Zaćmienie Słońca zaczęło się o 17:34 – jako częściowe – nad Morzem Beringa. Zjawisko astronomiczne trwało globalnie 264 minuty. Zakończyło się w Hiszpanii na Wyspach Balearskich.
Pas całkowitego zaćmienia, czyli moment, w którym Księżyc całkowicie przesłoni tarczę słoneczną, wystartował na półwyspie Tajmyr na północy Rosji. Następnie cień Księżyca przemierzał Ocean Arktyczny, Grenlandię, by dotrzeć na Islandię. Dalej trasa zaćmienia prowadziła przez Atlantyk, północną Hiszpanię, skrawek Portugalii i kończyła się na Morzu Śródziemnym.
Najdłużej faza całkowita trwała na Islandii, a dokładnie przy słynnych klifach Latrabjar – aż 2 minuty i 13 sekund. To właśnie tam, o 19:46, nastąpiło maksimum zaćmienia.
W Hiszpanii całkowite zaćmienie było widoczne na około 40 procentach terytorium kraju, choć nie trwa tam aż tak długo jak na Islandii. Najlepsze warunki do obserwacji mieli mieszkańcy okolic Leonu i Burgos w Kastylii i Leonie – tam faza całkowita trwała blisko 1 minutę i 45 sekund.
Takie spektakularne widowisko na niebie nie zdarza się często. Zachodnia Europa jest świadkiem całkowitego zaćmienia Słońca po raz pierwszy do niemal 30 lat.
Gdzie i kiedy oglądać zaćmienie w Polsce?
Na niebie nad Polską mogliśmy podziwiać głębokie zaćmienie częściowe Słońca. To astronomiczne widowisko rozpoczęło się tuż przed zachodem naszej gwiazdy, a jego kulminacja – w wielu regionach kraju – przypadła na moment, gdy Słońce było już schowane za linią horyzontu.
Największe emocje czekały mieszkańców zachodniej i północnej Polski. To właśnie tam zaćmienie osiągnęło największą fazę – w Kotlinie Kłodzkiej aż 88 procent tarczy słonecznej zostało przysłonięte przez Księżyc! W Szczecinie, Poznaniu i Wrocławiu faza maksymalna przekroczyła 86 procent. Nieco mniej spektakularnie było na południowym wschodzie – w Bieszczadach obserwatorzy zobaczyli „tylko” 42 procent zasłoniętego Słońca.
Według „Almanachu astronomicznego na rok 2026” Polskiego Towarzystwa Astronomicznego, początek zaćmienia - w zależności od lokalizacji - nastąpił między godziną 19:10 a 19:20. Słońce zaczęło znikać za horyzontem już około godziny 20:00 na wschodzie kraju (np. w Rzeszowie), a najpóźniej – około 20:30 – w Szczecinie.
Oto szczegółowe dane dla wybranych miast:
- Białystok – 19:13, brak maksimum, 20.01;
- Gdańsk – 19:11, 20:05, 20:23;
- Kraków – 19:18, brak maksimum, 20:04;
- Łódź – 19:16, 20:08, 20:12;
- Poznań – 19:15, 20:10, 20:24;
- Szczecin – 19:14, 20:08, 20:26;
- Warszawa – 19:15, 20:07, 20:07;
- Wrocław – 19:17, 20:12, 20:19.
W Tatrach turyści obserwowali zaćmienie Słońca z Kasprowego Wierchu. Słońce, znajdujące się coraz niżej nad horyzontem, chowało się pomiędzy masywem Giewontu a Kopą Kondracką.
W rejonie Zakopanego częściowe zaćmienie rozpoczęło się około godz. 19.20, a jego maksimum przypadło około godz. 20, tuż przed momentem, kiedy Słońce zaszło za horyzontem.
Z kolei na plaży w Krynicy Morskiej (Pomorskie) zaćmienie Słońca obserwowały setki mieszkańców i turystów. Niebo nad Mierzeją Wiślaną zapewniło dobrą widoczność wszystkich faz wydarzenia. Zgromadzeni śledzili przebieg zaćmienia zarówno na stojąco, jak i z koców czy leżaków, dokumentując kolejne etapy nachodzenia tarczy Księżyca na Słońce.
Zaćmienie Słońca i spadające gwiazdy już dziś! RMF FM zaprasza do Mikołajek
RMF FM zaprosił do wspólnego spędzenia tego niezwykłego wieczoru w Wiosce Żeglarskiej w Mikołajkach na Mazurach. Na naszych słuchaczy czekały leżaki, muzyka na żywo na białym fortepianie, noc spadających gwiazd i wieczór szantowy! Szczegóły znajdziecie TUTAJ>>>
Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie?
