Prezydent Karol Nawrocki zawetował rządową ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu. Zawetowana ustawa umożliwiała dwóm pełnoletnim osobom – niezależnie od płci – zawarcie przed notariuszem umowy rejestrowanej w urzędzie stanu cywilnego. Dokument ten miał regulować kwestie wspólności majątkowej, obowiązku alimentacyjnego, prawa do mieszkania, dostępu do informacji medycznej oraz spraw związanych z pochówkiem. Dodatkowo, do umowy można było dołączyć testamenty obu stron.
To pierwsza w historii Polski propozycja formalizacji związków partnerskich, która przeszła przez obie izby parlamentu. Weto prezydenta oznacza, że ustawa nie wejdzie w życie.
Nie mogę zaakceptować rozwiązania, które prowadziłoby do utraty szczególnego statusu małżeństwa określonego w art. 18 Konstytucji RP; definiuje on małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny - podkreślił Nawrocki, informując o zawetowaniu ustawy.
- Każdy obywatel zasługuje na szacunek, bezpieczeństwo i możliwość do rozwiązania praktycznych problemów życiowych. Spór dotyczy jednak zasadniczej konstrukcji praw. (...) Nie zgadzam się na wprowadzanie tylnymi drzwiami związków partnerskich, które mają zastąpić czy podmienić instytucję małżeństwa - powiedział prezydent.
Zdaniem prezydenta, rządowa propozycja to nie tylko techniczne regulacje ułatwiające codzienne funkcjonowanie - jej istotą było stworzenie nowej sformalizowanej instytucji prawa rodzinnego, wyposażonej w szeroki katalog uprawnień zbliżonych do uprawnień małżeńskich: rejestrację związków, ustawowe obowiązki wzajemnego szacunku, lojalności, pomocy i troski oraz przywileje podatkowe, spadkowe, socjalne, emerytalne.
A więc odtwarzany jest prawny rdzeń małżeństwa, ale pod inną nazwą i bez pełnego katalogu zobowiązań wynikających z małżeństwa - stwierdził Nawrocki.
Prezydent zastrzegł, że weto nie zamyka dyskusji o problemach osób bliskich i że dostrzega on potrzebę uregulowania sytuacji, w których człowiek potrzebuje pomocy zaufanej osoby w sprawach zdrowotnych, organizacyjnych, administracyjnych i osobistych.
Dodał przy tym, że należy uprościć udzielanie pełnomocnictw, zasady reprezentacji, kwestie związane z pochówkiem, dostępem do dokumentacji medycznej.
Takie rozwiązania powinny być jednak dostępne dla obywateli niezależnie od charakteru ich relacji - podkreślił.
Zakaz patostreamingu
Nawrocki podpisał nowelizację Kodeksu karnego, która wprowadza odpowiedzialność karną za tzw. patostreaming. Nowe przepisy powstały w wyniku połączenia projektów PiS i KO.
Zgodnie z nowelizacją, za rozpowszechnianie w internecie treści ukazujących popełnianie przestępstw naruszających dobra osobiste, przemoc wobec zwierząt lub poniżające traktowanie innych osób – nawet za ich zgodą – grozić będzie kara do trzech lat więzienia. Surowsze sankcje przewidziano za publikację takich materiałów z udziałem osób poniżej 18. roku życia – od trzech miesięcy do pięciu lat pozbawienia wolności.
Nowe przepisy nie obejmują działań podejmowanych w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, prasowej, naukowej ani w celu ochrony interesu publicznego.
Nawrocki podkreślił, że choć dostrzega wady legislacyjne noweli – m.in. brak precyzyjnej definicji patostreamingu i trudności w ściganiu twórców działających spoza Polski – zdecydował się na jej podpisanie.
Niedoskonałość przepisów nie może oznaczać bezczynności wobec przemocy, poniżania człowieka i wykorzystywania dzieci dla internetowej popularności – zaznaczył prezydent.
Nawrocki wyraził nadzieję, że nieprecyzyjne elementy zostaną dopracowane w przyszłości, a prawo będzie jednoznaczne i skutecznie egzekwowane. Jak dodał, przy podejmowaniu decyzji wziął pod uwagę głos młodzieży.
Młodzi ludzie widzą, jak brutalne treści wpływają na ich rówieśników. Zachowania, które jeszcze niedawno budziły powszechne oburzenie, dziś są przedstawiane jako rozrywka czy sposób na szybki zarobek – mówił prezydent.
