Chociaż większość naszego DNA jest wspólna dla wszystkich ludzi, to właśnie niewielkie różnice genetyczne, stanowiące zaledwie 0,1 proc. naszego genomu, decydują o naszej unikalności. To one odpowiadają za różnorodność wyglądu, predyspozycji do chorób, a nawet zachowań.
Pangenom uwzględnia różnorodność genetyczną wszystkich populacji, włączając w to rzadkie i unikatowe warianty genów, które mogą występować tylko w pewnych grupach etnicznych lub geograficznych. Dzięki temu umożliwia lepsze zrozumienie dziedziczenia genetycznego, ryzyka chorób, a także odpowiedzi na leczenie w różnych populacjach ludzkich. Ma to ogromne znaczenie dla personalizowanej medycyny i badań nad zdrowiem publicznym, ponieważ pozwala na bardziej precyzyjne podejście do diagnozowania i leczenia chorób w różnych grupach ludności.
Analiza 350 genomów przyniesie przełom w genetyce molekularnej, ukazując ograniczenia obecnej referencyjnej sekwencji ludzkiego genomu, która oparta jest na niewielkiej liczbie osób i nie odzwierciedla pełnej różnorodności genetycznej. Każdy człowiek posiada unikalny genom, dlatego opieranie się na jednym, ograniczonym wzorcu może prowadzić do nierówności w diagnozowaniu i leczeniu, szczególnie w przypadku osób o odmiennym pochodzeniu genetycznym. Luki w obecnej sekwencji referencyjnej, wynikające z braku danych w powtarzalnych i trudnych do odczytania obszarach, ograniczają naszą zdolność do pełnego zrozumienia genetycznych podstaw wielu chorób — tłumaczy dr Urszula Korotko, specjalistka z dziedziny bioinformatyki.
Zdaniem ekspertki, dzięki pangenomowi, uwzględniającemu różnorodność genów z całego świata, będziemy mogli dokładniej przewidywać ryzyko chorób genetycznych o wciąż nieznanym podłożu i opracowywać bardziej spersonalizowane terapie.
Tradycyjny ludzki genom referencyjny, na którym oparto wiele wcześniejszych badań, bazował na DNA niewielkiej liczby osób, głównie o europejskim pochodzeniu. Ta ograniczona reprezentacja nie odzwierciedlała całego spektrum ludzkiej różnorodności genetycznej. Co ciekawe, pangenom ma również zastosowania poza medycyną, na przykład w rolnictwie, gdzie może pomóc w identyfikacji genów odpowiadających za cechy agronomiczne, takie jak odporność na choroby czy wydajność upraw. To pokazuje, że praca nad pangenomem stymuluje rozwój nowych technologii i metod badawczych w genetyce, co może prowadzić do innowacji i postępu w wielu dziedzinach nauki.
Choć na pierwszy rzut oka ludzie wydają się być do siebie bardzo podobni, to badania nad pangenomem ujawniają znacznie większą różnorodność genetyczną. Te działania mają również aspekt społeczny i etyczny, pomagając zmniejszyć dysproporcje w opiece zdrowotnej wynikające z nierównego reprezentowania różnych grup etnicznych w badaniach genetycznych. Jest to o tyle ciekawe, że dzięki pracy naukowców już teraz wiemy, że pewne segmenty występujące w ludzkim genomie mogą dotyczyć wyłącznie wybranej populacji. W tym świetle zastosowanie jednego sposobu terapii do wszystkich ludzi na świecie wydaje się więc nie tyle ciężkie do zrealizowania, co niemożliwe.
Pangenom ludzki to przełom w dziedzinie genetyki, który ma potencjał zmienić sposób, w jaki rozumiemy ludzkie zdrowie i choroby. Jego rozwój i zastosowanie będą miały długofalowe skutki dla nauki i społeczeństwa, umożliwiając bardziej zrównoważone i skuteczne podejście do badań genetycznych i opieki zdrowotnej.
Źródło: Materiały prasowe/ IMAGENE.ME