Błonnik, obecny w owocach, warzywach, pełnych ziarnach i roślinach strączkowych nie ulega trawieniu i wchłanianiu, jest natomiast ulubionym pokarmem bakterii zasiedlających jelita. Brak błonnika, typowy dla diety zachodniej, bogatej w tłuszcze i cukry, uznaje się za jedną z przyczyn rosnącego zagrożenia chorobami układu pokarmowego, nadwagą i cukrzycą. Najnowsze badania wskazują na mechanizmy, które mogą za to odpowiadać.
Jeśli uda nam się dokładnie poznać, na jakiej zasadzie błonnik działa, będzie można wykorzystać go w ochronie zdrowia na różne sposoby - mówi Andrew Gewirtz z Georgia State University's Center for Inflammation Immunity & Infection. To pozwoli nam tak modyfikować naszą dietę, by to korzystne działanie do maksimum wykorzystać - tłumaczy. Coraz wyraźniej widzimy, że udział błonnika w zachodniej diecie w ciągu kilku ostatnich dekad drastycznie spadł - dodaje Fredrik Bäckhed z Uniwersytetu w Goeteborgu.
Oba projekty badawcze dotyczyły myszy karmionych dietą bardzo ubogą w błonnik. U zwierząt zauważono w związku z tym przybieranie na wadze, podwyższony poziom cukru i osłabioną wrażliwość na insulinę. Grupa Bäckheda już po 3 do 7 dni takiej diety zauważyła u zwierząt problemy z ochronną warstwą śluzu jelita grubego, zmniejszenie jej grubości i związany z tym, zwiększony kontakt bakterii z komórkami nabłonka jelit. Grupa Gewirtza zauważyła z kolei na takiej diecie spadek grubości samego jelita grubego, zmniejszenie liczebności flory bakteryjnej i zmianę proporcji występujących w niej gatunków bakterii.
Obie publikacje wskazują na to, jak istotne jest utrzymanie warstwy śluzu oddzielającej florę bakteryjną od samych komórek jelita i jak szybko zmienia się ona pod wpływem diety - mówi prof. Gunnar C. Hansson z Goeteborga. Nasze badania wskazują zgodnie na to, że brak błonnika sprawia, że bakterie przedzierają się przez warstwę śluzu i mogą prowadzić do procesów zapalnych, przyczyniając się do powstania zespołu metabolicznego - dodaje Gewirtz.
Prowadzone przez obie grupy przywrócenia u zwierząt normalnej flory bakteryjnej i normalnych funkcji jelit, zarówno drogą przeszczepu bakterii, podawania probiotyków, jak i zmiany diety na bogatą w błonnik, kończyły się tylko częściowym powodzeniem. To oznacza, że niekorzystne skutki związane z ubogą w błonnik dietą są trudniejsze do odwrócenia, niż by się wydawało. Konkretna metoda działania będzie przedmiotem dalszych badań. Na razie najlepiej starać się do takiej sytuacji nie dopuszczać.
Ciesz się świętami, pamiętaj o błonniku
Konsekwencje obfitości świątecznych posiłków nie muszą spędzać nam snu z powiek, jeśli tylko będziemy pamiętać o... dobrym samopoczuciu flory bakteryjnej naszego układu pokarmowego - przekonują naukowcy ze Szwecji i Stanów Zjednoczonych. W dwóch niezależnych pracach, opublikowanych właśnie na łamach czasopisma "Cell Host & Microbe", opisują wyniki badań wpływu błonnika na proces trawienia i przekonują, że dzięki niemu bakterie układu pokarmowego pomagają organizmowi lepiej kontrolować poziom cukru i ograniczyć ryzyko przybierania na wadze. Badania prowadzono na myszach, ale wnioski powinny być aktualne i u nas.