Marzec jest na całym świecie uznawany za miesiąc szczególnej świadomości endometriozy. Akcja ma zwrócić uwagę na tę przewlekłą chorobę dotykającą znaczną część kobiet w wieku rozrodczym. Endometrioza może rozwijać się latami, a postawienie diagnozy bywa opóźnione, ponieważ jej objawy są zróżnicowane i nie zawsze jednoznaczne.
Endometrioza to przewlekła choroba, w której tkanka podobna do błony śluzowej macicy (endometrium) występuje poza jamą macicy - najczęściej w obrębie narządów miednicy mniejszej, ale bywa obecna także w innych lokalizacjach. Komórki te reagują na zmiany hormonalne związane z cyklem miesiączkowym, co sprzyja powstawaniu przewlekłego stanu zapalnego, zrostów i torbieli.
Ogniska endometriozy mogą lokalizować się m.in. na jajnikach, jajowodach, otrzewnej, pęcherzu moczowym czy jelitach, a rzadziej w narządach odległych. Rozwój endometriozy może wiązać się z:
- czynnikami hormonalnymi;
- czynnikami immunologicznymi;
- czynnikami genetycznymi;
- zjawiskiem tzw. wstecznej menstruacji;
- przebytymi operacjami w obrębie macicy;
- niektórymi wadami rozwojowymi układu rozrodczego;
- zaburzeniami metabolizmu hormonów płciowych.
Za istotne czynniki ryzyka uznaje się m.in. obfite miesiączki, krótkie cykle, wczesne pojawienie się pierwszej miesiączki oraz rodzinne występowanie choroby. Endometrioza rozwija się etapami - od pojedynczych ognisk aż do rozległych zmian z licznymi zrostami - co wpływa na obraz kliniczny i dobór sposobu leczenia.
Najbardziej typowym objawem endometriozy jest przewlekły ból w obrębie miednicy mniejszej, który często nasila się w czasie miesiączki, ale może występować także w innych fazach cyklu. Dolegliwości bywają różnorodne, ponieważ ogniska choroby mogą dotykać różnych narządów, co wpływa na zgłaszane objawy. Możliwe objawy endometriozy:
- bolesne, często obfite miesiączki, niekiedy z krwawieniami międzymiesiączkowymi;
- ból w podbrzuszu i dolnej części pleców, skurcze miednicy przed i w trakcie miesiączki;
- ból podczas stosunku;
- ból przy oddawaniu moczu lub stolca;
- biegunki, zaparcia, wzdęcia;
- częste parcie na mocz;
- przewlekłe zmęczenie, osłabienie;
- trudności z zajściem w ciążę.
Nasilenie dolegliwości bólowych nie zawsze odpowiada rozległości zmian, dlatego już przy przewlekłym bólu miednicy, nieprawidłowych krwawieniach czy problemach z płodnością warto skonsultować się z ginekologiem. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego postępowania może ograniczyć ryzyko powikłań, takich jak zrosty, torbiele jajników czy niepłodność. Informacje na temat rozwoju endometriozy, przyczyn i objawów można znaleźć na stronie Doctorpro Łódź.
Endometrioza jest złożonym schorzeniem, dlatego diagnostyka opiera się na połączeniu dokładnego wywiadu, badania ginekologicznego i metod obrazowych. Lekarz analizuje m.in. charakter dolegliwości bólowych, przebieg cyklu miesiączkowego, dotychczasowe leczenie oraz ewentualne problemy z płodnością. Diagnostyka endometriozy obejmuje:
- wywiad i badanie ginekologiczne, często uzupełnione o badanie USG narządu rodnego;
- badanie rezonansem magnetycznym - w wybranych przypadkach, szczególnie przy podejrzeniu zmian głęboko naciekających, badanie rezonansem magnetycznym;
- laparoskopię - stosowana jako metoda diagnostyczna i jednocześnie lecznicza, zwłaszcza przy zaawansowanych postaciach choroby;
- ocenę gospodarki hormonalnej i chorób współistniejących - pomaga dobrać odpowiednią strategię leczenia.
Leczenie endometriozy jest najczęściej długofalowe i ma na celu zmniejszenie dolegliwości oraz ograniczenie progresji choroby. Stosuje się przede wszystkim terapię hormonalną (m.in. doustne środki antykoncepcyjne, progestageny, leki wpływające na wydzielanie gonadotropin), którą można łączyć z leczeniem przeciwbólowym i - w razie wskazań - leczeniem operacyjnym.