Nowe przepisy mają ukrócić proceder publikowania w internecie brutalnych, poniżających i szokujących materiałów, które w ostatnich latach zdobyły niepokojącą popularność wśród młodych internautów.
Ustawa o gromadzeniu danych o wynagrodzeniach lekarzy
Prezydent podpisał nowelizację ustawy umożliwiającą gromadzenie danych o wynagrodzeniach pracowników ochrony zdrowia, w tym lekarzy, z powiązaniem do numeru PESEL lub numeru prawa wykonywania zawodu.
Nowe przepisy pozwalają Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) na zbieranie szczegółowych danych o zarobkach nie tylko lekarzy i pielęgniarek, ale także pozostałego personelu medycznego oraz administracyjnego. Dotychczas agencja dysponowała jedynie zanonimizowanymi informacjami, co uniemożliwiało precyzyjne określenie łącznych dochodów osób zatrudnionych w kilku miejscach lub na różnych podstawach.
Przeciwko nowelizacji protestował samorząd lekarski. Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej, dr Łukasz Jankowski, zapowiedział skierowanie sprawy do Trybunału Konstytucyjnego oraz unijnych trybunałów, wskazując na możliwą niezgodność ustawy z RODO.
Nowe przepisy mają na celu poprawę przejrzystości systemu wynagrodzeń w ochronie zdrowia, jednak budzą poważne wątpliwości dotyczące ochrony danych osobowych pracowników medycznych.
Każdy obywatel ma takie samo prawo do godnej opieki zdrowotnej – zaznaczył prezydent, odnosząc się do doniesień o tzw. salonikach VIP w szpitalach oraz przypadkach uprzywilejowania osób związanych z elitami politycznymi.
Prezydent odniósł się również do nieprawidłowości wykrytych w stołecznym Szpitalu Południowym, które stały się jednym z impulsów do przyspieszenia prac nad nowelizacją.
Obserwujemy obecnie gorącą dyskusję dotyczącą możliwego uprzywilejowania osób związanych z elitami politycznymi – powiedział Nawrocki.
Uproszczone dopłaty do ubezpieczeń rolnych
Prezydent podpisał również nowelizację ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Nowe przepisy mają uprościć zasady dopłat do składek oraz rozszerzyć katalog upraw objętych wsparciem.
Najważniejsze zmiany to likwidacja uzależnienia wysokości dopłat od klasy gleby oraz zniesienie obowiązku składania oświadczeń o klasach użytków rolnych. Wprowadzono jednolite limity stawek taryfowych: państwo dopłaci do 25 proc. sumy ubezpieczenia dla tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych oraz truskawek, a do 15 proc. dla pozostałych upraw.
Wsparciem objęte zostaną nowe uprawy, m.in. trawy nasienne i wierzba do wyplatania. Doprecyzowano także zasady dopłat do ubezpieczeń od ryzyka suszy oraz rozszerzono definicję plonu głównego lnu i konopi włóknistych.
Zmieniają się również zasady wypłat odszkodowań – w miejsce franszyzy integralnej wchodzi franszyza redukcyjna. Odszkodowanie będzie pomniejszane o określoną w umowie część szkody.
W 2026 roku na dopłaty do ubezpieczeń przewidziano w budżecie 629 mln zł. Mimo obowiązku ubezpieczenia połowy upraw, w 2025 roku zawarto tylko ok. 208 tys. polis, z czego większość dotyczyła ryzyka przymrozków. Wypłaty z tego tytułu wyniosły w 2025 roku blisko 580 mln zł.
Nowelizacja ustawy o PPK
Prezydent podpisał nowelizację ustawy, która zmienia sposób kontaktu państwa z przedsiębiorcami w sprawie pracowniczych planów kapitałowych (PPK). Od teraz wezwania do zawarcia umowy o zarządzanie PPK będą trafiać do firm w formie cyfrowej – przez konto w systemie ZUS.
Nowe przepisy mają uprościć i przyspieszyć komunikację. Wezwanie zostanie uznane za doręczone w dniu jego odczytania na koncie ZUS lub po 14 dniach od udostępnienia, nawet jeśli nie zostanie otwarte.
Zmiany mają charakter techniczno-organizacyjny i nie wpływają na zakres obowiązków pracodawców dotyczących PPK. Ustawa wejdzie w życie po 14 dniach od ogłoszenia.
Pracownicze plany kapitałowe to dobrowolny program długoterminowego oszczędzania, w którym środki gromadzone są wspólnie przez pracowników, pracodawców i państwo. Zgromadzone pieniądze są prywatną własnością uczestników i podlegają dziedziczeniu.
