RMF24 RMF FM RMF MAXX RMF CLASSIC RMF ON
RMF24

Poznajcie ludolfinę, czyli najsłynniejszą liczbę świata

Środa, 14 marca 2012 (08:13)

Pojawiała się już przy budowie biblijnej świątyni Salomona, dziś uczeni wykorzystują ją np. do pomiaru gęstości promieniowania. W jej rozwinięciu dziesiętnym każdy znajdzie datę swojego urodzenia. Poznajcie liczbę Pi, zwaną też ludolfiną.

Chcesz widzieć więcej artykułów od RMF24? dodaj w Google
Poznajcie ludolfinę, czyli najsłynniejszą liczbę świata
/RMF FM

Tutaj możecie zobaczyć kawałek liczby Pi.

Tutaj znajdziecie specjalną wyszukiwarkę, dzięki której możecie znaleźć dowolny ciąg cyfr w rozwinięciu liczby Pi. Na pewno będzie tam Wasza data urodzenia. Spróbujcie też na przykład z numerem konta - jest spora szansa, że też się tam znajdzie.

Pi - zapisywana jako 3.14 - jest jedną z pierwszych odkrytych przez człowieka liczb niewymiernych. Dziś hobbyści wyliczają jej rozwinięcie dziesiętne do miliardów miejsc po przecinku, Wisława Szymborska poświęciła jej wiersz, a w Stanach Zjednoczonych z okazji jej święta są pieczone specjalne ciasta - ze względu na podobieństwo angielskiego słowa "pie" do Pi.

Skąd się bierze ten fenomen?

Zdaniem dr Łukasza Badowskiego z Centrum Nauki Kopernik, fenomen i popularność liczby Pi jest w jakiejś mierze dziełem przypadku. Jako stała wartość, która określa stosunek obwodu koła do jego średnicy ma związek z wzorami geometrycznymi i miernicznymi dotyczącymi kół, okręgów i sfer. Z powodów symbolicznych koła i okręgi nas fascynują dlatego - siłą rzeczy - liczba Pi została uznana za bardzo ważną - powiedział dr Badowski. Astronomowie używają jej do pomiaru gęstości promieniowania, przy jej pomocy można próbować określać pole elektryczne czy magnetyczne.

Od Archimedesa do komputerów

Jako pierwszy wartość liczby Pi, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, obliczył najprawdopodobniej Archimedes w III w. p.n.e. Jednak informacje o niej znajdują się też w Piśmie Świętym - liczba ta pojawia się przy okazji budowy świątyni Salomona. Pi badali również Egipcjanie, którzy podawali, że jest to 16/9 podniesione do kwadratu.

Na początku XVII w. niemiecki matematyk Ludolph van Ceulen, podał jej rozwinięcie z dokładnością 35 miejsc po przecinku. Po śmierci uczonego liczbę Pi wyryto na jego nagrobku i właśnie dzięki niemu liczba Pi bywa nazywana "ludolfiną". Pod koniec XIX wieku brytyjski matematyk amator William Shanks obliczył wartość liczby Pi z dokładnością do 707 miejsc po przecinku. Ponieważ obliczenia prowadził ręcznie, osiągnięcie to zajęło mu 15 lat.

Współcześni pasjonaci matematyki mają ułatwione zadanie. W styczniu 2010 r. francuski informatyk Fabrice Bellard ogłosił, że obliczył liczbę Pi do prawie 2,7 bilionów miejsc po przecinku. Rekordowych obliczeń dokonał na domowym komputerze. Poprzedni rekord - należący do Japończyka Daisuke Takahashi z Uniwersytetu Sukuba - pobił o około 123 miliardy miejsc po przecinku.

Każdy znajdzie w niej swoją datę urodzenia

Zdaniem dr. Badowskiego, choć liczba Pi inspiruje hobbystów, uczonych a nawet artystów, wcale nie musi być tak wyjątkowa, jak może się wydawać. Dowodem na to może być aplikacja, która w rozwinięciu dziesiętnym liczby Pi poszuka naszej daty urodzenia. Jest dowód naukowy na to, że w tym rozwinięciu znajdzie się ciąg liczbowy dowolnej długości. To pokazuje, że nie jest liczbą szczególną. Nie ma żadnego porządku w jej rozwinięciu dziesiętnym. Nie jest w jakikolwiek sposób wybrana - podkreślił Badowski.

Nieprzypadkowa data święta

A jednak to właśnie Pi jako jedyna liczba ma swoje święto. Jest ono szczególnie popularne w kręgach akademickich USA. Datę 14 marca wybrano nieprzypadkowo - w Stanach Zjednoczonych zapisuje się ją jako 3.14, co stanowi przybliżoną wartość ludolfiny. Po raz pierwszy dzień liczby Pi obchodzono w 1988 r. w muzeum nauki Exploratorium w San Francisco.

Dzień liczby Pi świętuje się także w Polsce. Wiele atrakcji przygotował z tej okazji Uniwersytet Śląski. Warsztaty edukacyjne "Pi razy drzwi, czyli niezwykła historia liczby Pi" dla gimnazjalistów zorganizowało też Centrum Hewelianum z Gdańska. Jakie były dzieje liczby Pi od starożytnego Egiptu do współczesnej Japonii? Tego mogli dowiedzieć się goście Politechniki Krakowskiej. Ta sama uczelnia przygotowała też wyjątkowy konkurs. Wszyscy chętni mogli wziąć udział w biciu rekordu zapamiętanych cyfr w liczbie Pi. Reguły były bardzo proste. Bez żadnej pomocy - ściągi, kalkulatora i kolegów - należało z pamięci wyrecytować jak najwięcej cyfr po przecinku liczby Pi.

Bezkonkurencyjny okazał się Dawid Wójcik. Student I roku Politechniki Krakowskiej zapamiętał ich aż 1012. Cyfry recytował ponad 10 minut. Natomiast Krzysztof Karniowski zapamiętał 183 cyfry po przecinku. Uczelnia po raz pierwszy zorganizowała zawody w zapamiętywaniu rozwinięcia tej stałej matematycznej. Pierwszy, ale zapewne nie ostatni.


Źródło: RMF24/PAP
Tagi: matematyka

Najważniejsze Fakty

Zobacz również

Dalsza część artykułu pod materiałem video: