RMF24 RMF FM RMF MAXX RMF CLASSIC RMF ON
RMF24

Stwarzanie zrodzonego, prokreacja widm - wokół prawdziwej fikcji o Rosji i Ukrainie

Wtorek, 4 marca 2025 (11:33)

Interesuje mnie rola literatury z pogranicza, ni to fikcji, ni to (foto)reportażu na temat Rosji i Ukrainy. Czy godzi się, czy wypada: fantazjować, psychologizować, snuć domysły, teorie o ludziach, miejscach i zdarzeniach, sprawach tak realnych jak krew, ciała, ruiny, zbrodnie i wielowymiarowy terror totalitarnej władzy?

Chcesz widzieć więcej artykułów od RMF24? dodaj w Google

Przeczytałem dwie znaczące książki. Jedną, która ukazała się niedawno nakładem Wydawnictwa Literackiego, drugą jakiś czas temu opublikowaną przez wydawnictwo Filtry. Pierwsza to "Kłopotliwe miejsce" pisarza Jonathana Littella i fotografa Antoine'a d'Agaty. Druga to "Mag z Kremla" Giuliano da Empoli. Obie zostały napisane po francusku. Wybrałem je, bo dotyczą aktualnych wciąż wydarzeń związanych z Rosją i Ukrainą. 

Dla dziennikarza newsowego, takiego jak ja, to specyficzne doświadczenie czytelnicze. Pamiętam dokładnie zdarzenia, które relacjonowałem przez lata w Faktach RMF FM i radiu RMF24, sprawy, o których pisałem także w tym blogu. A teraz przeżywam je jeszcze raz przez pryzmat reporterskich i pisarskich dzieł sławnych zagranicznych twórców. Suche informacje rozszczepiają się na żywe włókna, cienkie organiczne nici. Obiektywne daty z politycznego kalendarium nabierają epickiego rozmachu, charakterystycznego dla historycznych powieści. Papierowe postacie z gazet i cyfrowe sylwetki person z portali internetowych stają się (prawie) pełnokrwistymi bohaterami prosto z życia. Niemal tak się dzieje, bo pamiętam, że to jednak literacka fikcja, inna od tej dziennikarskiej, ale także odległa od realnej rzeczywistości.

Rywalizują tu bowiem dwie wirtualne rzeczywistości - jedna, newsowa, udająca hiperrealizm, a przecież poddana celowym i podświadomym zabiegom propagandowym, dezinformacyjnym, decepcyjnym, zapośredniczona w subiektywnych relacjach, seriach coraz bardziej zafałszowanych przekazów, zabawach w głuchy telefon z filtrami politycznymi i kulturowymi nakładkami; druga- z zakłóceniami gatunkowymi, przesterami stylu, personalnymi halucynacjami, szumami estetyzacji, tym całym literackim dopingiem rywalizujacych z sobą pisarzy, ambitnych uczestników komercyjnej gry w pogoni za nagrodami. 

Zaprosiłem do rozmowy autora obu przekładów, skromnego wybitnego tłumacza - pana Jacka Giszczaka. 


Źródło: RMF FM

Najważniejsze Fakty

Dalsza część artykułu pod materiałem video: