Na MDS nieco częściej chorują mężczyźni. Regularne badania, świadomość objawów i szybka reakcja na ich wystąpienie są kluczowe dla wczesnego wykrycia i skutecznego leczenia tej choroby. W przypadku mężczyzn uzyskanie wczesnej diagnozy może być trudniejsze. Jak dowodzą dane GUS z ostatnich lat, panowie dużo rzadziej, niż kobiety chodzą do lekarza. Przez ostatnią dekadę odsetek mężczyzn korzystających z usług medycznych wynosił od 55% do 64%, podczas gdy w przypadku kobiet ten odsetek był o około 10% wyższy. Edukowanie i uświadamianie, że współczesna medycyna oferuje coraz więcej opcji leczenia jest w tym przypadku kluczowe.
Przyczyny MDS nie są w pełni poznane. Wiadomo, że czynniki ryzyka obejmują starszy wiek, wcześniejsze leczenie chemioterapią lub radioterapią, ekspozycję na niektóre związki chemiczne np. benzen oraz narażenie na działanie dymu tytoniowego. Diagnozę utrudniają nieoczywiste symptomy, takie jak ogólne osłabienie, zawroty głowy czy zaburzenia odporności.
Dodatkowo część pacjentów z MDS, może mieć w swoim organizmie nieprawidłowe komórki odpowiadające za nocną napadową hemoglobinurię (PNH). Ich wykrycie w kontekście MDS ma znaczenie kliniczne, ponieważ może wpływać na wybór metody leczenia i przewidywanie przebiegu choroby. O skierowaniu na dodatkowe badania powinien zdecydować lekarz, zwłaszcza jeśli pacjent ma objawy wskazujące na PNH, takie jak hemoliza (niszczenie czerwonych krwinek), ciemny mocz czy skłonność do zakrzepów.
Diagnoza MDS jest złożona i wymaga przeprowadzenia licznych specjalistycznych badań. Najczęściej stawiana jest przez hematologa. MDS jest podejrzewany szczególnie u pacjentów, u których przez dłuższy czas utrzymuje się, stwierdzony w badaniu morfologii krwi i niewyjaśniony innymi przyczynami, niedobór krwinek - najczęściej czerwonych (anemia), ale także płytkowych (małopłytkowość) i białych (leukopenia). Do potwierdzenia MDS konieczna jest biopsja aspiracyjna szpiku kostnego, która pozwala na bezpośrednią ocenę komórek krwiotwórczych, ich odsetka i dojrzewania. Kolejnym koniecznym krokiem są badania genetyczne - cytogenetyczne i molekularne - pozwalające na stwierdzenie charakterystycznych zaburzeń genetycznych w komórkach krwiotwórczych. Wyniki tych badań pomagają nie tylko w rozpoznaniu, ale również w określeniu podtypu MDS i mogą mieć wpływ na wybór leczenia. MDS ma wiele podtypów, istotnie różniących się objawami, rokowaniem i leczeniem — komentuje dr n. med Marek Dudziński.
Leczenie MDS ma na celu głównie spowolnienie choroby, złagodzenie objawów i zapobieganie powikłaniom. U pacjentów bezobjawowych często zaleca się wyłącznie obserwację oraz regularne sprawdzanie stanu zdrowia. Większość chorych ma objawy choroby i wymaga leczenia. U pacjentów z grup niższego ryzyka stosuje się przetoczenia preparatów oraz leki wspomagające produkcję komórek krwi. Wśród chorych wyższego ryzyka stosuje się chemioterapię. Te metody pozwalają na spowolnienie rozwoju choroby, wydłużenie życia i poprawę jego jakości. Jedyną metodą dającą możliwość całkowitego wyleczenia MDS jest allogeniczny przeszczep szpiku kostnego. Z uwagi na możliwe powikłania ta metoda jest stosowana u młodszych chorych bez istotnych chorób współistniejących, u których nie powiodło się standardowe leczenie. Decyzja o kwalifikacji do odpowiedniego leczenia zapada po uwzględnieniu indywidualnych czynników, takich jak: wiek, stan pacjenta, zaawansowanie choroby i schorzenia współistniejące.
Seniorzy, szczególnie mężczyźni, ale także ich rodziny, powinni być świadomi symptomów i regularnie monitorować swoje zdrowie. Ważne jest holistyczne podejście do pacjenta, uwzględniające wsparcie psychologiczne, dietetyczne oraz rehabilitacyjne, które mogą pomóc w radzeniu sobie z objawami choroby i poprawie ogólnego samopoczucia.