrzycę. Warto jednak wziąć pod uwagę, że niektóre z nich trzeba jeść z umiarem.
Idealny jadłospis na cały dzień powinien obejmować 4-5 posiłków. Między śniadaniem, obiadem i kolacją możemy sięgać po zdrowe przekąski, np. jogurt naturalny z owocami i pełnoziarnistymi płatkami. Oczywiście można też pozwolić sobie na słodycze.
Lekarze podkreślają, że można też jeść czekoladę gorzką, najlepiej z 70 proc. zawartością kakao. Nawet do 4 kostek możemy zjeść bez żadnego uszczerbku dla naszego zdrowia- mówi dr Rabsztyn-Lebensztejn.
Cukier jest wszechobecny i dlatego nie zawsze jesteśmy świadomi, że go spożywamy, a trzeba pamiętać, że niestety możemy się od niego uzależnić. Cukier uzależnia nawet 8 razy silniej niż narkotyk. Jest to mechanizm, który działa podobnie, jak w każdym innym uzależnieniu czyli zarówno na poziomie psychicznym, fizycznym, społecznym czy behawioralnym czyli związanym z pewnymi czynnościami - mówi Agata Diec, psycholog, psychoterapeutka z WSS im. św. Barbary w Sosnowcu.
ZRÓB TEST I SPRAWDŹ, CZY JESTEŚ UZALEŻNIONY OD CUKRU
Spożycie cukru może na początku wywoływać stan euforyczny, poprawę nastroju. Działa na mózg i wydzielanie neurohormonów.
Jeśli rozwinie się uzależnienie, warto sięgnąć po profesjonalną pomoc. To może być terapia uzależnień, psychoterapia indywidualna lub grupowa w zależności od tego, z jakiego powodu dana osoba jest od cukru uzależniona. Powody mogą być różne.
Nawiązując do zbliżających się świąt sięgamy po słodycze np. bezwiednie, bo są na stole, czasami sięgamy po nie, żeby uniknąć różnych spięć. Dopóki jemy dla przyjemności i odczuwamy ją po jednym dwóch kawałkach, to nie jest to uzależnienie, ale kiedy musimy zjeść pół sernika czy pół tortu, to warto się nad tym zastanowić - wyjaśnia psycholog. Agata Diec przyznaje, że do psychoterapeuty rzadko trafiają osoby zgłaszające problem uzależnienia od cukru. Częściej są to osoby z zaburzeniami odżywiania albo osoby, u których podczas różnego rodzaju terapii wychodzi na jaw "zajadanie" problemów.
Święta to dużo czasu spędzonego przy zastawionym stole, to mnóstwo również słodkich smakołyków. Nie musimy ich sobie całkowicie odmawiać, ale warto mieć kontrolę nad tym, ile i co jemy. Możemy również przygotowując potrawy świadomie używać mniej cukru niż jest w przepisach. Ważny jest także ruch.
Z kolei psycholog dodaje, że zamiast zajadać problemy i stres, możemy się do kogoś przytulić i porozmawiać.