Patrzenie bezpośrednio na Słońce – nawet podczas zaćmienia – może być niebezpieczne dla wzroku.
Jeżeli choć niewielki fragment tarczy słonecznej pozostaje widoczny, musimy korzystać z odpowiednich filtrów. Patrzenie na Słońce bez zabezpieczenia może prowadzić do trwałego uszkodzenia siatkówki. To tak, jakbyśmy za pomocą lupy skupiali światło dokładnie na własnym oku. Skutki mogą być nieodwracalne – podkreśla dr inż. Paweł Janowski, popularyzator nauki z Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, cytowany w informacji przesłanej przez uczelnię.
Jak zatem bezpiecznie obserwować zaćmienie? Najprostszym i najpewniejszym rozwiązaniem są certyfikowane okulary do obserwacji zaćmień, wyposażone w specjalne filtry spełniające normę ISO 12312-2. Przepuszczają one jedynie niewielki ułamek światła słonecznego, skutecznie chroniąc nasze oczy. Nie trzeba jednak inwestować w drogi sprzęt – wystarczą wspomniane okulary astronomiczne, a także lornetki czy teleskopy, pod warunkiem, że są wyposażone w odpowiednie filtry słoneczne.
Dla tych, którzy wolą nie ryzykować bezpośredniego patrzenia na Słońce, istnieje również bezpieczna metoda projekcyjna.
Nie musimy nawet patrzeć bezpośrednio na Słońce. Możemy rzutować obraz Słońca na kartkę papieru i obserwować zmieniający się kształt tarczy – wyjaśnia dr Janowski. Naturalny projektor tworzą także przerwy między liśćmi drzew – podczas częściowego zaćmienia na chodnikach czy ścianach pojawiają się setki małych sierpów, będących obrazami przysłoniętego Słońca.
Ekspert przestrzega również przed metodami, które przez lata obrosły mitami. Płyty CD, przydymione szkło, okulary przeciwsłoneczne czy klisze fotograficzne nie zapewniają wystarczającej ochrony. To metody, które mogą dawać złudne poczucie bezpieczeństwa. Oko nie odczuwa bólu podczas uszkadzania siatkówki, dlatego ryzyko jest szczególnie duże – zaznacza specjalista.
Zainteresowani mogli też skorzystać z transmisji internetowych na różnych platformach społecznościowych - zarówno z Polski, jak i z rejonów zaćmienia całkowitego.
Kiedy kolejne takie zjawisko?
Kolejne całkowite zaćmienie Słońca, widoczne m.in. w południowej części Hiszpanii, a także w Afryce Północnej, Arabii Saudyjskiej i Jemenie, będzie można obserwować 2 sierpnia 2027 roku. Wtedy jego najdłuższa część potrwa aż 6 minut i 23 sekundy.
Dziś również spektakularne „spadające gwiazdy”
Po emocjach związanych z zaćmieniem Słońca, już dziś wieczorem czeka nas kolejna kosmiczna atrakcja – maksimum roju Perseidów. To właśnie tej nocy niebo nad Polską rozświetlą dziesiątki, a nawet setki „spadających gwiazd”.
Perseidy to jeden z najbardziej znanych i najchętniej obserwowanych rojów meteorów. Każdego roku, w okolicach połowy sierpnia, Ziemia przecina orbitę komety Swift-Tuttle, a jej pozostałości – drobne okruchy skalne, czyli meteoroidy – wpadają w naszą atmosferę z ogromną prędkością. W wyniku tarcia rozgrzewają się i świecą, tworząc charakterystyczne, jasne smugi na niebie. W większości przypadków meteoroidy spalają się całkowicie, ale czasem większe fragmenty docierają do powierzchni Ziemi jako meteoryty.
Tegoroczne maksimum Perseidów przypada w nocy z 12 na 13 sierpnia. Dobra wiadomość dla „łowców spadających gwiazd” – Księżyc jest w nowiu, więc jego blask nie będzie przeszkadzał w obserwacjach. To idealny moment, by wybrać się poza miasto, z dala od świateł ulicznych i miejskiego zgiełku. Im ciemniejsze miejsce, tym więcej meteorów uda się dostrzec – w sprzyjających warunkach nawet do 100 zjawisk na godzinę!
Nie potrzeba żadnego specjalistycznego sprzętu ani okularów ochronnych – wystarczy wygodne miejsce i szeroki widok na niebo. Radiant, czyli punkt, z którego wydają się wybiegać meteory, znajduje się w gwiazdozbiorze Perseusza, ale „spadające gwiazdy” można zobaczyć praktycznie w każdej części nieba. Warto jednak pamiętać, że chmury mogą całkowicie uniemożliwić obserwacje, dlatego najlepiej sprawdzić prognozę pogody przed wyjściem.
WIĘCEJ OD RMF:
