Już ruszają na żer. Kiedy i gdzie najbardziej uważać na kleszcze?

• Aktywność kleszczy zaczyna się w marcu, gdy temperatura przekracza 5-7°C.
• Kleszcze występują nie tylko w lasach, ale i w parkach, ogrodach czy na działkach.
• Borelioza, przenoszona przez kleszcze, to poważna choroba - nie lekceważ ukąszenia!
• Sprawdź nasze praktyczne wskazówki, jak chronić się przed kleszczami i co robić po ukąszeniu!

Tegoroczna zima - z mocnymi spadkami temperatur i obfitymi opadami śniegu - dla wielu z nas była wyjątkowo dokuczliwa. Jednak dla kleszczy i innych pajęczaków to żadne wyzwanie. Jak podkreślają badacze, te stworzenia wykształciły mechanizmy przetrwania, które pozwalają im bez problemu przeżyć nawet najostrzejsze zimy.

Kleszcze potrafią przetrwać długotrwały mróz dzięki zdolności do wchodzenia w diapauzę, czyli stan głębokiego uśpienia. W tym czasie ich metabolizm spada do absolutnego minimum, a rozwój zostaje zatrzymany. Proces ten może trwać tygodniami, a nawet latami - i co ważne, rozpoczyna się jeszcze zanim pogoda stanie się naprawdę niekorzystna. To niezwykle precyzyjny mechanizm, wpisany w ich biologiczny kalendarz.

Nie tylko kleszcze, ale i wiele innych owadów potrafi przetrwać zimowe miesiące. Szukają schronienia w glebie, ściółce leśnej, pod martwym drewnem, w dziuplach drzew, a nawet w szczelinach budynków. Często spotykamy je w naszych domach - jesienią biedronki czy złotooki próbują dostać się do wnętrza, by przeczekać chłody.

Niskie temperatury mogą jedynie przesunąć w czasie wiosenną aktywność kleszczy lub nieco skrócić ich jesienną obecność. Jednak nie ma to wpływu na ich liczebność. Wystarczy wzrost temperatury do około 5°C, by natychmiast wznowiły poszukiwania żywicieli. 

Ich aktywność sezonowa rozpoczyna się, gdy temperatury w ciągu doby przekroczą 5-7°C i jest wilgotno - najczęściej już w marcu. Pierwszy szczyt przypada na maj-czerwiec, drugi na wrzesień-październik.

Kleszcze nie zamieszkują wyłącznie lasów i łąk - ich zasięg jest praktycznie nieograniczony. Można je spotkać w miejskich parkach, na działkach, w ogrodach. 

Po powrocie ze spaceru warto dokładnie sprawdzić całe ciało, bo kleszcze najczęściej przyczepiają się do nóg, rąk, a później wędrują w cieplejsze, lepiej ukrwione miejsca na skórze. Warto pamiętać, by nie smarować kleszcza żadną substancją - najlepiej usunąć go pęsetą, chwytając tuż przy skórze.

Kleszcze mogą przenosić wiele groźnych chorób, z których najpowszechniejsza to borelioza. Spowodowana jest przez bakterię Borrelia burgdorferi. Co roku w Polsce dziesiątki tysięcy osób zakaża się tą chorobą! Po ukłuciu przez zakażonego kleszcza, już po kilku dniach może pojawić się charakterystyczny rumień wędrujący oraz objawy ogólne:

• zmęczenie,
• bóle mięśni,
• gorączka,
• ból głowy,
• sztywność karku.

Nieleczona borelioza może prowadzić do poważnych powikłań: zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia stawów, a nawet zaburzeń pracy serca. Leczenie polega na długotrwałej antybiotykoterapii, a przebycie choroby nie daje trwałej odporności. Niestety, nie ma dostępnej szczepionki przeciwko boreliozie.

Szczyt aktywności kleszczy przypada na dwa okresy w roku: maj-czerwiec oraz wrzesień-październik. W ciągu dnia najbardziej aktywne są od pierwszej rosy do południa oraz od godziny 16:00 do zmroku. Warto pamiętać, że przy wysokich temperaturach w środku lata kleszcze ograniczają swoją aktywność. 

Najwięcej kleszczy bytuje na skraju lasu, w trawie, krzewach i na spodniej stronie liści - rzadko wspinają się powyżej 1,5 metra. Po wyczuciu żywiciela spadają na obuwie lub nieosłonięte nogi, a następnie wspinają się w poszukiwaniu miejsca do żerowania.

Oto kilka podstawowych zasad:

• Ubieraj się odpowiednio - długie spodnie i rękawy, nogawki w skarpetkach.
• Stosuj repelenty zgodnie z zaleceniami producenta.
• Po powrocie z lasu dokładnie obejrzyj całe ciało, również włosy i zakryte miejsca.
• Szybko usuń kleszcza, najlepiej do 12 godzin od ukąszenia.
• Nie smaruj kleszcza żadnymi substancjami, miejsce ukłucia zdezynfekuj.