Nowe przepisy dla doktorantów
Nawrocki podpisał też ustawę, która czasowo zabezpiecza doktorantów przed koniecznością przenoszenia się do innych uczelni lub instytutów, jeśli ich macierzysta placówka uzyska słabą ocenę (kategorię B) w trwającej ewaluacji naukowej za lata 2022–2025.
Nowe przepisy, przygotowane przez resort nauki, gwarantują, że osoby już realizujące doktorat w jednostkach z wysokimi uprawnieniami, będą mogły dokończyć kształcenie w tej samej placówce – nawet jeśli ta straci część uprawnień po ewaluacji. Dotychczas słaba ocena oznaczała utratę prawa do nadawania stopni naukowych i konieczność przeniesienia doktorantów.
Rozwiązanie ma charakter tymczasowy i dotyczy wyłącznie obecnej ewaluacji. Jeśli w kolejnej ocenie (2026–2029) placówka poprawi wyniki, odzyska pełne uprawnienia. W przypadku ponownej słabej oceny – utraci je definitywnie.
Nowelizacja nakłada też na uczelnie obowiązek pokrycia kosztów egzaminów i formalności, jeśli doktorant będzie musiał jednak zmienić jednostkę.
Ustawa o pomocy społecznej
Prezydent podpisał także ustawę o pomocy społecznej i skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Powód? Poważne wątpliwości dotyczące ingerencji w konstytucyjnie gwarantowaną samodzielność samorządów.
Zgadzam się z kierunkiem zmian i dlatego zdecydowałem o podpisaniu ustawy. Jednocześnie, ze względu na poważne wątpliwości dotyczące ingerencji w konstytucyjnie gwarantowaną samodzielność jednostek samorządu terytorialnego, skieruję ustawę do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej – wyjaśnił prezydent.
Nowe przepisy mają uporządkować zasady świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania osób potrzebujących wsparcia.
Najważniejsza zmiana to możliwość wydania rozporządzenia określającego standard usług opiekuńczych – od zakresu czynności, przez warunki realizacji, po sposób monitorowania i oceny. Nowelizacja nakłada na gminy obowiązek monitorowania i oceny realizowanych usług.
Ustawa precyzuje także wymagania wobec osób świadczących usługi opiekuńcze. Muszą one być pełnoletnie, nie mogą być członkami rodziny osoby potrzebującej ani jej małżonkiem, wstępnym lub zstępnym mieszkającym oddzielnie. Dodatkowo wymagane jest ukończenie szkolenia z udzielania pierwszej pomocy.
Nowe przepisy mają poprawić jakość i bezpieczeństwo opieki świadczonej w domach osób potrzebujących.
Prezydent podkreślił, że państwo powinno wspierać osoby starsze, chore i z niepełnosprawnościami, tak aby mogły jak najdłużej pozostawać we własnym domu, blisko rodziny i w znanym sobie otoczeniu. Jego zdaniem potrzeba ujednolicenia standardów opieki została w ustawie właściwie zdiagnozowana.
Prezydent zwrócił uwagę, że regulacja przenosi znaczną część odpowiedzialności na samorządy oraz pracowników pomocy społecznej, którzy już teraz zmagają się z nadmiarem obowiązków i niewystarczającymi wynagrodzeniami. Szczególne zastrzeżenia wzbudził obowiązek organizowania usług opiekuńczych od wczesnych godzin porannych do późnego wieczora, przez siedem dni w tygodniu, również w weekendy i święta.
Sama dostępność opieki jest potrzebna. Nie można jednak wymagać jej zapewnienia bez uwzględnienia możliwości lokalnych ośrodków i odpowiedniego finansowania. Samodzielność finansowa jednostek samorządu terytorialnego jest chroniona przez konstytucję. Nakładanie nowych, kosztownych obowiązków bez zapewnienia realnego źródła ich finansowania nie jest wyłącznie błędem technicznym. Może stanowić ingerencję w istotę polskiej samorządności. Potrzebujemy ewolucji, a nie rewolucji – zaznaczył Karol Nawrocki.
Ustawa o bonie senioralnym
Karol Nawrocki podpisał również ustawę o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej. Najważniejszym elementem nowych przepisów jest wprowadzenie bonu senioralnego – rządowego programu wsparcia dla osób powyżej 65. roku życia.
Bon senioralny to świadczenie niepieniężne, które ma pomóc seniorom w codziennym funkcjonowaniu. Będzie przysługiwać osobom, których średni dochód nie przekracza 3410 zł miesięcznie, a także obywatelom Polski, krajów UE, EOG, Szwajcarii oraz Wielkiej Brytanii.
