Płetwal błękitny, znany naukowo jako Balaenoptera musculus, to największe zwierzę, jakie kiedykolwiek żyło na naszej planecie. Dorosłe osobniki osiągają długość nawet do 33 metrów i wagę do 190 ton. Dla porównania – przeciętny słoń afrykański waży około 6 ton, więc jeden płetwal błękitny to ekwiwalent aż 31 tych lądowych gigantów.
Gigantyczny noworodek
Już młode płetwale błękitne są imponujące – noworodek waży około 2,5-3 tony i ma długość 7 metrów. W ciągu pierwszych ośmiu miesięcy życia przybiera na wadze nawet 90 kg dziennie.
Podróżnicy bez granic: Gdzie żyją płetwale?
Płetwale błękitne zamieszkują wszystkie oceany świata. Można je spotkać zarówno na półkuli południowej, jak i północnej, choć obecnie gatunek ten jest rzadkością z powodu dawnych intensywnych polowań. Latem żerują w zimnych, bogatych w pokarm wodach podbiegunowych, a zimą migrują w cieplejsze rejony równikowe, gdzie rozmnażają się i rodzą młode.
Te olbrzymie ssaki prowadzą samotniczy tryb życia lub tworzą niewielkie grupy, najczęściej 2-3 osobniki. Ich okres godowy przypada na zimę – samica rodzi zwykle jedno młode co 2-3 lata, po ciąży trwającej 10-12 miesięcy. Nowonarodzone płetwale błękitne przez około 7 miesięcy są karmione mlekiem matki, które jest wyjątkowo kaloryczne – zawiera ponad 4 tysiące kilokalorii na kilogram.
40 milionów ofiar dziennie
Mimo kolosalnych rozmiarów płetwal błękitny żywi się głównie drobnym planktonem, przede wszystkim krylem, a także małymi rybami i kalmarami. Jeden dorosły osobnik potrafi zjeść dziennie nawet 4 tony pożywienia, co przekłada się na 40 milionów osobników krylu. Podczas żerowania wieloryb otwiera szeroko paszczę, nabierając do niej nawet 90 ton wody i planktonu, które następnie odcedza przez fiszbiny.
Płetwale błękitne nurkują zazwyczaj na głębokość 50–100 metrów, pozostając pod wodą do 15 minut. W poszukiwaniu pokarmu mogą pokonywać ogromne odległości, a ich prędkość pływania dochodzi do 30 km/h, a w razie zagrożenia nawet 48 km/h.
Głośniejszy od silnika odrzutowego
Płetwale błękitne słyną nie tylko z rozmiarów, ale i niezwykłych zdolności komunikacyjnych. Są uznawane za najgłośniejsze zwierzęta na Ziemi – emitowane przez nie dźwięki osiągają nawet 188 decybeli, co przewyższa hałas silnika odrzutowego. Niskoczęstotliwościowe gwizdy i śpiewy płetwali mogą być słyszane przez innych przedstawicieli gatunku z odległości setek kilometrów.
Co ciekawe, imponujące są również organy wewnętrzne płetwala błękitnego – serce wielkości auta, język ważący niemal 3 tony czy penis osiągający długość do 3 metrów. W pełni otwarta paszcza może pomieścić do 90 ton wody i pokarmu, choć gardło jest na tyle wąskie, że wieloryb nie jest w stanie połknąć większych obiektów.
Powolny powrót giganta z krawędzi wyginięcia
Płetwal błękitny przez wieki był obiektem intensywnych polowań ze względu na tłuszcz i fiszbiny. W XIX wieku rozwój technik połowowych, zwłaszcza użycie parowców i wybuchowych harpunów, doprowadził do gwałtownego spadku liczebności gatunku. Przed epoką wielorybnictwa populacja płetwali błękitnych liczyła nawet 300 000 osobników, obecnie szacuje się ją jedynie na 10 000–25 000.
W 1965 roku wprowadzono całkowity zakaz połowu płetwali błękitnych. Dzięki ochronie międzynarodowej populacja tych zwierząt powoli rośnie, choć proces odbudowy jest bardzo powolny. Największym zagrożeniem dla gatunku pozostaje działalność człowieka – zanieczyszczenie oceanów, zmniejszająca się ilość krylu oraz zmiany klimatyczne.
