Od czasu ustanowienia w Trybunale składziku z sędziami zapasowymi (trójka wybrana w październiku - niezaprzysiężona, więc niemogąca pełnić obowiązków i trójka wybrana w grudniu - zaprzysiężona, ale wybrana na zajęte przez poprzednią trójkę miejsca, a więc nieorzekająca z tego powodu) sędziów TK jest wprawdzie 18, ale orzeka tylko 12.
To z kolei nie spełnia wymogu uchwalonej przez nowy Sejm ustawy o TK, która za pełny skład uznaje sędziów 13. Według samego Trybunału spełniać go nie musi, bo ustawa jest niekonstytucyjna. Według Sejmu jednak niezgodny z ustawą o TK był skład, w którym Trybunał o niej orzekał, zatem żadnego orzeczenia nie było. A to co było - to oświadczenie grupy osób, zebranych w siedzibie Trybunału.
Tak czy inaczej - Konstytucja mówi, że Trybunał składa się z 15 sędziów. My od pół roku mamy ich 18, ale orzeka tylko 12. Coś tu nie gra.
O pomoc w rozwikłaniu problemu szef MSZ zwrócił się do powszechnie uznawanych autorytetów prawa, skupionych w tzw. Komisji Weneckiej. Przejrzeli dokumenty, przyjechali do Polski, porozmawiali z zaangażowanymi w sprawę osobami, wydali opinię. Nie była fajna; mówiła, że trzeba zrobić tak, jak twierdzi Trybunał, a nie tak, jak uważa rząd, sejmowa większość i prezydent.
W pomoc zaangażowała się też Komisja Europejska. Już w styczniu. Na swój użytek nazwała to złośliwie uruchomieniem procedury kontroli praworządności, w Polsce woleliśmy jednak mówić, że podjęto dialog z polskim rządem, od początku uznawany za konstruktywny i rokujący nadzieję na zawarcie kompromisu.
Nie do końca było jasne, czemu ów dialog określano jako negocjacje, ani dlaczego ktokolwiek z Polski miałby w polskich sprawach zawierać kompromis z Komisją Europejską - ważne było jednak prowadzenie dialogu. Konstruktywnego i w atmosferze porozumienia i wzajemnej życzliwości.
Kiedy prowadzący ów dialog z ramienia KE Frans Timmermans spojrzał niedawno w kalendarz, zorientował się, że choć dialog trwa od pięciu miesięcy - nie dał żadnych efektów. Stropiony tym (jak ten czas leci - pomyślał po holendersku) wiceprzewodniczący KE przygotował więc opinię - równie niefajną jak opinia Komisji Weneckiej, czemu się trudno dziwić, bo na niej właśnie opartą. Następnie zadzwonił do pani premier Szydło, chwilę jeszcze podialogował (w nadziei i atmosferze, a jakże), po czym udał się na posiedzenie kolegium KE.
Według złośliwych relacja, jaką w sprawie Polski złożył członkom Komisji była zwięzła "znów rozmawiałem z panią premier Szydło. Obiecała mi wszystko, nie uwierzyłem w nic". W związku z tym oświadczeniem Komisja zdecydowała wysłać polskiemu rządowi tę niefajną opinię i zaczekać dwa tygodnie na odpowiedź.
To, że treść opinii jest poufna nie jest aktem miłosierdzia ze strony KE. Po prostu wynika z procedury, której jest częścią, tej o kontroli praworządności.
Potrzeba znalezienia kompromisu była oczywista dla wszystkich - od Trybunału przez rząd, Sejm, Prezydenta po zwykłych oglądaczy telewizji, którzy na odmieniane przez wszystkie przypadki słowa "dialog", "porozumienie" "konstruktywnie" etc. w skrajnych przypadkach reagowali atakami szału.