Bon obejmie usługi wsparcia, takie jak pomoc w ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, utrzymaniu porządku, korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych czy utrzymaniu kontaktu z otoczeniem. Świadczenie będzie przyznawane na usługi doraźne trwające maksymalnie dwa tygodnie i ma ułatwić seniorom pozostanie w swoim środowisku.
Program będzie wdrażany stopniowo, najpierw w gminach, gdzie nie funkcjonują publiczne usługi opiekuńcze dla osób starszych. Ustawa realizuje jeden z kamieni milowych Krajowego Planu Odbudowy.
Prezydent Nawrocki zwrócił uwagę, że ustawa jest skromniejsza niż wcześniejsze zapowiedzi rządu.
Liczba osób, które otrzymają realną pomoc w pierwszym okresie działania programu, może być niewielka w porównaniu ze skalą potrzeb – ocenił.
Zastrzegł również, że mechanizm pierwszeństwa dla gmin, które dotąd nie rozwijały usług opiekuńczych, budzi poważne wątpliwości. Samorządy, które od lat inwestowały w takie rozwiązania, będą musiały poczekać na wdrożenie programu.
Mimo tych zastrzeżeń prezydent podkreślił, że ustawa to krok w dobrym kierunku, a jej dalszy rozwój powinien prowadzić do stworzenia kompleksowego systemu opieki długoterminowej.
Seniorzy potrzebują czegoś więcej niż efektownej nazwy programu. Potrzebują dostępnej opieki, odpowiedzialnego finansowania i pewności, że państwo nie pozostawi ich samych – podsumował Nawrocki.
Ustawa usprawniająca rozpatrywanie spraw frankowych
Prezydent podpisał także ustawę mającą przyspieszyć rozpatrywanie tzw. spraw frankowych. Nowe przepisy wprowadzają szereg zmian proceduralnych, które mają odciążyć sądy i ułatwić konsumentom dochodzenie swoich praw w sporach z bankami.
Ustawa przewiduje m.in. automatyczne wstrzymanie obowiązku spłaty rat kredytu przez kredytobiorcę od momentu doręczenia bankowi pozwu – aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Rozwiązanie to nie wymaga dodatkowych decyzji sądu.
Nowe regulacje umożliwiają także bankom dochodzenie roszczeń wzajemnych w jednym postępowaniu, jeśli umowa kredytu zostanie uznana za nieważną. Termin na złożenie takiego powództwa został wydłużony do zakończenia postępowania w pierwszej instancji.
Wśród innych zmian znalazły się m.in. możliwość rozpoznawania spraw frankowych na posiedzeniach niejawnych, przesłuchiwanie świadków zdalnie oraz składanie zeznań na piśmie. Referendarze sądowi będą mogli umarzać postępowania po cofnięciu pozwu lub apelacji, co również ma przyspieszyć rozstrzyganie spraw.
Ustawa wprowadza także zmiany dotyczące postępowań kasacyjnych. W przypadku spraw frankowych, w których już przyjęto do rozpoznania skargę kasacyjną kredytodawcy, Sąd Najwyższy będzie mógł odmówić jej rozpoznania, jeśli nie występuje już istotne zagadnienie prawne lub nie ma potrzeby wykładni przepisów.
Prezydent Nawrocki podkreślił, że ustawa ma ograniczyć asymetrię sił między konsumentami a instytucjami finansowymi i zapewnić równość obywateli wobec prawa. Nowe przepisy mają wejść w życie jeszcze w tym roku.
Ustawa o drogach publicznych
Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy o drogach publicznych. Nowe przepisy zwalniają z opłat za przejazd drogami krajowymi m.in. samochody osobowe ciągnące przyczepy kempingowe, nawet jeśli łączna masa zestawu przekracza 3,5 tony. Teraz decydująca będzie masa samego pojazdu silnikowego, a nie całego zestawu.
Zmiany obejmują także użytkowników lekkich pojazdów dostawczych, którzy korzystają z przyczep do celów prywatnych, takich jak przewóz łodzi czy lawet.
Nowelizacja reguluje również działalność Branżowych Centrów Umiejętności, które będą mogły prowadzić kursy dla kierowców zawodowych i kandydatów na prawo jazdy. Wprowadzono także surowsze kary za celowe wprowadzanie pojazdu w poślizg, czyli tzw. drift.
Nowe przepisy mają ułatwić życie kierowcom i zwiększyć bezpieczeństwo na drogach.
