Pierwsze dni inwazji. Rosjanie ponieśli sromotną klęskę

• Równo cztery lata temu rozpoczęła się rosyjska inwazja na Ukrainę.
• W poniższym artykule opisujemy pierwsze dni pełnoskalowej wojny.
• Więcej ważnych informacji z Polski i ze świata znajdziesz na stronie głównej RMF24.pl.

Rosyjska inwazja rozpoczęła się wczesnym rankiem 24 lutego 2022 roku. Prezydent Rosji Władimir Putin w przemówieniu wydał rozkaz przeprowadzenia "specjalnej operacji wojskowej" w Donbasie, argumentując to potrzebą "demilitaryzacji i denazyfikacji Ukrainy". Rosyjskie wojska zaatakowały Ukrainę z trzech stron - od północy, w tym z Białorusi, od wschodu i od południa, z zaanektowanego w 2014 roku Krymu.

Główne uderzenia skierowano na Kijów, Charków, Sumy i Czernihów, a także południowe regiony kraju. Już w pierwszych godzinach inwazji rozpoczęły się ataki rakietowe na lotniska, bazy wojskowe i infrastrukturę krytyczną. Ówczesny dowódca Sił Powietrznych Ukrainy, gen. Mykoła Ołeszczuk, wspominał w sierpniu 2023 roku, że tego dnia wydał dwa rozkazy - opuszczenia ukraińskiej przestrzeni bądź lądowania na najbliższym lotnisku przez samoloty pasażerskie oraz poderwania wszystkich maszyn wojskowych. Zrozumiałem, że pierwsze uderzenia, które zostaną przeprowadzone na nasze państwo, zostaną skierowane na nasze lotniska wojskowe, obiekty infrastruktury krytycznej, przeciwlotnicze systemy rakietowe i radary - mówił.

Rosjanie liczyli na szybkie przełamanie ukraińskiej obrony i zdobycie stolicy w ciągu kilku dni. Napotkali jednak zdecydowany opór - ukraińskie siły zbrojne, wspierane przez oddziały obrony terytorialnej i ochotników, skutecznie broniły kluczowych miast i węzłów komunikacyjnych.

W pierwszych dniach inwazji Ukraina broniła się głównie sprzętem pochodzącym z czasów ZSRR. Choć jeszcze przed wybuchem pełnoskalowej wojny Stany Zjednoczone oraz inne państwa Zachodu przekazały Ukraińcom lżejszą broń, w tym ręczne przeciwpancerne pociski kierowane Javelin, była to jedynie niewielka część potrzebnego uzbrojenia.

Już 25 lutego prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski podpisał dekret o powszechnej mobilizacji. W ciągu kilku dni do walki zgłosiły się dziesiątki tysięcy ochotników. W Kijowie i innych miastach rozdawano broń cywilom, a władze lokalne organizowały obronę terytorialną.

W obliczu rosyjskiej agresji Ukraina zwróciła się o pomoc do państw zachodnich. Ukraiński prezydent prowadził rozmowy z przywódcami USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Polski i innych krajów, apelując o dostawy broni, sankcje wobec Rosji i wsparcie humanitarne.

Już w pierwszych dniach pełnoskalowej wojny Unia Europejska, Stany Zjednoczone i inne państwa wprowadziły bezprecedensowe sankcje gospodarcze wobec Rosji, w tym wykluczenie rosyjskich banków z systemu SWIFT. Do Ukrainy zaczęły napływać transporty broni i sprzętu wojskowego.

Rosjanie początkowo szybko zdobywali kolejne tereny, a zajęcie Kijowa wydawało się kwestią czasu. Rosyjskie oddziały rozpoznawcze dotarły na przedmieścia ostrzeliwanej stolicy, a inne jednostki przejęły kontrolę nad Czarnobylską Elektrownią Jądrową oraz miejscowościami w pobliżu Kijowa, takimi jak Bucza czy Borodzianka. W Polsce obawiano się wówczas najgorszego scenariusza.

Pomimo przewagi liczebnej i technologicznej, rosyjskie wojska nie zdołały zrealizować planu błyskawicznego zajęcia Ukrainy. Kolumny pancerne były zatrzymywane przez ukraińskie zasadzki, a morale rosyjskich żołnierzy szybko spadało. W mediach pojawiały się doniesienia o porzucaniu sprzętu i dezercjach.

Trwająca od początku inwazji bitwa o Kijów formalnie zakończyła się na początku kwietnia, wraz z wygraniem przez Ukraińców walki o strategicznie ważne miasto Hostomel. Rosjanom nie pozostało nic innego, jak wycofać się z obwodu kijowskiego. Trzydniowa operacja zajęcia Kijowa zakończyła się sromotną klęską.

Niemniej jednak, okupacja przez Rosjan obwodu kijowskiego - podobnie jak innych obszarów Ukrainy - była bardzo brutalna. Dopiero gdy wojska rosyjskie wycofały się z podkijowskich miejscowości, na światło dzienne wyszły popełnione przez nich zbrodnie. Ich symbolem stała się Bucza, w której znaleziono ciała ok. 1000 cywilów, z których ponad 650 albo zostało zastrzelonych, albo zginęło od odłamków pocisków. Na części ciał były ślady tortur. Podobnie jak w innych częściach kraju, gdzie stanął but rosyjskiego żołnierza, tak i tam dochodziło również do gwałtów.

Rosyjska inwazja wywołała największy kryzys uchodźczy w Europie od czasów II wojny światowej. W ciągu pierwszych dwóch tygodni wojny Ukrainę opuściło ponad 2 miliony osób, głównie kobiet i dzieci. Najwięcej uchodźców przyjęła Polska, która od pierwszych dni wojny otworzyła granice i uruchomiła szeroko zakrojoną pomoc humanitarną.