Kwazary to intensywnie świecące centra odległych galaktyk zasilane olbrzymimi czarnymi dziurami. Jeden z takich energetycznych obiektów - znany jako SDSS J1106+1939 - poddano teraz szczegółowej analizie z pomocą instrumentu X-shooter na teleskopie VLT w Obserwatorium ESO Paranal w Chile. Badania przyniosły zaskakujące wyniki.
"Odkryliśmy najbardziej energetyczny wyrzut materii z kwazara spośród znanych do tej pory. Tempo w jakim energia ucieka z materiałem, wyrzucanym z wielką prędkością z SDSS J1106+1939 jest równe mocy promieniowania co najmniej dwóch bilionów Słońc. To około 100 razy więcej niż całkowita moc wypromieniowywana przez Drogę Mleczną" - mówi kierownik zespołu, Nahum Arav z Virginia Tech. "Po raz pierwszy zaobserwowano tak silny wypływ energii z kwazara, przewidywany do tej pory tylko w teorii".
Na podstawie teoretycznych symulacji astronomowie spodziewają się, że obserwacja efektów, jakie za sprawą takich wypływów energii zachodzą w otaczającej galaktyce może rozwiązać kilka zagadek współczesnej kosmologii. Chodzi między innymi o powiązanie masy galaktyki z masą centralnej czarnej dziury oraz odpowiedź na pytanie, dlaczego we Wszechświecie jest tak mało wielkich galaktyk.
Nowo odkryte zjawisko zachodzi około tysiąca lat świetlnych od supermasywnej czarnej dziury w sercu kwazara SDSS J1106+1939. Analizy zespołu pokazują od kwazara wypływa rocznie strumień o masie około 400 razy większej niż Słońce. Materia porusza się z prędkością 8 tysięcy kilometrów na sekundę.
"Bez spektrografu X-Shooter nie mielibyśmy dobrej jakości danych do dokonania tego odkrycia" - mówi Benoit Borguet, główny autor publikacji. "Byliśmy w stanie po raz pierwszy zbadać obszar wokół kwazara bardzo szczegółowo". Spektrograf umożliwia rozdzielenie światła na składowe barwy. Dzięki szczegółowej analizie otrzymanego widma astronomowie mogą wyznaczyć prędkości materii blisko kwazara i określić inne jej własności.
Na podstawie materiałów Europejskiego Obserwatorium Południowego.