George Friedman, szef instytutu zwanego "cieniem CIA", z właściwą sobie i amerykańskiemu racjonalizmowi rzeczowością, sprowadza historię i przyszłość Polski do pytania o naszą pozycję na Europejskiej Równinie, pomiędzy silniejszymi sąsiadami - Niemcami i Rosją. Jak pisze, w przeszłości Niemcy, Rosja albo Niemcy i Rosja zwykły wykorzystywać słabość militarną Polski i brak naturalnych granic na europejskich nizinach, by w imię swoich interesów doprowadzać nasz kraj do wspomnianej narodowej katastrofy.
Autor głośnej książki "The Next 100 Years: A Forecast for the 21st Century" diagnozuje, że przy słabnącym zaangażowaniu Ameryki, NATO w Europie będzie tracić na znaczeniu. Jednocześnie zauważa, że Niemcy, przy kłopotach całej Unii Europejskiej, będą odzyskiwać status kontynentalnej potęgi, zaś Rosja, przez lata skupiona głównie na własnych problemach, zacznie krzepnąć i interesować się coraz bardziej swoimi wpływami w regionie.
Autor rozważa możliwe strategie, które w tej sytuacji powinna przyjąć Polska. Odrzuca koncepcję tworzenia nowej wersji Międzymorza, jako niewystarczającej przeciwwagi dla siły każdej z dwóch sąsiednich potęg. Według niego, Polska ma trzy wyjścia; wzmacnianie Unii Europejskiej i NATO jako sił zdolnych do powstrzymania ekspansywnych ambicji sąsiadów, protekcję Berlina albo Moskwy albo sojusz z superpotęgą, czyli Waszyngtonem.
Pierwsze wyjście - według Friedmana - może prowadzić w ślepą uliczkę, bo mimo najlepszych chęci, Polska może okazać się za słaba, by powstrzymać rozkład UE i NATO. Pozostaje protektorat któregoś z sąsiadów, który - jak ostrzega Friedman - również może skończyć się katastrofą, tyle, że na własne życzenie - i wreszcie ostatni wariant, który nie sprawdził się poprzednim razem, czyli sojusz z siłami trzecimi, stanowiącymi przeciwwagę dla nachalnych sąsiadów.
Zdaniem autora "Poland's Strategy" warunkiem powodzenia trzeciej strategii jest zbudowanie narzędzi skutecznego odstraszania, czyli - jak rozumiem - takiej siły militarnej, która pozwoliłaby Polsce bronić się tak długo, by można było przygotować skuteczną odsiecz.
Według Friedmana głównymi przeciwnikami tej koncepcji są sami Polacy, którzy - jak sugeruje - nie zwykli być mądrzy przed szkodą oraz spoglądać prawdzie prosto w oczy.
I chociaż cała ta historia brzmi jak obraźliwe dla naszego świętego spokoju wymysły, warto to przemyśleć przy okazji pierwszego września.