W marcu Marszałek Sejmu powołał zespół ekspertów, którzy mieli wymyślić, co zrobić z niefajnymi opiniami, żeby stały się fajne. Eksperci zbierają się w trybie ekspresowym - raz na dwa tygodnie, notabene poza Sejmem. Mają być gotowi za tydzień. Chyba, że nie będą. Co wypracowali i na jaką skalę - nikt nie wie, ale ich propozycja jest kompromisowa a pracują nie mniej konstruktywnie niż wszyscy inni.
Spotkanie zaproponował Marszałek Sejmu - wyszło średnio. Zaprosił prezes Kaczyński - przyszedł tylko prezes Kosiniak Kamysz, dysponujący w Sejmie 16 posłami - wyszło słabo. Zebrała się opozycja i zaprosiła rządzących - przyszedł obserwator, który obserwował jak się zebrała - sukces był umiarkowany.
Po spotkaniu prezesów PiS i PSL wiadomości były jednak nieodmiennie dobre. Jarosław Kaczyński zapowiedział rychłe rozpoczęcie prac nad rozwiązaniem przejściowym opartym na projektach ustaw o Trybunale, przygotowanych przez PiS i PSL. Rozwiązanie docelowe miałoby z kolei wynikać z efektów pracy ekspertów Marszałka.
Sęk w tym, że projekty PiS i PSL złożono w Sejmie w kwietniu. Prezes deklarował przyspieszenie 17 maja. Tymczasem mamy już czerwiec, a żadne prace nad nimi się nie zaczęły, bo zwyczajnie nie mogły - Marszałek Kuchciński nie nadawał im nawet numerów druków, co pozwoliłoby je wprowadzić do oficjalnego obiegu dokumentów w Sejmie, a zatem i skierować do komisji, powołać podkomisję etc. Zrobił to dopiero dziś, i to wyłącznie z projektem autorstwa PiS.
W ciągu ostatnich 6 miesięcy stworzyliśmy i śmiało rozwinęliśmy kilka endemicznych, nie występujących nigdzie na świecie zjawisk:
- 15 oznacza u nas 18, ale tak naprawdę 12
- Komisja Europejska nakłania polski rząd do przestrzegania polskiej Konstytucji
- Sejm przyjmuje uchwałę, stwierdzającą, że tylko Sejm może osiągnąć kompromis którego uporczywie i planowo nie osiąga, bo opozycja nie rozmawia z rządzącymi i na odwrót
- ten sam kompromis negocjuje rząd z Komisją Europejską, mimo że wg Sejmu może to zrobić wyłącznie Sejm
- szef rządu jednocześnie z ogłaszaniem w Sejmie zastrzeżeń do reputacji Komisji Europejskiej prowadzi z nią przyjazny dialog
- Sejm nie ma pojęcia, na czym polega kompromis, który zawiera, bo nawet nie wie, czy zawiera go z Trybunałem, Komisją Europejską, czy jest to może kompromis wewnętrzny, którego przecież nie zawiera,
- eksperci Marszałka Sejmu pracują nad kompromisem poza Sejmem, co jednak nie ma większego znaczenia, bo i tak od marca nikt nie wie co robią
- Sam kompromis jest bezobjawowy: mimo niemałego nakładu sił i środków zaangażowanych w jego osiągnięcie oraz upływu sześciu miesięcy - nie ma ani jednego ustalonego kroku w jego realizowaniu i ani jednej linijki uzgodnionego tekstu,
- nikt nie wie co ustalają eksperci Marszałka, rząd i KE, ani dlaczego, skoro wg Sejmu tylko Sejm może zawierać ustalenia
- jedynymi propozycjami kompromisu na piśmie są projekty ustaw, którymi od czasu zadeklarowanego przyspieszenia nad nimi prac zajęto się w Sejmie dokładnie tak samo pośpiesznie jak przed tą deklaracją - czyli wcale.
W tej sytuacji jesteśmy skazani na nagrodę Nobla. Za wynalezienie i rozwinięcie ustrojowej technologii odwróconego perpetuum mobile: mechanizmu, który w nieskończoność pochłania energię nie dając w zamian kompletnie nic.